Maandag 26/09/2022

'Ja, ik ben zwartgalliger geworden'

Tien jaar geleden verdween de regisseur van fijne voorstellingen als Celibaat en Diplodocus Deks naar Nederland, na bij NTGent (toen nog Publiekstheater) een pijnlijke kater te hebben opgelopen. Maar nu keert Domien Van Der Meiren (40) terug naar Vlaanderen, met een nieuw gezelschap.

Domien Van Der Meiren piept op het Hasseltse Theater op de Markt al even over de grens met BRUILOFT, zijn bewerking van Bertolt Brechts De burgermansbruiloft (1926) tot een eigentijds feest met uitbundige zwier. De toeschouwer schuift aan bij een trouwfeest waarop nogal wat familiale lijken uit de kast vallen. Een ploeg begeesterde acteurs speelt, maar een aantal critici vonden BRUILOFT te licht uitvallen voor Brechts politieke pen. Van Der Meiren diende hen van weerwoord - dat heeft hij geleerd, eindelijk. Van Der Meiren: "Vroeger zou ik me teruggetrokken hebben in mezelf. Nu reageer ik, en dan is het ook klaar. Ik ben niet iemand die zijn rugzak vollaadt met rancune."

Rancune tegenover het vaderlandse theaterlandschap ware nochtans begrijpelijk geweest. Vijftien jaar geleden werd een piepjonge Domien Van Der Meiren door Publiekstheater-directeur Jean-Pierre De Decker gevraagd om een tweede platform te leiden voor jonge theatermakers. De werking van het kleine Arcatheater moest zuurstof pompen naar de grote schouwburg. Maar toen De Decker plots stierf en Johan Simons in 2005 in beeld kwam, werd Arca zonder omhaal geaborteerd. Van Der Meiren bleef verweesd achter, nog even vasthoudend aan een verloren droom.

In 2001 leek alles nog te mooi om waar te zijn: u was 27, aanstormend regietalent én manager van een theaterplatform.

Van Der Meiren: "De tijden waren anders. Het beleid van Bert Anciaux zorgde voor een veelheid aan kansen, 9/11 lag nog voor ons, we waren nog niet bevangen door angst. Onze generatie was verwend, dat besefte ik. Alleen wist ik niet dat de combinatie van zelf maken en managen dodelijk kan zijn, zeker op die leeftijd. Achteraf gezien ben ik trots op de realisaties van Arca: daar zijn makers begonnen die nog steeds iets wezenlijks te vertellen hebben. Michael De Cock heeft er zijn eerste teksten geschreven, de Ben Chikha's hebben De Leeuw van Vlaanderen gemaakt. Maar het plan om jong talent op te leiden voor de grote zaal is totaal mislukt. Voor dat een kans kon krijgen hield het op, zomaar - ik ben daar ziek van geweest. Achteraf denk ik: ik was te jong om me in zo'n wespennest van geld en politiek te steken."

Daarna bent u tien jaar uit het Vlaamse landschap verdwenen, richting Maastricht.

"Ik heb geluk gehad dat ik me op Toneelacademie Maastricht heb kunnen terugplooien. Een school is een veilige omgeving; je bent omringd door mensen die allemaal gretig zijn, dat is een cadeau. Maar zo langzamerhand is het tijd voor een nieuw verhaal. Tom Ternest, Mathias Sercu, Lien De Graeve en ik zijn met een gezelschap begonnen: Het Eenzame Westen, naar The Lonesome West van Martin McDonagh, meteen ook de naam van onze eerste productie."

Wat voor theater wil Het Eenzame Westen maken?

"Theater dat vertrekt vanuit een grote speeldrift - mijn liefde voor de speler is altijd enorm geweest - én vanuit een stevige tekst. De eerste voorstelling die ik ooit maakte, samen met Kris Cuppens en Dirk Tuypens, was Vaderland, een stuk over collaboratie. We zijn dat stuk gaan spelen tot in het kleinste dorp, we stonden er versteld van hoeveel het losmaakte. Toen heb ik beseft welke impact theater kan hebben, hoe het verhalen kan vertellen over individu en gemeenschap, over verleden en heden. Het Eenzame Westen wil die verhalen vertellen, maar niet op een Vlaams-kneuterige manier - daar zijn we als de dood voor. Het collectief geheugen lijkt verdwenen, met dank aan het spook van het populisme dat door Europa waart. Soms word ik daar moedeloos van."

BRUILOFT plaatst Brechts veroordeling van de tussenoorlogse burgermoraal in een nieuw kader: dat van vandaag. Dat perspectief kon niet alle critici bekoren.

"Maar je kan zo'n oude tekst toch niet meer spelen als toen? Je moet die neerzetten in het nu, midden in de maatschappij. We hebben dat gedaan door het stuk te verankeren in de regio: de ploeg speelt in Limburgs dialect, de hele voorstelling is gelardeerd met de volkse carnavalstradities die het Maasland rijk is. In de oorspronkelijke tekst van Brecht is het een schande dat de bruid zwanger is, maar wie maalt daar vandaag nog om? Die hele huwelijksmoraal van toen heb ik eruit geknald. Wat vandaag aan de orde is zijn nieuw samengestelde gezinnen, de vraag naar wederzijds engagement. Ik geloof ook niet dat Brecht met dit stuk werkelijk een politieke boodschap voor ogen had. Hij fileert de mens zoals hij is, en dat doen wij ook, in twee uur tijd, met twee uur feest - een feest met weerhaken."

Heeft het aanstormende talent van toen zelf ook weerhaken gekregen?

"Ik ben wat zwartgalliger geworden, ja, veel van de naïviteit van vijftien jaar geleden is me ontglipt. Vroeger geloofde ik dat de mens goed is, maar daar ben ik nu niet meer zo zeker van. Intussen ben ik ouder en zijn er kinderen, dat zorgt er sowieso voor dat je anders naar de wereld kijkt. Toch denk ik dat ik nog steeds theater maak waarmee je kan meevoelen - ik ben er de man niet naar om het uiterste kwaad te ensceneren. Theater is in mijn ogen geen medium voor een cynische mededeling, of mijn theater wil dat toch niet zijn. (denkt lang na) Ik wil een theater van mede-delen maken, denk ik. En dat betekent: een theater van troost."

BRUILOFT, 7 t/m 10 augustus op locatie in Stokrooi. www.theateropdemarkt.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234