Woensdag 17/08/2022

Jongeren gevoelig voor boodschappen op sigaretten

Voor wie wil stoppen met roken, vormen teksten duidelijk een extra stimulans

Zes procent rookt minder door waarschuwingen op pakjes

Brussel

Eigen berichtgeving

Nathalie Carpentier

De nieuwe gezondheidswaarschuwingen op sigarettenpakjes werpen vruchten af, zo blijkt uit een enquête die het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie (VIG) in opdracht van minister Demotte (PS) liet uitvoeren bij 600 rokers. Zes procent zegt er minder door te roken. Vooral jongeren blijken er gevoelig voor te zijn: ze onthouden de waarschuwingen beter dan anderen, ze vinden het pakje sigaretten een stuk minder aantrekkelijk en bij meer dan de helft vormen ze een gespreksonderwerp met vrienden of familie. Meer dan een kwart van alle ondervraagden vindt ze een bijkomende motivatie om te stoppen.

Met zwart omrande teksten die 45 procent van de voorzijde en 65 procent van de achterzijde innemen heeft ons land sinds eind september 2003 de grootste gezondheidswaarschuwingen ter wereld op sigarettenpakjes. Het onderzoeksbureau Inra peilde voor het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie naar het effect bij 600 rokers. "Het globale effect is zeker positief", reageert Luk Joossens van het VIG, een internationaal erkend antitabaksexpert. "Voor wie wil stoppen met roken, vormt het duidelijk een extra stimulans. Ze hebben vooral effect bij jongeren tussen 15 en 24 en bij rokers die zeggen te willen stoppen met roken binnen het jaar."

Gekeken naar het afradend effect op rokers, zegt in totaal 6 procent minder te roken door de waarschuwingen. "Dat is zeker niet weinig", reageert Joossens. "Het sluit aan bij wat je in landen als Nederland ziet. Je kunt ook niet van één enkele maatregel verwachten dat je een effect hebt van 10 of 15 procent minder."

Vooral het ontradend effect bij jongeren wordt als erg positief onthaald. "Daar speelt ook nog een effect dat veeleer op langere termijn duidelijk wordt. Tweeënveertig procent van de jongeren vindt de pakjes minder aantrekkelijk door de teksten, dat is meer dan bij de andere leeftijdscategoriën." Ze pikken de afschrikkende boodschappen ook beter op dan oudere rokers. Vooral de tekst 'roken is dodelijk' staat het best gegrift in het geheugen van alle rokers, maar ook waarschuwingen over schade aan sperma en de voortplanting blijven goed hangen. De tekstjes zinderen niet alleen na in het hoofd van de rokers, het is ook onderwerp van gesprek met vrienden of familie bij 47 procent van de ondervraagden. Bij jongeren is dat 56 procent.

Vooral rokers die zich al een termijn hebben gesteld om te stoppen zijn er gevoelig voor. 46 procent van hen gaf aan dat de waarschuwingen een extra motivatie betekenden, bij rokers die nog niet van plan waren te stoppen was dat 16 procent. "Mensen die stoppen met roken, doorlopen ook een aantal stadia", verklaart Joossens. "In het begin interesseert het hen niet. Voor die groep maken de waarschuwingen weinig verschil. Vervolgens heb je de fase waarbij ze wel willen stoppen, maar er nog geen termijn op plakken. Daarna zeggen ze te willen stoppen binnen het jaar of zo. Bij die laatste groep hebben die waarschuwingen duidelijk een effect." Opmerkelijk is evenwel dat één op de vijf zei de waarschuwingen nog niet te hebben opgemerkt. Drie procent verstopt ze onder een ludiekere tekst. Meer dan 40 procent van de ondervraagden zegt ook dat foto's nog overtuigender zouden zijn dan teksten. Als het tabaksplan van minister van Volksgezondheid Rudy Demotte verder wordt uitgevoerd, komen die er nog dit jaar. Demotte heeft intussen ook een wetsontwerp klaar dat de verkoop van sigaretten aan -16-jarigen verbiedt. Wie de wet overtreedt, riskeert een boete van 250 tot 5.000 euro. Tegelijk zal ervoor worden gezorgd dat -16-jarigen geen pakjes meer kunnen krijgen uit automaten. De naleving van het rookverbod laat intussen nog te wensen over, reageert Joossens op resultaten van controles in maart 2004. 29 procent van de 469 gecontroleerde grote horecazaken had geen niet-rokersruimte, in 48 procent ervan besloeg die minder dan de helft van de ruimte. In openbare ruimtes is er overigens nog werk aan de winkel. Bij controles in 422 gesloten openbare ruimtes was een kwart niet conform het verbod. In 12 procent werd er nog gerookt, in 40 procent was het verbod niet aangegeven. Vooral in het voortgezet onderwijs werd het verbod slecht nageleefd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234