Zaterdag 01/10/2022

InterviewVoorbij het verlies

Iwein Segers wil na het verlies van broer Lander liefdevoller in het leven staan: ‘Zijn dood heeft me empathischer gemaakt’

In 2020 trok Iwein vijf dagen met Lander mee op wandeltocht. ‘Zijn conditie was beter, hij liep tel­kens een kilometer voor me uit, maar tegelijkertijd kwam ik op die reis het dichtst bij mijn broer.' Beeld Aurélie Geurts
In 2020 trok Iwein vijf dagen met Lander mee op wandeltocht. ‘Zijn conditie was beter, hij liep tel­kens een kilometer voor me uit, maar tegelijkertijd kwam ik op die reis het dichtst bij mijn broer.'Beeld Aurélie Geurts

Met een wandeltocht naar Santiago de Compostela wilde Lander Segers (47) de sterfdag van zijn moeder herdenken, maar na een zonneslag kwam hij kort na vertrek zelf om het leven. Zijn broer, cabaretier en radio­stem Iwein (42), wil het hoofd niet laten hangen. ‘Ik ben blij dat ik het afgelopen anderhalf jaar zoveel tijd met hem doorbracht.’

Paul Notelteirs

‘Lander was altijd al een soort goden­kind. Hij was zachtaardig en creatief, waardoor alles tijdens zijn jeugd vanzelf leek te gaan. Zijn opleiding Latijn-Grieks doorliep hij zonder er ooit echt voor te studeren en ondertussen hield hij zich creatief bezig. Laat ons zeggen dat het voor mij en mijn oudste broer Lennart minder vlekkeloos verliep.

“Ikzelf zag hem vooral als een voorbeeld en ook elders in ons geboortedorp Overijse was hij erg populair. Hij had namelijk de gave om ­mensen die uit de boot vielen, toch weer bij de groep te betrekken. Dat merk ik ook aan de berichten die binnenstromen nu hij er niet meer is. Onbekenden laten me dan weten dat ze zonder hun ontmoeting met Lander volledig anders in het leven zouden staan, en dat biedt me wel troost. Het toont dat er de komende jaren nog vaak aan hem gedacht zal worden.

Iwein Segers: ‘Ik denk niet dat Lander besefte wat voor indruk hij op mensen maakte: hij heeft levens veranderd.’  Beeld Aurélie Geurts
Iwein Segers: ‘Ik denk niet dat Lander besefte wat voor indruk hij op mensen maakte: hij heeft levens veranderd.’Beeld Aurélie Geurts

“Ik denk niet dat Lander tijdens zijn leven besefte wat voor indruk hij op andere mensen maakte. Als jongere droomde hij van een artistieke carrière, maar hij werd op zijn 22ste vader en maakte daarom de bocht naar het onderwijs. Hoewel hij zijn job als leerkracht met veel passie uitvoerde, lonkte hij soms naar het ­podium zoals zijn kleine broer dat deed. Hij zag niet in dat hij als leerkracht veel meer voor mensen betekende dan wanneer je af en toe in de media komt of een bekende Vlaming bent. Ik krijg weleens te horen dat mensen mijn voorstellingen leuk vinden, maar wat betekent dat in vergelijking met leerlingen die je twintig jaar later vertellen dat je hun leven veranderde?

Zorgende rol

“Toch bleef Lander tijdens zijn leven zoeken naar die artistieke erkenning. Met de leden van zijn nieuwe band, De Laatste Match van Ivan Lendl, had hij de ambitie om tot oude dad-­rockers uit te groeien. Dat zat er misschien wel aan te komen met hun nieuwste werk. Hij speelde daar samen met Steve, dezelfde gitarist met wie hij als 15-jarige een eerste band had. Die cirkel kon hij toch rondmaken.

“Onze relatie was niet altijd even hecht. Ik ben vijf jaar jonger dan hij, waardoor we tijdens onze jeugd soms in andere werelden leefden. Toen hij een lief had en met een brommer rond­reed, kon ik met moeite fietsen. Hij en Lennart vonden het in die periode vooral frustrerend dat ze op mij moesten babysitten terwijl ze eigenlijk andere dingen wilden doen. Zijn vertrek uit het ouderlijk huis rond zijn achttiende verjaardag zorgde bovendien voor extra afstand, maar later vonden we elkaar wel terug.

“Acht jaar geleden overleed mijn moeder in de nasleep van een zware hartoperatie. Lander en ik waren op dat moment bij haar. Nadien heeft hij veel van haar oorspronkelijke taken overgenomen. Hij was de lijm die de familie samenhield. Zo organiseerde hij alle verjaardagsfeestjes en spraken we vaak bij hem thuis af.

“Tijdens het laatste anderhalf jaar van zijn leven was onze band het hechtst, omdat ik toen drie dagen per week bij hem thuis in Leuven logeerde. Op die manier hoefde ik na de opnames van mijn radioprogramma in Vilvoorde niet naar huis in Diksmuide te pendelen. We werden in die periode weer wie we als kind ­waren. Hij nam de zorgende rol op zich, deed mijn was en zorgde voor eten. Ondertussen ­zaten we vol plannen.”

Geoefend wandelaar

“Lander was een geoefend wandelaar en deed wel vaker tochten. Na de dood van mijn moeder begon hij daarmee om haar te herdenken. In 2020 liep ik tijdens de eerste vijf dagen van een van zijn tochten met hem mee. Zijn conditie was beter dan de mijne en hij liep telkens een kilometer voor me uit, maar tegelijkertijd kwam ik tijdens die reis het dichtst bij mijn broer. Deze zomer zou hij op zaterdag 9 juli vanuit Frankrijk richting Santiago de Compostela wandelen, dat is namelijk de sterfdatum van mijn moeder. En sinds kort ook die van hem.

“Mijn broer begon twee dagen vroeger dan voorzien met wandelen. Vrijdagavond liet hij via Facebook weten dat hij een zonneslag opgelopen had, maar op dat moment tilde niemand daar zwaar aan. Nadien is zijn toestand snel achteruitgegaan. De volgende ochtend werd hij wakker met koorts die maar niet wilde dalen. Hij wilde zelf verder wandelen, maar de lokale herbergier liet toch maar een dokter komen. De arts slaagde er evenmin in om iets aan zijn toestand te doen. Daarom belde hij een ambulance en werd Lander snel met een helikopter naar het ziekenhuis gebracht, maar daar kwam alle hulp te laat. Zijn organen vielen een voor een uit. Zaterdagmiddag overleed hij uiteindelijk na een kort verblijf op intensieve zorg.

“Het heeft lang geduurd voor we als familie wisten wat er precies gebeurd was. Ik had wel al langer het gevoel dat er iets niet klopte, omdat Lander normaal op 9 juli een tekstje doorstuurt om de dood van onze moeder te herdenken. Ik zag bovendien dat hij vrijdagavond om 22 uur het laatst online was op WhatsApp, maar Lennart stelde mij gerust: als wandelaar heb je het soms gewoon te druk om met je smart­phone bezig te zijn. Toch wist ik onmiddellijk wat er aan de hand was toen mijn vader me zondagmiddag onverwacht belde. Ik was net aangekomen in Brugge voor het Cactusfestival, maar sprong meteen in mijn auto en ben naar Overijse gereden.

“Van die rit kan ik me niet veel meer herinneren. In die eerste dagen kon ik sowieso amper geloven dat mijn broer er niet meer was. Ik was heel angstig en had het gevoel dat alles zou ineenstorten. Ondertussen was ik ervan overtuigd dat zijn dood een andere oorzaak moest hebben, maar na gesprekken met dokters werd duidelijk dat het effectief zo stom was als het in de kranten stond.”

Tough guy

“Soms wens ik dat ik bij Lander was geweest tijdens zijn laatste uren. Tegelijkertijd weet ik ook wel dat ik waarschijnlijk niets aan de situatie had kunnen veranderen. Hij was een tough guy, slikte enkele Dafalgans en ging slapen. Als hij die avond medische hulp had gekregen, was het misschien nog mogelijk geweest om hem te helpen. Maar hij wilde zelf geen dokter zien en na die avond haalde het niets meer uit.

“Na zijn overlijden hadden de Spaanse overheidsdiensten wel meer voor ons als nabestaanden kunnen doen. Terwijl zijn medewandelaars en de herbergier zaterdag al wisten dat hij er niet meer was, werden wij pas een dag later op de hoogte gebracht. Er waren feesten in ­Pamplona en het was weekend, maar eigenlijk zou dat er niet mogen toe doen. Het heeft ook tot de dag van de begrafenis geduurd voor ­Lander weer in het land was. Het is onduidelijk waarom dat het geval was. We kregen nochtans hulp van bevriende vertalers, omdat veel mensen in Spanje enkel Spaans spreken.

“Lander en mijn moeder overleden op dezelfde dag, maar ik probeer nu wel op een andere manier met het verlies om te gaan. Ik liet het nooit vaststellen door een professional, maar na de dood van mijn moeder kampte ik met een depressie en een burn-out. In het jaar voor haar overlijden woonde ik bij haar en door de klap bleef ik zes maanden in mijn bed liggen. Lander was toen degene die langskwam en me dwong om voort te gaan. Het hielp me toen om terug te keren naar de basis. Langzaamaan ­begon ik weer met koken, verzorgde ik de ­dieren en kapte ik hout. Zo ben ik weer overeind gekrabbeld.

“Deze keer neem ik me voor om het anders te doen. Ik bleef werken en probeer me ondertussen aan de kracht van mijn broer op te trekken. Ik wil er sowieso ook zijn voor Nette en Warre, zijn kinderen die 21 en 23 jaar zijn. Maar ook voor mijn vader en oudste broer. Samen willen we ook zijn achtergebleven rugzak in Spanje oppikken. De uitbater van de herberg waar hij verbleef, heeft ons daarvoor uitgenodigd. Volgens mij kan het louterend zijn om een deel van zijn tocht af te leggen.

Plannen

“Ik heb twee familieleden erg abrupt verloren, maar dat maakt het niet moeilijker om me aan mensen te hechten. Sinds kort ervaar ik zelfs dat ik meer liefde wil bieden en dat ik de moed heb om vriendschappen te onderhouden. Zowel mijn moeder als mijn broer had namelijk de gave om naar anderen te luisteren zonder zichzelf daarbij weg te cijferen. Die rol wil ik nu overnemen, al ben ik er minder goed in dan zij.

“Samen met Lander had ik bijvoorbeeld plannen gemaakt om mensen in nood op te vangen in mijn woning. Zowel pelgrims, schrijvers als personen die zich niet goed voelden, zouden welkom zijn. Ik hoop daar over een aantal jaar nog steeds werk van te maken. De dood van Lander heeft me dus zachter en empathischer gemaakt, maar tegelijkertijd voel ik ook dat ik verscherpte. Als me nu iets onterecht in de weg wordt gelegd, zal ik dat niet zomaar laten ­gebeuren.

“De uitbating van het gastenhuis is maar een van de vele plannen die Lander nooit kon uitvoeren. We zouden samen een kinderboek schrijven en hoopten het kookprogramma ­Klotekeuken in te blikken. Daarbij zouden we ons best doen om in de meest erbarmelijke keukens toch lekkere gerechten klaar te maken. Na een overlijden wordt vaak op die grootse en onvoltooide plannen gefocust, maar ik ga ook de simpele momenten van samenzijn missen.

“Lander besefte heel goed dat het geluk in kleine dingen zit. In een ontmoeting, een lekker diner of een goed boek. De mensen die je het liefst ziet, zijn vaak namelijk niet de mensen met wie je de grootste avonturen beleeft. Daarom ben ik ook blij dat ik het voorbije anderhalf jaar nog zoveel tijd met hem doorbracht.

“Het verlies doet door die nauwere band misschien meer pijn, maar we hadden nog veel kleine en fijne momenten samen. We voerden dan geen diepgaande gesprekken en genoten ervan om in elkaars buurt te zijn. Het wordt moeilijk voor me nu dat niet meer mogelijk is, al besef ik dat nog niet ten volle. Ik paste sowieso op zijn huis tot zijn geplande terugkeer op 8 augustus, en ergens voelt het alsof hij nog steeds zal thuiskomen.”

Trots

“Wanneer een 80-jarige sterft, heeft die een volledig leven achter de rug. Dat was bij Lander niet zo. Er waren nog steeds dingen die niet volledig uitgesproken waren, zowel door hem als door zijn geliefden. Zo vertelde hij de voorbije jaren dat hij zijn jeugdvrienden miste. Het contact verwaterde toen hij als 18-jarige naar Leuven verhuisde, maar hij hield van de functie die hij binnen de groep speelde. Hij kon namelijk verschillende types mensen met elkaar verbinden. Al die jeugdvrienden waren ook aanwezig op zijn begrafenis en ik heb hun verteld wat ze voor hem betekenden. Het heeft me geleerd dat het belangrijk is om vriendschappen te onderhouden, al moeten de inspanningen daarvoor natuurlijk wel van twee kanten komen.

“Zijn kinderen hebben tijdens de dienst dan weer verteld hoe trots ze op hem waren. Vaak gebeurt dat in de tegenovergestelde richting, want het voelt altijd gek om zoiets aan een ­ouder te vertellen. Maar op een bepaalde manier vind ik troost bij de gedachte dat hij dat wel wist zonder het nog eens expliciet te horen.

“Als familie zijn we vandaag hechter dan voor zijn overlijden. Terwijl we normaal nooit echt over onze gevoelens praten of knuffels geven, proberen we dat nu meer te doen. Het helpt ook wel omdat je die interactie op lange termijn nodig hebt. Vandaag stuurt iedereen berichten, maar na een bepaalde periode spreken mensen je er minder over aan. Dan doet het deugd om er als familie voor elkaar te zijn.

“Niet alleen geliefden, vrienden en leerlingen van Lander sturen berichten. We krijgen ook reacties omdat zijn overlijden in de pers kwam. Het is grappig dat de dood van mijn broer aangegrepen wordt om het over de hitte en de gevolgen van de klimaatverandering te hebben. Ik was me al langer bewust van de gevaren, maar Lander geeft als leraar op deze manier toch nog een laatste les.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234