Vrijdag 30/09/2022

Kijk: het gewone wordt buitengewoon... belachelijk!

Bus en Big Brother

De bewoners van het Big Brother-huis en de inzittenden van De Bus kunnen onmogelijk zichzelf zijn. Ze zijn zo onderhevig aan allerhande manipulaties dat de 'iedereen is mooi'-vertoning zielig en zielloos wordt.

Met de nodige glamour is de Big Brother-show ook in Vlaanderen van start gegaan. Een groepje Vlamingen is geroepen om idealiter honderd dagen lang een buitengewone 'elite' te zijn. Van bij het begin kreeg het 'gewone' al een aardig zetje om uit te groeien tot het 'buitengewone'. De uitverkoren club werd in speciale wagens geëscorteerd en voorgereden tot aan het huis waar het leven samen gemaakt moet worden. Voor ze het huis binnengingen, werden de tien - op één na - met verhevigd vuur uitgewuifd. Met een al weleens eerder geziene gretigheid zoomde het oog van Big Brother in op kijk-spektakel waarin de banaliteit als uitzonderlijk werd geënsceneerd en de menselijke emotionaliteit verregaand werd gedramatiseerd. Het hele vertoon gaf de indruk dat het een te bejubelen terugkeer van nationale helden of internationale vedetten betrof. Die indruk werd versterkt door de aanwezigheid van dranghekken om al te driftige toeschouwers op afstand te houden. En dan te weten dat die wilde fans gewoonweg de mama, het zusje, de bompa of de buurman van spelkandidaten waren. De afscheidstaferelen bij het begin van deze gluurshow waren pathetischer dan in de meeste melige Hollywood-films. En het BV-presentatieduo klopte de gewoonheid van de deelnemers dan nog eens zo op dat de maat en mate van belachelijkheid al bij aanvang luid en duidelijk was gesteld.

De gewoonheid van een artificiële familie 'broers en zussen' was van bij de eerste beelden al buitengewoon versterkt tot 'Big Brother and Sisters Family'. Nog zonder of vooraleer ze bijzondere prestaties geleverd had, was de 'happy family' al omhoog geschoten als weliswaar sterfelijk sterrendom dat voor de ogen van andere stervelingen mocht uitblinken in haar gewone doen en laten. Maar gewone mensen al te gewoon laten doen, levert natuurlijk geen sensationele televisie op. Dus worden mensen maar uit hun natuurlijke leefwereld gehaald en kunstmatig bij elkaar gezet om zo extreem mogelijk slaan en zalven te verkrijgen.

Programma's als Big Brother en De Bus zijn zeer ver gegaan op het pad van de kunstmatigheid dat reeds geëffend was door een programma als De Mol. Big Brother en De Bus zijn in die mate kunstmatig dat de bewoners onmogelijk zichzelf kunnen zijn. Ze zijn zo onderhevig aan allerhande manipulaties dat de 'iedereen is mooi'-vertoning zielig en zielloos wordt. In De Mol zat nog bezieling en bevlogenheid, in Big Brother en De Bus wordt de banaliteit zo buitengewoon gemaakt dat ze ronduit belachelijk wordt. En toch trekt de buitengewoon belachelijk gemaakte banaliteit blijkbaar veel kijkers aan. De artificiële ruimte - hét televisiegodshuis - waarin mensen aan elkaar overgeleverd zijn en op elkaars huid zitten, wordt in Big Brother nog extra gemanipuleerd door allerhande geboden en verboden en ingrepen van de onzichtbare (televisie)god, natuurlijke ter meerdere sensatie en om kijk-verveling te voorkomen. De entrée van twee nieuwe huisgenoten, de volstrekte afzondering van de buitenwereld en de opgelegde budgetbeperkingen zorgen voor fascinerend emotioneel vuurwerk. En vuurwerk geeft de kijker een kick, maar is riskant voor diegenen die de vonken zelf (mee)maken. Om zoveel mogelijk vuurwerk te creëren worden overigens ook de kijkers thuis grondig misleid. Maar dat zijn we al een tijdje gewoon. Om steeds weer die kick van het voyeuristisch kijken te verkrijgen, worden de ogen enkel gericht op emotionele uitbarstingen, seksueel en erotisch prikkelende (ver)houdingen en schaamteloos geroddel over en onder elkaar. De monteurs en regisseurs van Big Brother zijn dag en nacht in de weer om uit 24 uur kunstmatig en ook wel vaak saai samenleven, dé buitengewone 'gewone' momenten een half uur lang voor onze ogen te kijk te stellen. Deze op kicks geregisseerde televisie dwingt de kandidaten ertoe om zich letterlijk en figuurlijk bloot te geven.

Het lijkt zeer natuurlijk, maar het is zo kunstmatig. De cameraogen van Big Brother vergroten op een zeer gênante manier de grote menselijke gevoelens en etaleren ze in een kijkkast. Vandaar dat we bijna altijd de meest loslippige, en extraverte broeders en zusters te zien krijgen die gretig met hun gevoelens te koop lopen, dingen gaan doen die sterker of volstrekt anders zijn dan zichzelf. De camera's gaan graag in op de meest uitzinnige vormen van emoties en de hardste statements die eruit en in de groep worden gegooid. Het gewone moet buitengewoon worden en dan speel je natuurlijk niet in op een simpel tafelgesprek waarin redelijke argumenten worden gehanteerd en een luisterbereidheid aan de dag wordt gelegd. In een televisieprogramma waar het kijk-spektakel voorop staat, primeert het beeld torenhoog boven het woord en het kijken boven het luisteren. Een diepgaande conversatie duurt te lang, een gesprek over koetjes en kalfjes wordt al snel te gewoon. Dus worden er emotioneel geladen opinies of pure kwaadsprekerijen onttrokken aan de huisbewoners. Big Brother en De Bus dienen enkel de afgod van de kick- en kijkcijfers en de daaruit voortvloeiende financiële opbrengsten. De geldspelletjes - weer trucs in functie van die belachelijke buitengewoonmakerij - die in De Bus en Big Brother gespeeld worden, zijn ethisch gezien trouwens zeer laakbaar. De prijzenpot, de boetes en borgsommen zijn buiten alle proporties en buitengewoon verwerpelijk. Het alledaagse maakt in al z'n gewoonheid deel uit van het dagelijkse leven en dat leven is niet te koop, staat niet te kijk en het hoeft geenszins tot in den treure gemediatiseerd en geridiculiseerd te worden in volstrekt belachelijke voyeurisme-shows die de kwaliteit van het televisiemaken en het televisiekijken nog maar eens naar beneden halen.

'Vuurwerk geeft de kijker een kick, maar is riskant voor hen die de vonken zelf (mee)maken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234