Maandag 27/06/2022

India in een flits

De jonge Belgische fotograaf Max Pinckers ging als een van de twee artists in residence van Indomania heel eigenzinnig om met de expo. En kwam uit bij een verhaal over liefde.

Fotograaf Max Pinckers (25) is meer een kind van de wereld dan van hier. Op zijn vijfde ruilen zijn gescheiden moeder en hij Brussel in voor Bali en drie jaar later verkassen ze naar een spirituele gemeenschap in Byron Bay, het meest oostelijke punt van Australië. Het ene oord herinnert hij zich als een gelukkige plek met kleine, armzalige huizen in de jungle, het andere als een afgelegen dorp aan de kust met een fijne Steinerschool, waar houtbewerking en muziek belangrijker waren dan wiskunde.

Groot is dan ook de aanpassing als hij op zijn twaalfde naar de stadsstaat Singapore verhuist, waar zijn vader hem aan de internationale school inschrijft. De volgende zes jaar zal hij het grotendeels zonder zijn moeder moeten doen, in een hyperbool van staal en beton waar buitenlanders als hij in een bubbel leven. Ze schurken aan tegen de autoritaire Singaporese samenleving die zelfs kauwgom verbiedt, maar hebben er zelf weinig last van.

Op de middelbare school is het een komen en gaan van vrienden. Het gros van de zonen en dochters van bedrijfsmagnaten en diplomaten ruilt de Zuidoost-Aziatische hub na een paar jaar alweer in voor een volgende bestemming. Maar Pinckers heeft sommige dingen vroeg geleerd. Alleen zijn, zichzelf vermaken, laten gaan en nieuwe mensen leren kennen. Alles nemen zoals het komt. wat en waar dat ook moge zijn.

Hoewel hij zijn hele jeugd lang menige zomervakantie in zijn geboorteland doorbrengt, zal geen enkele verhuizing pijnlijker blijken dan die naar België op zijn achttiende. Het grauwe weer, de prestatiedruk en de verantwoordelijkheid, ze halen hem zo ongeveer onderuit. De jongeman moet aan zijn toekomst werken maar weet aanvankelijk niet welke kant hij daarvoor op moet. Hij ziet zijn clubje van vrienden aan de Gentse academie artistieke richtingen volgen. Animatiefilm, grafiek, dat soort dingen. Hij denkt terug aan de Steinerschool en aan hoe weinig vrienden hij in dit verdomde land maar heeft. Dan wil hij minstens bij hen in de buurt zijn.

Misschien zou hij de opleiding fotografie kunnen volgen, zoals zijn vader, maar het ingangsexamen valt tegen. Pinckers heeft geen filmcultuur, hij kwam in zijn jeugd nauwelijks in een museum, kan geen eigen creatief werk voorleggen en heeft zelfs moeite met het schrijven van Nederlands.

Op de valreep schrijft zijn moeder hem in voor sinologie. De taal die hij in Singapore zo makkelijk had kunnen leren, is hier en nu wellicht een goede optie. "Het was een goede overgang. Eén jaar universiteit en de achterstand inzake algemene cultuur was grotendeels ingehaald. Bovendien ging ik in die periode aan lomografie (stroming in de fotografie waarin met een snapshotcamera min of meer willekeurige foto's worden gemaakt die vervolgens massaal als collage worden tentoongesteld, red.) doen."

Pinckers post zijn foto's op tal van sites en krijgt behoorlijke waardering. "Dat hele schooljaar lang nam ik overal mijn camera mee en ook de setfoto's van de documentaire van een van mijn vrienden werden erg goed onthaald. Toen wist ik dat ik dit wilde doen. En de keer daarop slaagde ik voor het ingangsexamen."

Thaise ladyboys

Vanaf dan gaat het hard. Voor het eindwerk van het tweede jaar reist Pinckers met klasgenoot Quinten de Bruyn naar Thailand, waar ze drie maanden bij transseksuelen logeren voor hun serieLotus, die later op tal van plaatsen zal worden geëxposeerd. "We wilden vooral het sensationalisme van de documentaire fotografie in vraag stellen. Altijd weer opteert die voor exotische, bijzondere onderwerpen zoals Afrikaanse aidspatiënten of Thaise ladyboys. En hij of zij doet dat met de pretentie om anoniem een bepaalde realiteit vast te leggen, die zich schijnbaar toevallig voor de camera afspeelt. Zo is het helemaal niet. Kijk beter naar de beelden en je ziet dat er artificieel licht werd gebruikt, dat hard aan de compositie is gesleuteld.

"De uitbuiting betreft evengoed de vorm als het onderwerp. Het resultaat is consumptie door de westerse kijker. Met een beeld dat beantwoordt aan alle esthetische normen wordt de toeschouwer ontroerd. Hij voelt zich even schuldig. Hij doet zich aan het beeld tegoed zonder stil te staan bij het feit dat het de handelingen en beslissingen van zijn westerse leiders zijn die tot deze wantoestand hebben geleid.

"Ik geloof niet in de legitimiteit van dergelijke documentaire fotografie en zie ook dat ze door de recente technologische ontwikkelingen onderuit wordt gehaald. De protagonisten ageren nu zelf. De échte beelden van de protesten op het Tahrirplein zijn gemaakt door de deelnemers, met hun smartphones. Kijk naar die foto's: de perfecte compositie en de juiste lichtinval hebben plaatsgemaakt voor authenticiteit. Dit zijn harde beelden als mokerslagen."

Kwinkslag

Voor Europalia India trok Pinckers vier maanden lang naar India. "Het project vloeide voort uit de Bollywoodreeks die ik eerder maakte. In die films, die zo'n belangrijk onderdeel vormen van de hedendaagse Indiase cultuur, staat de liefde centraal. Als cliché maar evengoed als werkelijkheid. Ik wilde daarop verder borduren omdat het onderwerp me heel erg toestond om met clichés te spelen en langs tal van thema's te meanderen. Je komt enerzijds uit bij de Love Commando's, de organisatie die een nieuw leven geeft aan 's lands Romeo's en Julia's, maar evengoed bij een man die in zijn eigen tuin een miniversie van het liefdessymbool de Taj Mahal liet optrekken.

"Die kwinkslag is belangrijk, want ze brengt ons fundamenteel naar de waardigheid van mensen. Ongeacht in welke context ze leven, altijd weer zoeken ze troost, geluk, plezier. Ook in tijden van armoede en ontbering zijn tieners verliefd en kinderen ondeugend. Door daar oog voor te hebben in plaats van louter voor spectaculaire ontwikkelingen, zet ik universele mensen neer.

"Bovendien gaat het me om wat voorbij het getoonde ligt. Om de actie die voor of na deze momentopname komt, om het gevoel bij de kijker dat er iets niet klopt, dat sommige dingen al voorbij zijn, terwijl andere buiten het gezichtsveld gebeuren.

"Daarom heb ik in etalagekasten mijn nog niet gepubliceerde boek opengespreid, altijd weer op andere pagina's. Er zijn tal van beelden maar niet het hele werk is te zien, het verhaal gaat verder, zoals het dat voor de kijker eigenlijk ook doet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234