Woensdag 28/09/2022

Klimaatvoorspellers hadden het goed

De opwarming van de aarde voorspellen is een zodanig complex karwei dat twijfelaars, ontkenners en sceptici dat als argument gebruiken om te stellen dat het allemaal wel zal meevallen. 'Die modellen kunnen niet kloppen', luidt het. Maar de berekeningen blijken erg accuraat.

De opwarming van de aarde verhit opnieuw de gemoederen onder wetenschappers. Ze staan dan ook voor een raadsel. De afgelopen 15 jaar bleef de oppervlakte- en buitenluchttemperatuur ongeveer gelijk terwijl de uitstoot van broeikasgassen maar bleef toenemen. Wereldwijd braakten we tussen 2000 en 2010 zowat 100 miljard ton koolstof uit. Dat is ongeveer een kwart van alle CO2 die de mens sinds 1750 in de atmosfeer pompte. Toch is de gemiddelde wereldwijde temperatuur al 10 jaar gelijk, meldt de gerespecteerde James Hansen, hoofd van het NASA's Goddard Institute for Space Studies.

Klimaatwetenschappers zijn naarstig op zoek naar verklaringen. De temperatuur ligt momenteel wel bijna één graad hoger dan tijdens de eerste 10 jaar van de 20ste eeuw. Bovendien is 15 jaar in klimatologische termen een heel korte periode. Maar dat verklaart de tegenstelling niet tussen de massa CO2 en de vlakke temperatuursevolutie van de laatste 15 jaar.

Eén hypothese is dat de opwarming tijdens de jaren 90 een anomalie was en het effect op langere termijn trager is. Wat ook kan is dat een deel van de opwarming de oceanen in gaat. Recent onderzoek van het National Centre for Atmospheric Research in de VS stelt vast dat 30 procent van de opwarming van de laatste 10 jaar diep in de oceanen plaatsvond. Dat kan de tijdelijke vlakke temperatuur van de laatste 15 jaar verklaren. Ten slotte onderzoeken vorsers of het klimaat mogelijk ook op een andere of meer complexe manier op CO2 reageert dan tot nu aangenomen. Ze wijzen er wel op dat zelfs wanneer de klimaatgevoeligheid kleiner zou blijken dan aangenomen, de kloof tussen de te verwachten effecten en de voorziene maatregelen nog altijd groot blijft.

Geen overdrijving

De vlakke temperatuursstijging van de laatste 15 jaar verleidt sommigen tot de conclusie dat de klimaatvoorspellingen de opwarming hebben overdreven en dat dus ook de toekomstige opwarming minder sterk zal zijn dan die modellen suggereren.

Nieuw onderzoek valt echter in het voordeel uit van de klimaatmodellen. De studie, gepubliceerd in Nature Geoscience, toont dat voorspellingen over de temperatuursevolutie van de afgelopen 15 jaar opmerkelijk accuraat waren. Onderzoekers analyseerden de waarheidsgetrouwheid van een voorspelling gebaseerd op gegevens tot 1996. De voorspelling, in 1999 gepubliceerd door Myles Allen en zijn collega's van Oxford University, was een van de eerste die de combinatie maakte tussen complexe computersimulaties van het klimaatsysteem en aanpassingen gebaseerd op de historische waarnemingen.

Allen en co. haalden daar een 'meest waarschijnlijke gemiddelde opwarming' uit en formuleerden op basis van die berekeningen ook een graad van onzekerheid. De voorspelling kwam er op neer dat de wereldwijde gemiddelde temperatuur tussen 2002 en 2012 met een kwart van een graad hoger zou liggen dan tussen 1986 en 1996. Dat blijkt, op een paar honderdsten van een graad na, te kloppen. In vergelijking met de voorspelling waren de eerste jaren van het nieuwe millennium iets warmer dan verwacht, maar dat effect nam dus recent af en ook dat is zo goed als perfect voorspeld.

Koelere periodes

Het onderzoek is het eerste in zijn soort omdat het testen van klimaatvoorspellingen vereist dat je minstens 15 jaar de werkelijke gegevens kunt verzamelen om te vergelijken. Onderzoek gebaseerd op kortere periodes is misleidend omdat natuurlijke variatie op kortere termijn speelt. De resultaten kunnen het zelfvertrouwen van de vaak aangevallen en verguisde klimaatvoorspellers opkrikken. Hoewel de temperatuur momenteel niet stijgt naargelang de CO2-uitstoot, doorstaan hun voorspellingen de vergelijking met wat werkelijk gebeurt.

Allen zelf zegt daarover: "Natuurlijk moeten we rekening houden met variaties in de algemene opwarmende trend. Maar het succes van die vroege voorspellingen suggereert dat ons fundamenteel inzicht in de door de mens gestimuleerde opwarming deugt."

UCL-klimatoloog Jean-Pascal van Ypersele, vicevoorzitter van het VN-klimaatpanel, beaamt. "Tot nu toe vonden we bevestiging in modelsimulaties op basis van gegevens uit het verre verleden. Wanneer de huidige modellen het paleoklimaat kunnen voorspellen en we verifiëren dat met de data uit die periode, dan geeft dat al enige zekerheid dat de modellen werken. Maar dit is natuurlijk nog beter, want gegevens uit het verleden kun je nog altijd licht aanpassen. Met de temperaturen van de afgelopen jaren in de hand is dat niet mogelijk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234