Zondag 03/07/2022

NieuwsProces-Fabre

Jan Fabre spreekt over ‘anarchie van liefde’ op tweede procesdag. Zijn advocaten gaan resoluut voor de vrijspraak

Jan Fabre. Beeld AFP
Jan Fabre.Beeld AFP

De verdediging van kunstenaar Jan Fabre gaat voor de vrijspraak. Hij is geen pleger van geweld, pesterijen en seksueel grensoverschrijdend gedrag, maar een radicale kunstenaar, die de vrouw en het lichaam centraal stelt, grenzen bewaakt en zich empathisch toont.

Bruno Struys

“Hij is heel gepassioneerd. Dat is ook de reden dat hij er vandaag niet is, omdat de emoties hoog zouden oplopen. Hij is hiervan getraumatiseerd.”

Op het proces waar het Openbaar Ministerie drie jaar effectieve celstraf eist, was beklaagde Jan Fabre de grote afwezige. Door een brief die zijn advocaten voorlazen op het einde van de tweede zittingsdag drukte hij toch zijn stempel.

Daarin uit hij “oprechte verontschuldigingen aan wie zich gekwetst voelt”. Toch zeggen zijn advocaten dat er nooit iets strafbaar is gebeurd en gaan ze voor de vrijspraak. Fabre staat terecht voor geweld, pesterijen en seksueel grensoverschrijdend gedrag op het werk tegen twaalf vrouwen en de aanranding van de eerbaarheid van een van hen.

Fabre heeft het over “de anarchie van de liefde”, onlosmakelijk verbonden met schoonheid. Hij noemt zich een romantische ziel. “Er is geen verschil tussen het werk en het leven van de kunstenaar”, zo staat het in zijn brief.

“Mijn cliënt is ontmenselijkt, gedemoniseerd en karikaturaal neergezet”, zei zijn advocate Eline Tritsmans. “Fabre is geen god, en hij waant zich ook geen god, zoals het Openbaar Ministerie beweert.”

Ze wilde aantonen dat hij net een empathisch regisseur is, door middel van videobeelden, aanleiding voor de burgerlijke partijen om de rechtszaal te verlaten. De beelden toonden hoe Fabre improvisaties gebruikt, met inspraak voor de performers. Hij bewaakte daarbij hun grenzen, bijvoorbeeld door op hun vraag meer rustpauzes in te lassen in voorstellingen.

Eline Tritsmans, advocaat van Jan Fabre, vraagt de vrijspraak: ‘Nooit iets strafbaars ­gebeurd.’ Beeld Wouter Van Vooren
Eline Tritsmans, advocaat van Jan Fabre, vraagt de vrijspraak: ‘Nooit iets strafbaars ­gebeurd.’Beeld Wouter Van Vooren

Selectief

Het waren vijftien minuten videobeelden, geknipt uit vijfduizend uren aan ruw beeldmateriaal van repetities. Tegelijk verweten ze de advocaten van de tegenpartij om selectief te zijn, door niet te kijken naar 84 individuele getuigenissen onder eed, die spreken van een open, creatieve werksfeer, waarin ze nooit iets verkeerd gemerkt hebben.

“Niemand wil zeggen dat hij iederéén verkeerd bejegend heeft”, repliceerde Mussche, advocaat van de twaalf burgerlijke partijen. “Dit zijn zaken die gebeuren achter gesloten deuren en dat mogen we letterlijk nemen: in zijn privé-appartement, in zijn kasteel, in een hotelkamer.”

Mussche refereert aan de fotoshoots waarbij Fabre volgens meerdere vrouwen hun seksuele integriteit schond. Zijn advocaten zeggen dat die fotoshoots behoren tot de artistieke vrijheid en altijd met instemming. Dat zoiets in lingerie en hoge hakken gebeurde, is ook niet vreemd, aldus Tritsmans, als je weet dat die performers sowieso al hele dagen naakt op het podium stonden.

“Wat bizar is voor een kantooromgeving, is dat niet in het artistieke werk van Fabre en die performers.” Enerzijds spreken ze over een “Fabriaanse context”, anderzijds spreken ze tegen dat er een angstcultuur was, met straffen, vernederende bijnamen, dreigementen en scheldtirades.

“Waarom wordt er geroepen? Omdat het nodig is, omdat het intens is, omdat Fabre radicaal werk wil brengen”, zei Tritsmans. “If you can’t stand the heat, stay out of the kitchen. Is dat nodig? Daar kan je over discussiëren. Is het strafbaar? Geenszins.”

Zijn advocaten weerlegden de getuigenissen van de burgerlijke partijen en schilderden dit proces af als het resultaat van MeToo-activisten. Twee van de vrouwen in de rechtszaal raapten hun moed bij elkaar om het woord te nemen. “Wat ik heel confronterend en pijnlijk vind, is dat er wordt gezegd dat we een melding hadden moeten doen en ons hadden moeten uitspreken”, zei M.S. “Dat is wat we nu doen. En daar wordt dan op gereageerd dat het niet waar zou zijn, omdat er niemand bij was. Dit proces toont aan wat het gevolg is als je je uitspreekt.”

Vonnis op 29 april.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234