Zondag 25/09/2022

NieuwsCultuursubsidies

Jambon zoekt en vindt extra geld voor cultuursector. ‘Respect voor de durf in deze moeilijke tijden’

Jambon in 2020 op de uitreiking van de Ultima’s, de Vlaamse cultuurprijzen. Toen kreeg hij nog veel kritiek vanwege de geplande besparingen in de sector.   Beeld ID / Fred Debrock
Jambon in 2020 op de uitreiking van de Ultima’s, de Vlaamse cultuurprijzen. Toen kreeg hij nog veel kritiek vanwege de geplande besparingen in de sector.Beeld ID / Fred Debrock

Een zucht van opluchting klinkt in het Vlaamse cultuurlandschap. Een forse verhoging van het subsidiebudget met 25 miljoen euro verzekert het voortbestaan van gereputeerde instellingen als Toneelhuis, Needcompany en het Hasseltse Z33, die na een negatieve beoordeling dreigden te verdwijnen.

Pieter DumonJeroen Van Horenbeek en Ewoud Ceulemans

Sinds begin april domineren de subsidies het debat in de cultuursector. Toen viel bij meer dan tweehonderd cultuurinstellingen het pre-advies in de bus waaruit moest blijken of ze de komende vijf jaar al of niet op subsidies konden rekenen. Groot was de verbazing toen duidelijk werd dat een aantal grote spelers - het Antwerpse Toneelhuis op kop - buiten de prijzen dreigden te vallen. Zo ver komt het uiteindelijk niet. De Vlaamse regering besliste vrijdag om negen organisaties die een negatief advies kregen - waaronder Toneelhuis en kunstenaarshuis Needcompany - toch op te vissen. Ook zeventien organisaties die wel een positief advies kregen maar waar in eerste instantie geen budget voor gevonden werd, krijgen nu toch subsidies.

Om de rekening toch te doen kloppen trok Vlaams minister-president bevoegd voor Cultuur Jan Jambon (N-VA) het subsidiebudget op van 153 miljoen naar 178 miljoen euro, ofwel 16 procent meer dan oorspronkelijk in de begroting was ingeschreven. “Een hoopgevend signaal”, klinkt het in de sector. Al blijken in de praktijk heel wat cultuurinstellingen het de komende jaren met minder te moeten doen. De totale subsidiepot mag dan al groeien, ook het aantal gegadigden nam toe, waardoor bepaalde spelers fors moeten inleveren. Toneelhuis bijvoorbeeld ziet zijn subsidie met 1 miljoen euro afnemen, Needcompany moet 200.000 euro inleveren.

Op het kabinet van Jambon heerst desondanks tevredenheid. “Hij wilde dit echt, en het is mooi dat de regering zijn voorstel heeft aanvaard om meer geld vrij te maken.” Jambon was erop gebrand om te tonen dat hij als minister-president bevoegd voor Cultuur wél iets kon betekenen voor de sector die, vooral meteen na zijn aantreden, kritiek uitte op zijn beleid. Begin 2020 kreeg Jambon tomaten om de oren tijdens de Ultima’s, de Vlaamse cultuurprijzen, omwille van de geplande besparingen in de sector. Zijn reactie destijds was laconiek - “Ik dacht eerst dat het appelsienen waren” - maar achter de schermen was duidelijk dat hij wilde tonen dat cultuur hem wel degelijk na aan het hart ligt. Door negen culturele instellingen van de financiële verdrinkingsdood te redden, hoopt hij dat die boodschap nu overkomt. “Al beseffen we dat je nooit voor iedereen goed kan doen. Ook op deze beslissing zal dus kritiek komen”, luidt het in zijn omgeving.

Respect

Voorlopig lijkt dat mee te vallen. In de sector is men vooral opgelucht dat er geen grote slachtoffers vallen. Bij Toneelhuis laat men weten blij te zijn dat minister Jambon 25 miljoen extra middelen vond voor de sector. “We zijn opgelucht ondanks het negatieve advies toch 2,6 miljoen subsidies te mogen ontvangen. Met dat bedrag kan Toneelhuis zijn werking garanderen, maar het vraagt een grondige herziening van de plannen en de vooropgestelde budgetten. Daar gaan we vanaf morgen mee aan de slag.”

Eenzelfde geluid bij Z33: “We krijgen minder middelen dan gevraagd, maar ik ben blij dat er nu duidelijkheid is”, zegt directeur Adinda Van Geystelen.

Jan Lauwers van Needcompany krijgt na een negatief advies alsnog 789.000 euro, zo’n 200.000 minder dan in de afgelopen periode. “De politici verdienen respect voor de durf om in deze moeilijke tijden extra geld vrij te maken. Voor Needcompany is het wel een serieuze uppercut. We zullen moeten verkleinen. Maar we kunnen wel verder werken de komende jaren, waarin we ons huis zullen doorgeven aan de jonge generatie.”

Ook Barbara Van Lindt, die samen met Agnes Quackels de artistieke leiding van het Brusselse Kaaitheater vormt, benadrukt het positieve van de budgetverhoging. Toch zijn er kanttekeningen te plaatsen, vindt ze. Kaaitheater, dat voor een uitgebreide renovatie staat, vroeg een tienjarige subsidie van 3,7 miljoen euro aan en kreeg het oordeel ‘positief buiten budget’. Uiteindelijk werden er toch middelen gevonden: Kaaitheater krijgt 2,7 miljoen. Maar daarbij is geen rekening gehouden met de exploitatie van de nieuwe zaal waar Kaaitheater in 2025 zijn intrek neemt. “Terwijl dat wel zorgvuldig was doorgerekend in het dossier dat we hebben ingediend. We voelen ons toch beknot.”

Zuidpool is nog zo’n cultuurhuis dat oorspronkelijk de stempel ‘positief buiten budget’ kreeg. Uiteindelijk krijgen ze nu 596.000 euro toegekend. Goed nieuws, benadrukt Koen Van Kaam. Al komt dat bedrag een pak lager uit dan de 800.000 euro die ze bij Zuidpool hadden aangevraagd. “We moeten onderzoeken welke van onze plannen met dit bedrag mogelijk en onmogelijk zijn. Onze werking met maak- en schrijfresidenties voor jonge mensen wordt duidelijk gewaardeerd, maar we zullen moeten zien hoe ver we met dit bedrag kunnen springen op dat vlak.”

Ook oppositie positief

Ook politiek kunnen de inspanningen van Jambon - zelfs bij de oppositie - op goedkeuring rekenen. Katia Segers van Vooruit is vooral opgelucht dat de instellingen zijn opgevist die ondanks hun positieve evaluatie aanvankelijk geen subsidies zouden krijgen. “Hen in de kou zetten zou bijzonder zuur zijn.”

Ook Elisabeth Meuleman (Groen) reageert positief op het extra budget dat is vrijgemaakt. Al heeft ze wel vragen bij het proces dat tot dit resultaat leidde. “Het systeem waarmee gewerkt wordt om de subsidies toe te kennen zit scheef”, vindt ze. “Het heeft de sector maandenlang in onzekerheid gestort. Dat minister Jambon nu als een deus ex machina 25 miljoen extra opvist zet de deur open voor willekeur.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234