Dinsdag 28/06/2022

AchtergrondEnergie

Jongste kernreactoren mogelijk pas tegen 2027 operationeel: wordt energie (nog) duurder?

De kerncentrale van Doel.  Beeld Photo News
De kerncentrale van Doel.Beeld Photo News

Komt het uitstel van de kernuitstap alsnog in gevaar? Hoewel de federale regering onlangs besliste om de jongste reactoren ook na 2025 open te houden, zullen ze mogelijk pas twee jaar later opnieuw operationeel zijn. Dat zegt uitbater Engie Electrabel. Het zou ervoor zorgen dat we tussen 2025 en 2027 toch twee jaar zonder kernenergie zitten. Hoe komt dat? Gaat het licht alsnog uit? En welk effect heeft het op de elektriciteitsprijs?

RVL

Tot vorige week was de sluiting van alle kernreactoren in ons land voorzien bij de geplande kernuitstap in 2025. Maar onder druk van de stijgende energieprijzen en de oorlog in Oekraïne besliste de federale regering om de jongste kernreactoren, Doel 4 en Tihange 3, tien jaar langer open te houden, tot 2035. Maar volgens Thierry Saegeman, CEO van uitbater Engie in België, is het “heel, heel erg waarschijnlijk” dat de twee reactoren tussen 2025 en 2027 stilliggen. Dat zei hij op een debat dat georganiseerd werd door De Tijd.

Waarom kunnen de jongste reactoren niet gewoon blijven draaien?

“Eerst en vooral moet de wetgeving aangepast worden”, zegt Hellen Smeets, woordvoerster van de uitbater van de kerncentrales in ons land. De huidige wet uit 2003 voorziet in een volledige kernuitstap in 2025. “Vooraleer dat kan gebeuren, is een nieuw milieueffectenrapport nodig en een internationale publieksbevraging in een straal van 1.000 kilometer rond de centrales.”

“Daarnaast zijn er technische werkzaamheden nodig”, gaat Smeets verder. “Om het gebruik van de reactoren veilig te kunnen verlengen, moet elke component - van het kleinste kabeltje tot boutje - gecontroleerd en eventueel vernieuwd worden. Dat is een tijdrovend en complex proces. Ook de nucleaire brandstof om de reactoren langer te laten draaien moet nog besteld worden. Daarvoor gaan we uit van een periode van 36 maanden, omdat er lange leveringstermijnen zijn. En ten slotte moeten we de werkzaamheden voor de levensduurverlenging combineren met de ontmanteling van de andere reactoren op dezelfde sites. Dat vraagt een extra inspanning in dezelfde periode.”

Om dat alles geregeld te krijgen, rekent Engie naar eigen zeggen op een periode van vijf jaar. “Wij houden vast aan een kalender van vijf jaar om de levensduurverlenging van zo’n kernreactor in orde te krijgen”, herhaalt woordvoerster Smeets. “Dat is een termijn die we ook in het buitenland zien bij gelijkaardige ingrepen. Of die we hier in ons land ook ervaren hebben bij de levensduurverlenging van Doel 1 en Doel 2. Maar de precieze timing en planning vormen onderwerp van de discussie met de regering.”

De kerncentrale in Tihange.  Beeld REUTERS
De kerncentrale in Tihange.Beeld REUTERS

Moet dat echt zo lang duren?

Sommige waarnemers stellen de vraag of Engie echt vijf jaar nodig heeft om de jongste reactoren klaar te maken voor een levensduurverlenging van tien jaar, of dat de Franse multinational daarmee eerder zijn prijs wil opdrijven in de onderhandelingen met de Belgische regering.

“Op het vlak van nucleaire veiligheid is een doorstart tegen 2025 haalbaar”, zegt Ines Venneman van Fanc, het federaal agentschap voor de nucleaire controle. “Maar daarvoor is een aanpassing van het juridisch kader nodig. Om 2025 te halen, stellen wij voor een aantal strikt noodzakelijke ingrepen te doen vóór de doorstart van de reactoren en een aantal andere verbeteringen ná de doorstart uit te voeren. Alleen moeten volgens de wet alle werkzaamheden vandaag vóór de doorstart gebeuren.”

Of Engie daarmee de tijd die nodig is voor aanpassingen aan de reactoren te hoog inschat, wil het Fanc absoluut niet gezegd hebben. “Naast nucleaire veiligheid zijn er ook andere aspecten aan de levensduurverlenging, zoals voldoende personeel en nucleaire brandstof, en het financieel-operationele luik. Dat zijn elementen waar wij geen uitspraak over doen en die door de uitbater beoordeeld moeten worden. De uiteindelijke timing zal afhangen van de onderhandelingen tussen Engie en de regering.”

Eenzelfde geluid bij Annelies Delnooz, zij is project manager energietechnologie bij onderzoeksinstituut EnergyVille/VITO en heeft meer dan tien jaar ervaring in de analyse van energiemarkten en prijsmechanismen. “Wij hebben niet het bedrijfs- of operationeel inzicht om te bepalen hoeveel tijd er precies nodig is. Dat is een zaak tussen Engie, het Fanc en de regering”, zegt Delnooz. “Maar uiteraard speelt daar ook onderhandelingsmarge.”

Vallen we dan zonder elektriciteit?

Toen de regering de beslissing nam om de kernuitstap van de jongste reactoren uit te stellen, was het nog onduidelijk hoe lang Doel 4 en Tihange 3 stil zouden liggen door de nodige moderniseringswerken. Op het moment van de deal leken alle partijen ervan uit te gaan dat de twee reactoren ten laatste tegen 2026 weer operationeel zouden zijn. Op de persconferentie zei Chris Peeters, CEO van netbeheerder Elia, dat - onder meer door de voorziene bouw van twee nieuwe gascentrales - de bevoorrading voor het eerste kritische jaar 2025 verzekerd zou zijn.

Wat de impact is op de elektriciteitsbevoorrading als de jongste reactoren pas in 2027 klaar zijn voor hun levensduurverlenging, kan en wil Elia vandaag niet inschatten. “Wij geven geen commentaar”, laat woordvoerster Marleen Vanhecke weten. “Wat het scenario voor de bevoorradingszekerheid betreft, wachten we de onderhandelingen tussen de regering en Engie af. Het is nu aan hen.”

null Beeld Timon Vader
Beeld Timon Vader

Volgens Annelies Delnooz van onderzoeksinstituut EnergyVille/Vito zal een langere onbeschikbaarheid van de twee jongste reactoren niet meteen tot black-outs leiden. “Enkele jaren geleden hadden we al eens een winter met amper 15 procent van de nucleaire capaciteit. Er zijn toen nood- en afschakelplannen gemaakt, maar die zijn uiteindelijk niet nodig geweest. Er zit volgens mij voldoende flexibiliteit in het systeem om dit op te vangen. Bovendien zijn we sterk geconnecteerd met het buitenland. Dat heeft ook met de uitval van de kerncentrales in het verleden geholpen.”

Wordt elektriciteit duurder?

“Twee kerncentrales hebben weinig effect op de prijssetting”, zegt Delnooz. “Het zijn de piekcentrales die dat doen. Die twee jongste reactoren brengen onvoldoende capaciteit in de energiemix, om het aantal uren dat we die piekcentrales nodig hebben heel zwaar te beïnvloeden, waardoor het slechts om zeer kleine prijsaanpassingen zal gaan.”

Dat is ook wat blijkt uit een rapport van de directie energie van de FOD Economie eind vorig jaar. Bij een volledige kernuitstap, zo werd daarin becijferd, zou elektriciteit 2 à 3 euro per MWh duurder worden. Ofwel 7 à 10 euro per jaar voor een gemiddeld gezin. Reden? De energieprijzen worden op internationaal niveau bepaald. En daarbij zetten de piekcentrales - doorgaans gascentrales - de prijs. “In de verschillende scenario’s bepalen de (binnen- of buitenlandse) kerncentrales slechts 0 tot 3 procent van de tijd de prijzen in België”, viel te lezen in het rapport.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234