Zondag 22/05/2022

NieuwsVeiligheid

Kijkt China mee? Politie maakt zich zorgen om spionage via eigen drones

Een politieagent bedient een drone. Beeld AFP
Een politieagent bedient een drone.Beeld AFP

Belgische politie- en hulpdiensten maken gebruik van Chinese drones waarvan gevreesd wordt dat de verzamelde data niet veilig zijn. De federale politie heeft een onderzoek uitgevoerd en zet de drones niet meer in bij ‘gevoelige opdrachten’.

Jeroen Van Horenbeek

In het parlement heeft minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) woensdag laten weten dat de federale politie een onderzoek klaar heeft over het gebruik van drones van Chinese makelij door de overheid. Hiervoor is samengewerkt met de inlichtingendiensten.

Vooral de drones van het merk DJI springen in het oog. Van alle 114 drones die de Belgische politie- en hulpdiensten gebruiken, zijn er 85 van dit merk: dit is zo’n driekwart van het totaal. Naast de politie gaat het onder meer om de civiele bescherming, de brandweer en de douane.

DJI (voluit Da Jiang Innovations) is een Chinees bedrijf dat wereldwijd marktleider is op het gebied van commerciële drones. In het verleden hebben onderzoekers vastgesteld dat de beelden en andere data die de drones verzamelen via Chinese servers kunnen weglekken naar de Chinese overheid. Er zijn ook berichten dat via een achterdeurtje in de software van de toestellen malware geïnstalleerd kan worden op de telefoons van degenen die de drones gebruiken.

Binnenlandminister Annelies Verlinden (CD&V). Beeld BELGA
Binnenlandminister Annelies Verlinden (CD&V).Beeld BELGA

DJI houdt vol dat zijn drones veilig zijn. Onder meer in de Verenigde Staten en Nederland is men daar niet van overtuigd. In 2017 al heeft het Amerikaanse Department of Homeland Security verklaard dat er ernstige vermoedens zijn dat DJI “kritische data over Amerikaanse infrastructuur en veiligheidsdiensten aan de Chinese overheid verstrekt”. Het Amerikaanse leger maakt sindsdien geen gebruik meer van de drones. In juli van dit jaar heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie de toestellen van DJI bestempeld als “potentiële bedreigingen voor de nationale veiligheid”.

Volgens de Nederlandse krijgsmacht worden de data van DJI-drones op Chinese servers verzameld en zijn ze niet voldoende afgeschermd voor hackers en de Chinese overheid. De veiligheidsrisico's zijn te groot. “De eigenaren kunnen worden verplicht om die aan de Chinese overheid beschikbaar te stellen”, zegt een woordvoerder van het ministerie aan de krant Trouw.

Extra voorzichtig

De federale politie meldt dat het onderzoek begin oktober is opgestart. “We zijn al langer op de hoogte van mogelijke veiligheidsrisico’s met Chinese drones, maar we willen nu nog extra voorzichtigheid inbouwen”, reageert An Berger, de woordvoerder van de federale politie.

Volgens minister Verlinden leren de resultaten van de risicoanalyse door de politie dat het op dit moment niet nodig is om de DJI-drones volledig buiten dienst te stellen. De federale politie zal wel op korte termijn een aantal technische ingrepen uitvoeren om het gevaar op datalekken via de drones te verkleinen. Concreet zullen de vluchtgegevens van de drones (gps-coördinaten, foto’s en video’s) voortaan alleen nog in de interne opslag van de toestellen zelf worden bewaard. Om daarna à l’ancienne met een kabeltje te worden overgezet naar politiecomputers.

“Dit moet drones en hun afstandsbedieningen verhinderen om hun gegevens via het mobiele netwerk te verzenden”, aldus minister Verlinden woensdagmiddag in het federaal parlement. “Het gebruik van de clouddiensten die de fabrikant zelf aanbiedt, was sowieso al verboden.”

De federale politie heeft ook beslist om geen ‘gevoelige opdrachten’ meer uit te voeren met Chinese drones. Het gaat dan naar alle waarschijnlijkheid om surveillance bij belangrijke staatsbezoeken en betogingen. Daarnaast zet de politie drones in voor zogenaamde fotogrammetrie. Dat is het verzamelen van data over een ongeval of een plaats delict met behulp van een reeks dronefoto’s. Hiervoor wil men wel beroep blijven doen op DJI-toestellen. Er zullen er nog vijf aangekocht worden. De drones van de Chinese fabrikant zouden qua kwaliteit met kop en schouders boven de Europese concurrentie uitsteken. Er is geen alternatief, klinkt het.

Spionage

Navraag bij de militaire inlichtingendienst ADIV leert dat hun experts al een poos – wellicht jaren – op de hoogte zijn van de veiligheidsrisico’s met Chinese drones. “Als de Amerikanen in 2017 zo’n waarschuwing uitsturen, wordt die sowieso binnen het jaar opgepikt”, reageert een bron. De inlichtingendienst zelf werkt niet met Chinese drones, maar met Franse en Britse toestellen. Het Belgische leger gebruikt wel Chinese drones, maar alleen met westerse software. Nooit met de Chinese software. Het leger zet drones in voor een heleboel opdrachten, gaande van de controle van de landingsbanen van militaire luchtbasissen tot verkenning voor de special forces.

De militaire inlichtingendienst staat erg wantrouwig tegenover Chinese technologie. In een nota die recent is bezorgd aan minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS) staat dat “het doel van de CCP (Chinese Communistische Partij) is om op alle vlakken dé wereldleider te worden en dat weerspiegelt zich in de huidige wetgeving”. De inlichtingenwetgeving uit 2017 verplicht “elke burger, elk staatsbedrijf en privébedrijf om samen werken met de inlichtingendiensten”. Het is dus “zo goed als zeker dat ook informatie die verzameld wordt door DJI-drones gedeeld wordt”.

Dreiging ‘evident’

De dreiging is “evident”, luidt het in de nota. Gelekte data kunnen helpen bij het voorbereiden van een militair offensief, de rekrutering van spionnen in ons land, de sabotage van belangrijke infrastructuur of het onderhandelen met voorkennis: “Bijvoorbeeld bij een klimaattop.” De militaire inlichtingendienst merkt bovendien op dat DJI-drones “door de MPS (het Chinese ministerie van Openbare Veiligheid, JVH) worden ingezet in de heropvoedingskampen in Xinjiang”.

Koen Metsu, die het dossier opvolgt voor oppositiepartij N-VA, blijft met vragen zitten. “De politie zal geen gevoelige opdrachten meer uitvoeren met Chinese drones. Dan is er toch een probleem, denk ik? Maar volgens minister Verlinden is de situatie onder controle. Meer zelfs: er zullen nog vijf nieuwe Chinese drones worden aangekocht. Dat vind ik heel vreemd. Alsof er geen alternatieven zijn. In Sint-Truiden hebben we onze eigen Drone Valley. Kunnen we daar niet aankloppen?”

Senator Tom Ongena (Open Vld) pleit voor waakzaamheid. “We mogen niet naïef zijn tegenover China. Het is goed nieuws dat de politie en het leger hiermee aan de slag gaan.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234