Maandag 04/07/2022

NieuwsJeugdzorg

Jongen (16) wordt ‘opgevangen’ in politiecel en moet dan drie keer verhuizen: ‘Ergste wat iemand met autisme kan overkomen’

Het probleem van gebrek aan opvangplekken ligt nu bij jongeren die zich bevinden op de grens tussen psychiatrie, gedragsproblemen en een moeilijke thuissituatie, klinkt het. Beeld ANP XTRA
Het probleem van gebrek aan opvangplekken ligt nu bij jongeren die zich bevinden op de grens tussen psychiatrie, gedragsproblemen en een moeilijke thuissituatie, klinkt het.Beeld ANP XTRA

Nadat hij een nacht noodgedwongen in een politiecel doorgebracht heeft, moet een kwetsbare jongen van zestien nog drie keer verhuizen. Dit jaar belandden in Antwerpen alleen al vier jongeren in de cel door gebrek aan de juiste plaats in jeugdzorg. Het Agentschap Opgroeien en de jeugdrechtbank wijzen naar elkaar.

Bruno Struys

“Dit dossier is te belangrijk om conflicten of misverstanden over te creëren”, zegt Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V). Hij nodigt het Agentschap Opgroeien en de magistratuur op korte termijn uit “om met hen alle overblijvende zorgen door te spreken”. Het zit er dan ook bovenarms op tussen agentschap en magistratuur, na een noodkreet van Antwerps jeugdrechter Christian Denoyelle op Twitter.

Een 16-jarige jongen met ADHD, autismespectrumstoornis (ASS) en oppositioneel opstandig gedrag (ODD), die thuis niet terechtkan wegens een instabiele en onveilige situatie, bracht noodgedwongen de nacht door in een politiecel. Het internaat waar de jongen verbleef trok al weken aan de alarmbel, aldus Denoyelle, maar hij vond “nergens duurzaam gepast aanbod”.

Voorstel geweigerd

Het Vlaams Agentschap Opgroeien, verantwoordelijk voor dat aanbod, reageerde dat er wel degelijk een voorstel was, maar dat de jeugdrechter dat had geweigerd. Een plaatsing in crisisjeugdhulp was volgens Denoyelle geen oplossing, omdat het zou betekenen dat de jongen dan van het ene adres naar het andere zou moeten.

“Twee dagen hier, twee dagen daar, dat is voor zo’n jongen met autisme het ergste wat hem kan overkomen”, zegt persrechter Luk Versteylen. “Zo iemand moet een langdurige oplossing krijgen.”

Daarom besliste Denoyelle maandag dat de jongen opvang moest krijgen in een gemeenschapsinstelling. Daar hielden ze de deur dicht, wat de beslissing onuitvoerbaar maakte. Vlaanderen hervormt de jeugdopvang, waardoor jongeren in een verontrustende opvoedingssituatie vanaf september 2022 niet meer in gemeenschapsinstellingen mogen, maar enkel nog in private voorzieningen. Zo zijn de kwetsbare jongeren gescheiden van minderjarigen die verdacht worden van een crimineel feit.

“We zitten nu in een overgangsfase. Sommige jeugdrechters blijven vasthouden aan het oude systeem en daar zit spanning op”, zegt Bruno Vanobbergen, directeur van het Vlaams Agentschap Opgroeien.

‘Niet onze keuze’

Na een nacht in de politiecel ging de Antwerpse procureur in allerijl op zoek naar een andere oplossing. “Alles om een tweede nacht in de politiecel te vermijden”, aldus het parket.

De 16-jarige kon de nacht van dinsdag op woensdag doorbrengen in het begeleidingscentrum Wingerdbloei. Nu moet hij voor vijf dagen naar een ander centrum met veilig verblijf, waarna hij definitief naar Wingerdbloei kan. Vertrekkend vanuit het internaat moet hij dus in een week vier keer verhuizen.

“Dat is niet onze keuze”, zegt Vanobbergen. “Dat is niet wat de rechter gewild had”, zegt Versteylen.

Begeleidingscentrum Wingerdbloei, waar de tiener de nacht van dinsdag op woensdag kon doorbrengen. Daarna moest voor vijf dagen naar een ander centrum, pas dan is er definitief plaats voor hem in de instelling.  Beeld Eric de Mildt
Begeleidingscentrum Wingerdbloei, waar de tiener de nacht van dinsdag op woensdag kon doorbrengen. Daarna moest voor vijf dagen naar een ander centrum, pas dan is er definitief plaats voor hem in de instelling.Beeld Eric de Mildt

Hij is dit jaar al de vierde minderjarige die in Antwerpen noodgedwongen een nacht in de politiecel doorbracht. Vorig jaar waren dat er in een heel jaar maar twee. Maar hoe dan ook is de problematiek niet nieuw. De jaren ervoor was het probleem groter. Zo klaagde Versteylen in 2018 aan dat de ene na de andere zware jongen vrij kwam door plaatsgebrek.

Er bleek zelfs geen plaats voor een minderjarige die overvallen pleegde, zwaaiend met een machete. Het College van procureurs-generaal trok toen met een bundeling van onuitvoerbare beslissingen naar het kabinet van minister Beke.

“Sindsdien heeft Vlaanderen extra plaatsen gecreëerd, zodat dat specifieke probleem van zware jongens van de baan is. Maar nu ligt het probleem bij jongeren die zich bevinden op de grens tussen psychiatrie, gedragsproblemen en een moeilijke thuissituatie”, aldus Versteylen.

September

De Antwerpse jeugdrechtbank vreest dat het pas echt een probleem zal zijn in september, wanneer de hervorming in volle werking is en jongeren in een verontrustende opvoedingssituatie enkel nog in de private voorzieningen terechtkunnen.

“Er zijn private voorzieningen die vragen jongeren naar gemeenschapsinstellingen te sturen, omdat ze er nog niet klaar voor zijn”, zegt Versteylen. “Ook in september zullen ze niet klaar zijn om dezelfde graad van beveiliging te bieden voor jongeren die begrenzing nodig hebben, omdat ze bijvoorbeeld weglopen. Ze krijgen er niet de expertise of de middelen voor.”

Dan is er het risico dat parketten genoodzaakt zijn om jongeren een crimineel etiket op te kleven, zodat ze toch naar een gemeenschapsinstelling kunnen. “Dat is nu al eens gebeurd”, zegt Versteylen. “De schaarste is alomtegenwoordig en zal tegen september enkel groter worden.”

Het Agentschap Opgroeien maakt zich sterk dat de private voorzieningen de nodige middelen krijgen. Tegen september moeten er meer dan 100 plaatsen met veilig verblijf zijn en tegen 2023 moeten dat er 150 zijn.

“Ik heb er vertrouwen in dat we een plaats kunnen geven aan de grote groep jongeren die nu in de gemeenschapsinstellingen zitten”, zegt Bart Van Den Eeckhout, pedagogisch directeur bij Wingerdbloei. “Dat is niet dezelfde soort veilige opvang als een gemeenschapsinstelling kan bieden, maar we zijn wel minder sanctiegericht en meer gericht op re-integratie in de buitenwereld. Het succes van de hervorming hangt af van de wil om samen te zoeken naar creatieve oplossingen.”

Dat is ook hoe het kabinet-Beke erover denkt: “We delen de ambitie van de magistratuur, en van alle stakeholders, om voor deze kinderen en jongeren in de best mogelijke zorg te voorzien.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234