Maandag 04/07/2022

Koffer en co.

John Frankenheimer, Jean Reno en Natascha McElhone over 'Ronin'

Ludo Wijnen

In Ronin vertolken Robert De Niro, Jean Reno en Stellan Skarsgard een stelletje geharde huurlingen dat door de Ierse Deirdre, rol van Natascha McElhone, in dienst wordt genomen. Ze krijgen de opdracht om koste wat kost een zwaarbewaakt koffertje te bemachtigen. Tijdens de achtervolgingen die dat meebrengt, wordt niet op het leven van een onschuldige omstander meer of minder gekeken.

"Maar de gewelddadige scènes komen nauwelijks in beeld," zo haast regisseur John Frankenheimer zich om uit te leggen. "Voor mij is het vermoorden van iemand in slowmotion een gruwelijk voorbeeld van visueel geweld. Wij blijven er niet bij stilstaan. Ik ben ook geen John Woo, die de boeven duizend keer kan doen laten schieten zonder dat ze iemand raken. Dan schiet de held één keer en hij vermoordt vijf slechteriken. Dat soort dingen doe ik niet, dat is niet mijn stijl. Die zou ik zelf omschrijven als hyperrealistisch."

Begin jaren negentig ontbrak het Frankenheimer aan goede aanbiedingen, tot hij Robert Cooper van HBO tegen het lijf liep. De televisiefilms die hij voor HBO maakte (zoals Andersonville en Against the Wall) zijn typevoorbeelden van wat Frankenheimer omschrijft als 'rauw realisme'. Voor die films mocht hij ook twee Emmy's in ontvangst nemen, de onderscheiding die hem op jonge leeftijd als live-televisiemaker steeds werd ontzegd. "Volgens mij worden de interessantste films voor televisie gemaakt. Je kunt er controversiëlere onderwerpen aansnijden en gebruikmaken van acteurs die geknipt zijn voor hun rol. Het bioscooppubliek vraagt simpele onderwerpen en steracteurs. Voor een zeker percentage zal Ronin misschien al te moeilijk zijn, omdat je eigenlijk niet eventjes weg kunt om popcorn te gaan halen. Maar het is ook geen film voor intellectuelen, het is een amusementsfilm. De filmcriticus kan zoeken naar verborgen thema's en onderwerpen, maar eerlijk gezegd, ik heb er niet zoveel in gestopt. Ik heb wel een paar persoonlijke interesses in de film kunnen verwerken: ik hou van kunstschaatsen (de ontknoping gebeurt tijdens een ijsrevue, LW), ik heb een zwak voor miniaturen (een nevenpersonage bouwt een maquette waarin het verhaal van de vijftig ronin, samoerai zonder meester, uitgebeeld wordt, LW) en ik ben nog altijd verslingerd aan autoachtervolgingen."

De maker van Grand Prix heeft in deze film enkele stunts en achtervolgingen gestopt die overtuigen door hun ongekunsteldheid. "Ik betwijfel sterk of je die beelden zou kunnen maken met de computer, ze zouden in ieder geval een stuk duurder geweest zijn," aldus Frankenheimer. "We hebben de scènes op een vrij traditionele manier opgenomen, wat volgens mij resulteert in een grotere waarachtigheid."

Het scenario van deze amusante thriller werd geschreven door J.D. Zeik en Richard Weisz. Weisz is een pseudoniem voor David Mamet, die het werk van nieuwkomer Zeik een beetje oppoetste ofwel helemaal herschreef - al naar gelang de bron die je aan het woord laat. De Writers Guild kwam al met Mamet in aanvaring bij Wag the Dog, door te besluiten dat Mamet niet vooraan moest staan op de lijst van scenaristen. "Ik denk dat Mamet zijn naam niet meer wil gebruiken als hij het materiaal van iemand anders herwerkt maar hij wil toch in de titelrol vermeld staan omdat dat voor de nodige inkomsten van televisie en kabelzenders zorgt," aldus Frankenheimer.

De regisseur benadrukt dat de Fransman Jean Reno zijn eerste keus was voor de rol van Vincent. Onze zuiderburen hebben blijkbaar een haat-liefdeverhouding met de sympathieke acteur. Aan de ene kant zijn ze trots op zijn aanwezigheid in blockbusters als Godzilla en Mission Impossible, anderzijds zijn ze niet te beroerd om te vragen wat hij daar in godsnaam te zoeken heeft. Reno: "In Frankrijk wordt Hollywood bekeken als de grote vijand, ik snap dat niet zo goed. Als ik een aanbieding krijg om te werken met mensen als Frankenheimer, De Niro en Stellan Skarsgard, dan weet ik het wel. Het heeft ook lang geduurd voor ik mij op Amerikaanse films durfde te richten. Godzilla heb ik gedaan om mijn visitekaartje af te leveren, niet omdat de rol zo bijster interessant was. Maar nu zal ik zeker passen als de rol te karikaturaal is.

"Mijn personage in Ronin past perfect in de zoektocht die ik nu onderneem. Dit was een rol die ik kon uitbouwen; het personage is ouder en vermoeider dan de verrader die ik speelde in Mission Impossible. Die rol was een beetje te koud, een slechterik zonder meer. Als ik mij daarop zou toeleggen, zou ik geen problemen hebben om aan de slag te kunnen, maar ik denk dat mij dat snel zou vervelen. Een van de producenten van Mission Impossible maakte mij erop attent dat je ondanks alles toch sympathie kon opvatten voor mijn personage. Ik zoek rollen waarbij ik die warmte beter kan uitspelen. In Roseanna's Grave (ook For Roseanna geheten, LW) was mijn personage dan weer iets te warm, te ver in de andere richting. Ik heb ook geen behoefte om in Amerika te gaan wonen, ik woon hier en voel mij daar goed bij. De vele uren reizen heb ik er wel voor over. Het gevaar bestaat ook dat je je gewoon assimileert, zoals Van Damme of Banderas gedaan hebben. Ik bekritiseer hen niet, het is gewoon niet de manier waarop ik wil werken."

Het hart van de film wordt gevormd door de vriendschapsrelatie tussen Sam en Vincent. Maar echte maatjes met De Niro is Jean Reno niet geworden. "Hij is natuurlijk formidabel, maar onze relatie was haast uitsluitend professioneel. Je kunt het vergelijken met samen een partijtje tennis spelen. Tijdens de wedstrijd ga je niet kijken naar de stijl of techniek van de tegenspeler, want je bent zelf ook aan het spelen. De enige objectieve vriend die je tijdens de opnamen hebt, is je personage. Het zal zich nooit tegen jou keren. Integendeel, hoe beter je het kent, hoe meer het je zal helpen."

Natascha McElhone, die de Ierse terroriste Deirdre vertolkt, onderscheidt twee Robert De Niro's: "Tijdens de voorbereiding was hij hartelijk, een vlotte prater. Maar als hij aan het werk gaat, is hij voor honderd procent geconcentreerd. Hij is dan zo geconcentreerd dat niets nog telt behalve zijn rol. Dat helpt je ook om zelf helemaal op te gaan in de jouwe."

McElhone is van Ierse afkomst, maar moest zich toch grondig voorbereiden voor haar rol. "Mijn moeder heeft haar accent allang verloren. Zij kwam trouwens van de noordwestkust, uit een ruraal gebied. Dat accent kende ik beter dan datgene dat ik in de film gebruik. Deirdre spreekt met het accent van Belfast, dat harder klinkt. Ik heb het van nul af aan moeten leren, met een coach. Daarnaast heb ik heel wat boeken gelezen over en van terroristen. Ook al gebruik ik niets van al die kennis op de set, het geeft me het gevoel dat het mij legitimeert om te doen wat ik doe. Hoe beter ik mij voorbereid, hoe rationeler ik mijn rol benader en hoe vrijer ik mij voel als ik speel."

In The Devil's Own speelde McElhone het vriendinnetje van Brad Pitt, die ook al bij het IRA betrokken was. "Het is waar dat de Ieren die we op het grote scherm zien al te vaak daartoe herleid worden. Ik ontvang ook heel wat scenario's uit Dublin, waar er nu plots heel wat films gemaakt worden. Maar het gaat nog altijd over een katholieke vrouw die met een protestantse man trouwt, een huwelijk dat de gemeenschap verdeelt, enzoverder, enzovoort. Ik zou graag hebben dat daarvan afgeweken wordt. De Ierse cultuur heeft nog zoveel meer te bieden dat nog nooit getoond werd. Ik denk en hoop dat we daar ook bijna aan toe zijn."

TITEL: Ronin. REGIE: John Frankenheimer. SCENARIO: J.D. Zeik en Richard Weisz. FOTOGRAFIE: Robert Fraisse. MUZIEK: Elia Cmiral. PRODUCTIE: Frank Mancuso, Jr. VERTOLKING: Robert De Niro, Jean Reno, Natascha McElhone, Stellan Skarsgard, Sean Bean, Jonathan Pryce, e.a. VS, 1998, kleur, 122 min. Gedistribueerd door UIP.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234