Dinsdag 27/09/2022

Jacht op ECB-troon is weer open

Het ontslag van Axel Weber hing al drie dagen in de lucht, maar is nu pas officieel aan de Duitse bondskanselier Angela Merkel meegedeeld. Met de uittocht van Weber komt het geloof van de Duitsers in de euro op de helling te staan, en Merkel verliest ook een handige stok achter de deur in de onderhandelingen over een gestroomlijnder economisch beleid voor de EU, die volgende maand gevoerd worden.

“Axel Weber heeft de wens geuit om ontslag te nemen.” Het was met een nietszeggende boodschap dat Steffen Seibert, een woordvoerder van de Duitse regering, de uittocht van de gouverneur van de Bundesbank en de gedoodverfde Duitse kandidaat voor het ECB-voorzitterschap aankondigde. De baas van de Bundesbank zou het hart van Europa’s monetaire beleid verlaten op 30 april. De regering moet op zoek naar een opvolger voor Weber bij de Bundesbank. Die zou volgende week al zijn benoeming krijgen. Jürgen Stark, een andere havik van het Europese monetaire beleid, lijkt een voor de hand liggende keuze, maar Duitse bronnen verzekeren dat er in deze zaken niet zo geweldig veel meer voor de hand ligt.

Angela Merkel is namelijk behoorlijk in snelheid gepakt door de demarche van Weber. De Duitser had ergens in Londen laten lekken dat hij zich niet kandidaat zou stellen voor een nieuwe ambtstermijn, noch voor het voorzitterschap van de ECB, waar hij uitverkoren voor leek. Dat had hij gedaan zonder eerst Merkel op de hoogte te brengen. Volgens de Duitse boulevardkrant Bild voelde Weber zich te weinig gesteund door de Duitse regering. Hij zou zich volgens de krant laten ontvallen hebben dat hij “geen speeltje van de politiek noch een onderwerp van een tapijtenmarchand wilde zijn”, al lijken dat niet meteen woorden die te associëren vallen met het karakter van de hardleerse inflatiebestrijder van de Duitse school.

De waarheid is allicht dat Weber de voorbije maanden vooral zichzelf onmogelijk heeft gemaakt. Dat hij zichzelf ontiegelijk slecht heeft verkocht ook. “Diplomatie is geen kwaliteit die een centrale bankier moet hebben”, zei Weber vorig jaar nog aan een journalist van Bloomberg. Wel, hij heeft de jongste maanden in elk geval erg hard zijn best gedaan om degenen die hem konden steunen tegen zich in het harnas te jagen. Zo ging hij regelrecht in tegen al zijn collega's in het directiecomité van de ECB toen de vraag werd gesteld of de bank obligaties van kwakkelende eurolidstaten moest opkopen. Of hij legde uitdoofscenario’s voor het Europese noodfonds op tafel, toen iedereen begon te praten over de uitbreiding ervan of over de oprichting van een permanent mechanisme.

“Iedereen binnen de Europese Centrale Bank was ervan overtuigd dat er maar één man in staat was om Axel Weber de weg naar de ECB-top te versperren: Axel Weber zelf”, zegt een EU-bron. “Het lijkt er inderdaad sterk op dat hij zichzelf de voet heeft gelicht.” Over zijn toekomst wilde Weber niks kwijt. Volgens sommige geruchten zou Weber een toekomst hebben bij Deutsche Bank, de grootste financiële instelling van het land. Maar dat spoor roept toch vooral veel vragen op, bijvoorbeeld of een van de topverantwoordelijken van het Europese monetaire beleid zomaar aan de slag kan bij een privébank zonder eerst een forse ontluizingstermijn te doorworstelen.

Voor de toekomst van de ECB en het monetaire beleid van de eurozone echter, heeft het plotse vertrek van Weber de kaarten helemaal opnieuw geschud. Volgens het Verdrag van Maastricht moet een ECB-voorzitter uit de eurozone komen en een bewezen beroepservaring in monetaire of bankzaken kunnen voorleggen. De Luxemburger Yves Mersch (61), de Nederlander Nout Wellink (67) of de Fin Erkki Liikanen (60) beantwoorden aan die criteria, maar omdat ze niet afkomstig zijn uit ‘de grote vier’ van de eurozone (Frankrijk, Duitsland, Italië of Spanje) lijken zij weinig kans te maken. Sommigen schuiven zelfs Klaus Regling naar voren, de Duitser die het Europese noodfonds van 440 miljard euro in handen heeft, maar hij heeft mogelijk te weinig monetaire ervaring op zijn curriculum staan.

Mario Draghi (63), de gouverneur van de Italiaanse centrale bank die door Romano Prodi zelve werd voorgedragen, lijkt daarmee van compromiskandidaat plots topfavoriet. Draghi is technisch onderlegd en zit ook de Financial Stability Board (FSB) voor, een belangrijke pijler in de hervorming van het financiële stelsel van de EU. Hij heet ook een wijs man te zijn, met veel internationale ervaring. Maar zijn paspoort is zijn achilleshiel. Niet alleen hoort Italië bij de minder rigide leerlingen van de Europese klas, wat de Duitsers behoorlijk kan doen steigeren. Ook zou zijn benoeming het broze evenwicht aan de top van de eurozone kunnen verstoren, want de ECB-ondervoorzitter, de Portugees Vitor Constancio, komt ook al uit het zuiden van de muntunie, net als Commissievoorzitter Barroso trouwens. Bovendien heeft Draghi een verleden bij Goldman Sachs, de Amerikaanse zakenbank die de Grieken hun schuldprobleem hielp te vervullen.

Deadline

Ongetwijfeld zal de topjob bij de ECB - in deze crisistijden zowat de belangrijkste baan ter wereld na die van Ben Bernanke, voorzitter van de Fed - een hete aardappel zijn op de bijeenkomsten van de eurogroep en van de Ecofinvergadering die maandag en dinsdag in Brussel plaatsvinden. Ook al staat officieel enkel de benoeming van een ECB-directeur op een lager echelon op de agenda, en ook al schreeuwt de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble dat de deadline voor de beslissing over het ECB-voorzitterschap nog veraf is.

Want de tijd dringt wel. Op 11 maart komen de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten in Brussel bij elkaar om zich te buigen over de schuldencrisis in Europa, en over manieren om het economische beleid van de eurozone te stroomlijnen. De man op verdieping 35 van de ECB in Frankfurt speelt in die plannen een cruciale rol, omdat hij tijd kan kopen voor landen die in het vizier van de speculanten komen door hun obligaties op te kopen. De voorbije maanden haalde de ECB op die manier onder meer Portugal (tijdelijk) uit de miserie. Wellicht daarom reageerden de markten donderdag erg onzeker, toen uitlekte dat de eurozone haar crisis zou moeten overwinnen zonder Duitse hardliner in de voorzittersstoel.

Webers ontslag brengt echter ook Angela Merkel in een erg moeilijk parket. De voorzittersstoel van de ECB had haar argumenten tijdens de komende Europese meetings, als besparingen en begrotingscontroles op de tafel liggen, behoorlijk veel kracht kunnen bijzetten. Nu valt die stok achter de deur plots weg, niet het minst omdat de Duitsers kennelijk niet over een adequaat plan B beschikken. “De regering heeft geen andere kandidaten om de arena in te sturen, nu de kandidatuur van Axel Weber is weggevallen”, schreef de Frankfurter Allgemeine Zeitung op basis van bronnen dicht bij de bondskanselier. Maar financiënminister Wolfgang Schäuble tilt daar schijnbaar niet zo zwaar aan. “Duitsland heeft nooit gezegd dat het per se de voorzittersstoel van de ECB wilde bezetten”, zei hij gelaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234