Maandag 03/10/2022

In Vlaanderen betalen alleen 'de anderen' voor exclusieve verhalen

'Chequeboekjournalistiek' is in onze buurlanden een gangbare praktijk. Zo verkocht Faye Turney, de marinier die door Iran werd gevangengenomen en weer vrijgelaten, haar exclusieve verhaal voor zo'n 150.000 euro aan de Britse tabloid The Sun en tv-zender ITV. In de Vlaamse media is zoiets ondenkbaar. Of niet? 'De concurrentie doet het wel, maar wij absoluut niet', klinkt het.

Wie door een De Morgen-journalist wordt geïnterviewd, krijgt mogelijk een kop koffie. Met een beetje geluk krijgt u ook een hapje te eten. Maar iemand betalen in ruil voor informatie, dat is uit den boze. "Sinds mensenheugenis huldigen wij het principe dat bronnen niet worden vergoed", zegt ook Pol Deltour, voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Journalisten. Die ethische code heeft twee redenen: "Als media tegen elkaar opbieden voor een exclusief verhaal, creëer je een ongelijkheid waarbij de kapitaalkrachtige media met de strafste verhalen gaan lopen. Ook stel je je bloot aan manipulaties. Als mensen doorhebben dat ze een cent kunnen verdienen met een verhaal, wordt de verleiding groot om een getuigenis aan te dikken of te verzinnen. Je riskeert vertekende informatie: hoe straffer het verhaal, hoe meer geld het opbrengt."

De deontologie mag nog zo helder zijn, in de praktijk zijn er vele grijze zones. Jaren geleden werden de makers van Jambers op de vingers getikt, omdat ze een prostituee zouden hebben betaald voor haar getuigenis. "Het ging niet om een betaling, wel om een onkostenvergoeding", luidde de uitleg. "Het is moeilijk daar een lijn in te trekken", zegt Deltour. "Ik kan me voorstellen dat het vaker gebeurt dat mensen worden vergoed voor hun tijd of voor onkosten. Op dat vlak is er een grijze zone, maar dat staat nog altijd mijlenver af van wat je in Groot-Brittannië ziet, waar miljoenenbedragen worden neergeteld voor exclusiviteit."

Toch moet het ook voor Vlaamse media soms verleidelijk zijn om diep in de buidel te tasten voor een primeur, een exclusieve getuigenis, het beeld van de dag?

"Nooit", zegt directeur informatie van VTM Eric Goens. "Het wordt ons wel vaak aangeboden, vooral in het buitenland. Je merkt dat het daar een gangbare praktijk is. Ooit vroegen we een interview aan met Playboy-baas Hugh Hefner. Anderhalf miljoen oude franken vroeg hij. Misschien was het om ons af te schepen, en dat is dan gelukt. Wij betalen nooit voor interviews. Zelfs studiogasten in Het nieuws krijgen enkel een kilometervergoeding."

Al is voor sommige mensen een onkostenvergoeding een rekbaar begrip. "Sommige mensen vinden dat ze sowieso vergoed moeten worden voor de tijd die ze besteden aan een interview. Er was ooit een vrouw die geen tijd had om mee te werken aan een Telefacts-reportage, omdat ze haar huis ging poetsen. 'Als je voor mij een poetsvrouw regelt, werk ik wel mee', zei ze. De reporter in kwestie ging daarop in, tegen alle regels in. Hij is op staande voet ontslagen."

Maar 'de anderen', die lappen die regels wel eens aan hun laars, beweert Goens. "Het gebeurt soms dat wij weigeren te betalen en dat ik datzelfde verhaal later zie opduiken bij de concurrentie."

"We zullen nooit iemand betalen voor informatie," klinkt het bij Koppen. "Ik ben vorige week voor een reportage een dag op stap geweest met een dakloze en ik heb 's avonds zijn eten betaald," vertelt reporter Gitte Van Hoyweghen. "Maar verder gaat het nooit. Dat geldt voor alle vrt-programma's, ook Terzake en Panorama."

"Een gekocht verhaal stinkt", schreef algemeen hoofdredacteur van De Standaard, Het Nieuwsblad en Het Volk Peter Vandermeersch deze week, en ook collega Frank Depoorter van Het Laatste Nieuws schaart zich daarachter. "Via onze nieuwslijn 4545 krijgen we veel aanbiedingen van lezers die enkel tegen betaling hun verhaal kwijt willen, maar daar gaan we nooit op in", zegt Depoorter. "Als je daarmee begint, zet je deur wagenwijd open voor misbruik. Met spijt in het hart missen we daardoor soms een verhaal, maar dat principe is heilig. Wij geloven dat mensen hun verhaal kwijt willen omdat ze vertrouwen hebben in ons, niet omdat ze er rijker mee kunnen worden."

"Geld vragen voor informatie staat haaks op de huidige tendens van burgerjournalistiek", zegt Luc Rademakers, hoofdredacteur van Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg. "De burger is almaar vaker de informatiebron, zonder dat hij of zij daarvoor wordt betaald. Mensen die geld vragen voor hun informatie zijn ook meestal malafide figuren, heb ik gemerkt."

En wat als Hans Van Themsche zijn getuigenis tegen betaling zou aanbieden? Depoorter: "Zonder aarzelen: nee." Rademakers: "We zouden zeker niet betalen. En ik mag hopen dat de concurrentie dat ook niet doet."

(ema)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234