Vrijdag 30/09/2022

Kassa-kassa aan de afdeling kant-en-klare vleeswaren

Een week geleden werd de Brits-Ierse jongensgroep One Direction uitgeroepen tot populairste act van 2012. Vijftien miljoen verkochte platen en een nummer-1-hit in 32 landen bevestigt die positie. Maar... waren boybands dan niet dood en begraven?

Het tegendeel is waar. Het concert van One Direction in het Sportpaleis, op 1 mei, bleek na amper tien minuten uitverkocht. En het debuut van One Direction, ofwel 1D, was de eerste Britse plaat ooit die op één binnenkwam in de Amerikaanse hitlijsten. Met succesvolle singles als 'What Makes You Beautiful' geven ze Coldplay, The Beatles en Spice Girls het nakijken in de internationale charts. De vijf jongens kenden dan ook een explosieve groei, sinds X-Factor-bedenker Simon Cowell hen in 2010 samenbracht. Na de opmars en teloorgang van boybands in de jaren negentig, is het fenomeen daarmee opnieuw hot. Want ook jongensgroepjes als The Jonas Brothers of The Wanted scoren hoog bij uw dochters.

En ook de terugkeer van Backstreet Boys, Take That en New Kids on the Block ging minder onopgemerkt voorbij dan je zou verwachten bij een publiek van dertigers en veertigers. Conclusie? Boybands zijn terug van nooit weggeweest. We zochten naar de redenen waarom jongensgroepjes van alle tijden zijn.

Boybands bieden voor elk wat wils

Een van de belangrijkste wetten om een succesvolle boyband uit de grond te stampen, lijkt de regel van vijf. Een bezetting van vijf aantrekkelijke jongens komt het vaakst voor. Die set-up geeft allereerst meer mogelijkheden voor een choreografie. Maar je biedt fans ook elk wat wils. Volgens Robbie Williams worden de meeste boys in bands dan ook verplicht om zich te houden aan een cartoonesk stereotype: the Bad Boy, the Baby, the Nice One... Op die manier vergroot elke groep zijn aantrekkingskracht." Maar volgens popicoon Elton John bestaat er slechts één gulden regel: "Een boyband moet er alleen maar prachtig uitzien. Niemand heeft een boodschap aan een stelletje kerels dat eruit ziet als Shrek."

Onkreukbare jongens

doen het goed

In Amerika werd het model van manufactured idols eerst bedacht, met groepen als New Kids on the Block, Boyz II Men, Backstreet Boys of *NSync. De Britse groepen die in de nineties naar dat beeld werden geboetseerd, sloegen internationaal veel minder aan. Take That, Boyzone en Westlife kregen Amerikaanse meisjesharten nooit écht aan het bonzen. Wat er veranderd is? Volgens boybandschepper Simon Cowell kunnen Britse boys vandaag wél zingen, dankzij veeleisende talentenjachten op TV. Dat was helemaal anders met Jason in Take That, Shane van Boyzone of Nicky in Westlife. Die verborgen hun gebrek aan zangtalent steevast achter coole looks en drukke choreografieën.

Toch lijkt Cowells uitleg wat simplistisch. Wellicht ligt de oorzaak ook bij de Amerikaanse muziekindustrie zelf, die de afgelopen jaren klemtoon legde op stoer spierballenvertoon in R&B of hiphop. Justin Bieber bewees dat de industrie haar doelgroep verkeerd inschatte: er bleek juist nood aan schattige jongens, die even lieflijk konden zingen als glimlachen. Onkreukbare jongens die de perfecte prooi vormen voor platonische kalverliefde. "It's safe sex for dangerous times", verklaarde The Telegraph dat fenomeneen. Boybands spelen trouwens handig in op dat nieuwe puritanisme: The Jonas Brothers zwoeren seks tot het huwelijk af, terwijl One Direction gewillig poseert met puppy's.

Uitgekiend mediaplan

Succesvolle boybands vatten de tijdsgeest. In de fifties noemden The Crew-Cuts zich al naar een populair kapsel. Een decennium later mochten The Monkees de eenvoudige, boetseerbare versie van The Beatles zijn. En in de 70s braken The Osmonds door in alle huiskamers via de TV. De eighties luidden dan weer de opgang van de archetypische boyband in: New Kids on the Block verbond popculture aan gettoculture, en werd bekend via MTV.

One Direction deed het helemaal anders. Toch daagden bij hun allereerste tv-optreden in Amerika zo'n tienduizend hysterische fans op. Ook in hun thuisland was de Britse groep al lang een sensatie vooraleer muziekbladen lucht kregen van het fenomeen. Van dag één stond 1D namelijk heel dicht bij zijn spionkop dankzij Twitter-updates en talloze YouTube-filmpjes waarin de jongens elkaar plagen of gezelschapsspelletjes spelen. De traditionele doorbraakweg, langs kleine zaaltjes en geschreven pers, werd het eerste halfjaar zelfs genegeerd: de boyband lekte bewust muziek op het net en gaf af en toe teasers weg. Net zo lang tot ze een trouwe fanbase hadden opgebouwd. Het resultaat: nog voor de eerste single airplay kreeg, was 'What Makes You Beautiful' al goed voor ruim 130.000 verkochte platen.

Breng meisjes aan het huilen

Wat het Gomlich-effect precies is? Eén meisje begint te gillen, waarop andere meisjes spontaan mee krijsen. Uiteindelijk zwelt het geschreeuw exponentieel aan, tot alle vrouwen binnen de omtrek van vijf mijl aan het gillen slaan. Voor u zich in het haar zou krabben: het Gomlich-effect werd bedacht door het schrijversteam achter South Park, maar ging een eigen leven leiden op het net. De theorie is dan ook niet helemaal onzinnig, om fenomenen als Clouseaumanie, Bieber Fever of Direction Infection te duiden.

The Guardian vroeg daarom onlangs aan psychologen waarom meisjes zo vaak samenscholen om te gillen naar jongens op een podium. Volgens experts zou dat gedrag te verklaren zijn vanuit "een ritueel om puberale angsten uit te drukken". Seksuele groei gaat gepaard met onzekerheid en verwardheid. Daarom fixeren opgroeiende meisjes hun hysterie op onbereikbare sterren die er ongevaarlijk uitzien: keurig gecoiffeerd, knap gebouwd en helden op de dansvloer. In een aflevering van The Simpsons wordt subtiel de draak gestoken met die angst, wanneer Lisa Simpson in een jongerentijdschrift leest dat 'Non-Threatening Boys Magazine' heet. A propos: kent u een onschuldiger woord dan 'Joepie'?

Onduidelijke geaardheid

Geen enkele Belgische artiest reeg in één jaar tijd zoveel hits aan elkaar als Get Ready! - zeven waren dat er in 1997. Maar aan dat succesverhaal kwam een eind na een sensatiestuk van het homoblad ZiZo. Zonder inspraak van het vijftal werd de geaardheid van de leden blootgelegd. ZiZo kreeg een publicatieverbod en moest een schadevergoeding betalen. Maar het kwaad was geschied: iets later schuifelden enkele leden uit de kast en splitte de groep in 2000.

Lance Bass van *NSync durfde op zijn beurt pas in 2006 over zijn geaardheid spreken, vier jaar nadat de groep een split van onbepaalde duur had ingelast. Net als in het Amerikaanse leger of Hollywood lijken de meeste boybands vast te houden aan een 'Don't ask, don't tell'-politiek.

Op dat vlak lijkt 1D de regels van het spel toch te veranderen. Ze tweeten geregeld foto's met hun vriendinnetjes, maar tegelijk flirten ze voortdurend met homo-erotiek. In webclips knuffelen de tienerjongens elkaar doorlopend, slapen ze op elkaar en wordt er 'voor de lol' gekust. Zo lijken ze de term bromance uit te diepen, waarbij stoere sporters elkaar op de blote billen kletsen. In The Huffington Post gaat socioloog Mark McCormack mee in die theorie: hij stelt dat Britse tieners steeds minder homofoob worden, en meer in het reine raken met hun seksualiteit zijn dan Amerikanen.

Robbie Williams, zelf een voormalig boyband-idool, is alleszins hevig voorstander van de bromance. De ex-Take That-ster zei onlangs nog: "An awful lot of gay pop stars pretend to be straight. I'm going to start a movement of straight pop stars pretending to be gay."

Geen muzikale risico's

Voor een vernieuwende sound hoef je niet aan te kloppen bij 1D. De stemmen zijn boterzacht afgemixt, terwijl hun teksten over verliefdheden en onschuldig vermaak gaan. In het stoutste geval kan er net een double-entendre van af. One Direction kreeg daarbij schrijvershulp van Ed Sheeran, de nieuwste songschrijver du jour.

Net zoals de meeste boybands zoekt een team van producers en songschrijvers in hun plaats naar oorwurmen. En liefst via de platgetreden paden, want: beter goed gejat, dan slecht bedacht. 'Rock Me' van 1D slaat zijn vishengel dan ook opzichtig uit in de vijver van 'We Will Rock You' van Queen. En 'Live While You're Young' lijkt volgens The Guardian verdacht sterk op 'Should I Stay or Should I Go' van The Clash. Die vraag van The Clash zal de jongens evenwel worst wezen: volgens seatgeek.com gingen hun Amerikaanse concerttickets in 2012 voor gemiddeld 202 dollar van hand tot hand.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234