Maandag 15/08/2022

IOC zwaar onder vuur

Opgejaagd door het FBI, bedreigd door een mega-schadeclaim wegens passieve corruptie, in het vizier van de Zwitserse fiscus: de wolken pakken samen boven het ooit zo prestigieuze Internationaal Olympisch Comité.

LAUSANNE

PERSAGENTSCHAPPEN EN EIGEN BERICHTGEVING

De prettige jaren voor de IOC-leden zijn wellicht definitief voorbij. Amper een paar weken na de verklaringen van de tachtigjarige Zwitser Marc Hodler - hij zei hardop wat iedereen 'wist', namelijk dat de toekenning van de olympische steden meer van doen had met lobbywerk dan met het dossier - is het hek helemaal van de dam. Onderzoek bleek immers de beschuldiging van Hodler, IOC-lid sinds 1963, vooral te bevestigen.

Eerst een intern onderzoek, dat er kwam op last van voorzitter Juan Antonio Samaranch. Niet omdat de man plots met zoveel onrechtvaardigheid werd geconfronteerd, wel omdat hij een dubbele slag hoopt te slaan: de deining zo snel mogelijk de kop indrukken door zelf op te treden, én een 'revolutionaire' structuurhervorming doordrukken. Een aanpassing die - toevallig of niet - meer macht concentreert bij voorzitter Samaranch zelf.

Aan de Zwitserse krant Le Matin had de IOC-voorzitter gezegd dat zijn IOC in de toekomst "het huishouden op een krachtige en nette wijze" zal onderhouden, dat daarom een onderzoekscommissie op 23 januari haar bevindingen inzake de omkoopgeruchten zal vrijgeven, "waarna er snel een definitieve beslissing zal volgen in deze zaak".

En hier komt de meester-tacticus in Samaranch naar boven. Hij houdt de IOC-leden die eventueel wel eens geprofiteerd hebben van wat cadeautjes - en dat zijn er heel wat - een kluif voor, maar in ruil moeten ze wel een stuk macht afstaan aan het uitvoerend comité, dus de groep rond Samaranch. De kluif: er komen sancties, maar er zal niet overdreven worden. De deal, zoals door Samaranch verwoord: "Ik wil dat de toekenning van de organisatie aan steden bij het IOC zal verlopen zoals bij andere grote internationale sportfederaties. In de voetbal-, ski- en atletiekfederaties zijn het de uitvoerende comités die de organisatie toekennen en niet het congres, zoals bij het IOC. Het is aan ons, het uitvoerend comité, om de plenaire zitting op gefundeerde wijze te overtuigen van de noodzaak van een dergelijke verandering. Het zal niet gemakkelijk zijn, want het vergt van de leden aanvaardingsvermogen omtrent de beknotting van hun macht. Maar het IOC moet er integraal vertrouwen in hebben dat het huidige systeem moet veranderen."

Maar koppen zullen er rollen, dat kan ook Samaranch niet ontkennen. Salt Lake City heeft inmiddels toegegeven dertien afgevaardigden geld en gunsten te hebben geboden in de hoop op een gunstige beoordeling en stemgedrag. De zogenaamde 'beïnvloeding' varieerde van cash geld tot speciallekes als een behandeling voor hepatitis, een schoonheidsoperatie of een kunstknie. De Amerikanen hebben toegegeven dertien IOC-leden voor een totaal van 632.000 dollar (2,2 miljard frank) te hebben omgekocht.

Het blad Sport Intern, een nieuwsbrief voor officials, beweert dat zeven IOC-leden zich daartoe hebben laten verleiden. Onder hen de inmiddels overleden Kameroenees René Essomba, die een beurs accepteerde van ruim 350.000 frank om zijn dochter aan de universiteit van Washington te laten studeren. Verder zes anderen, met als bekendste namen Vitali Smirnov, voorzitter van het Russisch Olympisch Comité en een van de prominentste leden van het IOC, en de Nederlander Anton Geesink, die ook al werd geviseerd door het Duitse blad Der Spiegel.

"Ik weet van niets", was de eerste reactie van de Nederlandse ex-judoka. "Ik heb geen geld aangenomen van Salt Lake City of welke andere kandidaat-organisator dan ook, ik heb ook geen kinderen laten studeren in Amerika op hun kosten. Ze moeten in de war zijn, dat kan niet anders.

"Normaal zal het IOC mij eerst informeren over de uitkomsten van het onderzoek. Het IOC heeft mij geen enkele vraag gesteld. Ik ben niet naar Lausanne geroepen, er is ook niemand bij mij op bezoek geweest. Het IOC gaat zorgvuldig met zijn mensen om. Zo ver als me kan herinneren, is er absoluut niets wat enige aanleiding kan geven tot beschuldigingen. Op mijn erewoord."

Even later bleek er toch 'iets' te zijn gebeurd. Geesink had voor een reis door Amerika met zijn mobiele olympische academie een onkostenvergoeding van 5.000 dollar (170.000 frank) gekregen Salt Lake City. Volgens Frank van den Wall Bake, adviseur van de Stichting Vrienden Anton Geesink, is dit bedrag het enige waarop de rol van Geesink bij het omkoopschandaal binnen het IOC zou kunnen berusten. Via deze stichting kreeg Geesink een auto voor zijn mobiele academie. Voor de Olympische Spelen in Atlanta heeft hij met de academie een reis door Amerika gemaakt om de olympische boodschap uit te dragen. Hij bezocht hierbij ook Salt Lake City. "De Amerikanen hebben hem voor die reis een onkostenvergoeding gegeven van 5.000 dollar. Maar dit bedrag was peanuts."

In afwachting van het royeren van personen doet het IOC er alles aan om het schandaal niet verder te laten escaleren. De zes kandidaten voor de organisatie van de Olympische Winterspelen van 2006 zijn uitgenodigd om op 24 januari naar Lausanne te komen. Het Zwitserse Sion, het Italiaanse Turijn, het Poolse Zakopane, het Slovaakse Poprad Tatry, het Oostenrijkse Klagenfurt en de Fins-Noorse combinatie Helsinki/Lillehammer hebben een 'bidbook' voor 2006 ingeleverd. Zij zullen die dag van het IOC-bestuur persoonlijk tekst en uitleg krijgen over het corruptieschandaal waarin Salt Lake City verwikkeld is geraakt en over de mogelijke consequenties.

Vraag is of het nog mogelijk blijft dit schandaal te beperken tot de proporties van een storm in een glas water. Ook het FBI (de Amerikaanse staatsveiligheid) is een eigen onderzoek gestart naar de de verantwoordelijken van Salt Lake City.

En de uitkomst van dat onderzoek, afgezien van mogelijke strafrechtelijke consequenties, zou het IOC wel eens financieel kunnen treffen. De organisatoren van Quebec, een van de steden die de organisatie naar het sjoemelende Salt Lake City zag gaan, willen een schadeclaim indienen - niet tegen Salt Lake City, maar tegen het IOC, omdat die geen eerlijke competitie heeft kunnen garanderen.

René Paquet, voorzitter van het Comité Québec 2002, verklaarde naar de rechtbank te zullen stappen en een financiële compensatie te eisen voor de regeringsinstanties en de grote bedrijven die geld hebben gepompt in de kandidatuur van Québec. Het Comité Québec 2002 werkte overigens ook met een budget van 270 miljoen frank om het IOC ervan te overtuigen de Winterspelen aan de Canadese regio toe te kennen.

Paquet meldde trouwens dat ook het Zweedse Ostersund, een andere door Salt Lake City afgetroefde mededinger, een rechtszaak tegen het IOC overweegt. Salt Lake City kreeg 54 stemmen, Ostersund en het Zwitserse Sion elk 14, Québec bleef steken op 7.

En nu het IOC onder vuur ligt, zijn er meteen kapers op de kust. De Australische ex-minister van sport Andrew Thomson roept het IOC zelfs op geen Olympische Spelen meer te organiseren na 2004. Thomson wil de Spelen vervangen door een ander mondiaal sportevenement, maar georganiseerd door andere mensen - en dus ook met de gigantische tv-rechten in een andere pocket.

"Als je sport mondiaal organiseert, zou ik verwachten dat de eerste vereiste het ethisch zuivere is en dat er geen suggestie van enige financiële smet op kleeft", ging Thomson in de aanval op de Australian Broadcasting Corporation. "Ik geloof niet dat deze voor het leven benoemde IOC-leden - een jammerlijk dom feit zo blijkt - zichzelf kunnen terugkopen. Waarom kunnen we niet een of andere globale competitie organiseren die niet in handen is van deze buitengewoon bizarre groep mannen? Wat is er nu mooier dan in Athene in 2004 de laatste Olympische Spelen te houden?"

Thomson blijft er trouwens bij dat de olympische kandidatuur van 'zijn' Sydney zuiver is. In 1993 kreeg de Australische stad na een felle strijd de voorkeur boven Peking. "Ik hoorde van anderen dat Sydney's bod zuiver was. En dat was het grote mirakel."

Niet alleen down under rijst de kritiek, als klap op de vuurpijl wordt het IOC ook in het eigen, veilige Zwitserland in de tang genomen. Een fiscale tang. Zwitserse parlementsleden denken eraan om een wetsvoorstel goed te keuren dat het IOC zijn btw-vrijstelling ontneemt. Die vrijstelling brengt Samaranch en co. jaarlijks ongeveer twee miljoen Zwitserse frank (50 miljoen Belgische frank) op. Het IOC zal daardoor niet stukgaan - alleen al uitzendrechten voor Sydney 2000 kosten de Belgische openbare omroepen samen meer dan 200 miljoen frank - maar het scheelt wel een aardige slok op de borrel. Het IOC geniet al jaren zo'n vrijstelling, maar die moet regelmatig opnieuw onderzocht wordt door een speciaal comité van de Zwitserse Nationale Raad (de Kamer). Vooral groene en linkse parlementsleden nemen zich voor de IOC-verantwoordelijken danig op de rooster te leggen.

Walter Pauli

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234