Dinsdag 16/08/2022

Ju-ju met de tijdmachine

'We hebben gekozen voor een retrofuturistische stijl en gezocht naar een moment in het verleden waarop de term 'houden van' nog met vliegen was verbonden'

Lufthansa keerde terug naar het verleden om zichzelf een nieuwe toekomst te tekenen. De Ju 52, die jarenlang de faam van de luchtvaartmaatschappij bepaalde, stond model voor de nieuwe huisstijl. Max Borka ging hem bekijken.

Het was een kinderdroom. Deels ingegeven door Sjors en Sjimmie, de helden van het gelijknamige stripverhaal. In een van hun avonturen snorden het pikzwarte jongetje en zijn maat in een bed op wielen en in pyjama de wereld rond. En tussendoor wonnen ze nog de Grote Prijs van Monaco. Dát was het helemaal. Zwaar was dan ook de ontgoocheling toen we voor het eerst in een slaaptrein op wintersport mochten. Die zwetende lijven, opeengepakt in dat hokje! Die dampen van eten dat lag te rotten. Ondraaglijk! En sowieso ga ik ook nog liever te voet, dan dat ik mij in een caravan of mobilhome zou wagen. Met al je potten en pannen op reis, wat heeft dat in godsnaam nog met het winnen van een grand prix in Monaco te maken?

Maar nu is er hoop. Lufthansa, de op één na grootste op het vlak van lijnverkeer, voorzag recentelijk zijn 48 langeafstandsvliegtuigen van zetels die tot super-de-luxe bedden van twee meter lang kunnen worden neergeslagen. De afstand tussen de stoelen werd van 157 tot een spectaculaire 234 centimeter opgedreven. En terwijl het zitje neergaat, kunnen rondom het bed scheidingswanden uitgeslagen, die de nodige privacy garanderen. Achter de zetel en in de armleuningen bevindt zich een vakje met wasgerief, dekens en een nachthemd, en bergruimte voor schoenen, een bril, dossiers, of een aktetas. En voorts zit in een armsteun ook nog een videospeler opgeborgen, en zijn er ook nog de leeslamp en een aansluitpunt voor een laptop. Nieuwe hoofdtelefoons maken komaf met de laatste restjes motorengeronk. Een cockpit kortom. En wij dus als de weerlicht naar Frankfurt, alwaar de zetel uitgeprobeerd kon worden.

Edoch. De test gebeurt stilstaand. Op het vliegveld. In de hangar. En de kans blijft klein dat u of ik in de eerstkomende jaren in zo'n hemelbed het zwerk in zullen gaan. De truc met de bedden is er immers alleen voor wie first class reist. En hoe de verantwoordelijken van Lufthansa zich tijdens de rondleiding ook uitsloven om ons de kwaliteiten van de 'nieuwe-en-toch-ook-wel-zeer-ergonomische' zitjes aan te praten die in business en economy class kwamen te staan - de rugleuning in business kan slechts in een hoek van 125 graden achteruit gezet, terwijl men in economy zelfs maar 23 graden achterover kan hellen. "Kijk", zegt Stefan Haus, directeur product concepts bij Lufthansa, "de vernieuwing van first class werd zelfs tot in het gele stiksel op de hoofdsteunen in economy doorgetrokken." Maar ook de gele croissants die de zetels in economy bij wijze van flexibele hoofdsteun tooien, kunnen het wrange gevoel niet wegwerken. "In de toekomst wordt dat verschil allicht nog groter", zegt Haus. "Tussen het massatransport enerzijds, tegen zo laag mogelijke prijzen, en diegenen die luxe eisen anderzijds, en bereid zijn daarvoor ook geld neer te tellen."

Haus geeft overigens ruiterlijk toe: ook in first class hadden de hemelbedden nog ietwat luxueuzer en comfortabeler gekund. Maar je moet als bedrijf je plaats kennen. "British Airways droomt van Porsche, terwijl wij in de categorie van middelgrote wagens werken. Bovendien wilden we niet als de concurrentie het risico lopen dat men onze zetels met vliegende doodskisten zou vergelijken, omdat ze met het oog op rust en privacy de afzondering tot in de perfectie doordrijven. Enquêtes leerden ons dat de nood aan oogcontact en small-talk blijft. En zelfs al hebben we in first en business een systeem ingevoerd waardoor men het tijdstip van de maaltijden zelf bepalen kan, dan weten we nu al dat 80 percent op de geijkte tijdstippen die maaltijd wil gebruiken."

De moordende concurrentie liet geen keuze. En bovendien bleek de passagier een probleem met Lufthansa te hebben. Inzake betrouwbaarheid was het imago ijzersterk. "Maar men praatte alleen maar met ontzag over het bedrijf", zegt Hartmut Esslinger, "er klonk nooit enige liefde in de stem. Men vond Lufthansa te koel, te streng." Esslinger is directeur van Frogdesign, een bedrijf dat in '69 in Duitsland opgericht werd, en dat vandaag niet alleen vanuit een hoofdkwartier in Sunnyvale, Californië, opereert, maar ook filialen in New York, San Francisco en Texas heeft. Esslingers roeping: naamloze molochen een persoonlijkheid geven. In het verleden hadden ook al Apple, Honda, Discovery Channel, Disney, Kodak, Vuiton, Microsoft, Motorola, Sony, en Virgin met Frogdesign gewerkt. En de voorbije vier jaar coördineerde het dus ook een project waarbij Lufthansa voor 330 miljoen mark, of zeven miljard Belgische frank, een nieuw gezicht had gekregen. Aanvankelijk had Frogdesign enkel de opdracht om in de luchthavens de lounges en check-incounters te hertekenen, maar toen er een wedstrijd volgde voor het interieur van de langeafstandsvluchten, werd ook die klus aan Frogdesign doorgespeeld. "Voor ons was dat essentieel", zegt Esslinger, "het gaat ons immers nooit om objecten. We wilden de vliegervaring een nieuwe vorm geven. Alle aspecten van de reis moesten herdacht, van het boeken tot de after-service die men bij de eindbestemming kreeg. We hebben voor een retrofuturisme geopteerd, en zochten naar een moment in het verleden waarop de term 'houden van' wel met Lufthansa was verbonden. Want wie groot wil zijn, moet een verleden kunnen etaleren. Voor Lufthansa is zoiets natuurlijk weinig vanzelfsprekend, met dat Duitse oorlogsverleden. Maar toch hebben wij naar de pionierstijd teruggegrepen, toen Hugo Junckers in '31 de legendarische driemotorige Ju 52 creëerde, het vliegtuig dat met zijn huid van gegolfd metaal zo lang het beeld van Lufthansa getekend heeft."

In de balies, de bekleding van de zitjes, de wanden van de lounges, de handgrepen van het nieuwe bestek, of het zout en pepervat, in zowat alles wat met de nieuwe huisstijl te maken heeft, overal vindt men echo's van de glimmende grijzige golfplaten bekleding van de Ju 52. We staren er ietwat besmuikt naar. Want met al dat gecijfer om de klanten in de watten te leggen ademen de zetels al te veel de sfeer van een boudoir. Er blijft weinig van wat die Ju-52 zo adembenemend maakte - het gerammel, gekletter en gedaas, het harde, de kinderdroom ook, het visionaire, het poëtische en uitdagende, het risico, en het gevaar. De Lufthansa-nieuwe-stijl heeft te veel van een midsize-car. En in de plaats van het gevoel van vliegen te benadrukken, lijkt men er alles aan te hebben gedaan om het zo veel mogelijk weg te vegen.

Maar geen nood. De ene huisstijl is nog niet helemaal ingevoerd, of Lufthansa heeft alweer plannen voor een nieuwe klaar. Want zo gaat dat vandaag, zegt Haus: wie stilstaat, wordt zo gepasseerd. En misschien biedt de time tunnel die de Amerikaanse architect Michael McDonough in opdracht van Frogdesign voor de luchthaven van Frankfurt tekende ons wel een voorsmaakje van wat nu in het grootste geheim wordt getekend: naarmate men door de tunnel loopt, veranderen de kleuren, geluiden en geuren. Ze kunnen ook aan de bestemming aangepast: samba en een zweem van tropisch fruit als er zich bijvoorbeeld een groep naar een gate voor Brazilië begeeft. En dát, ja dát, als men dat soort van dingen nu ook eens op de vliegtuigen kon introduceren: we reisden door de zevende hemel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234