Donderdag 06/10/2022

'Krabben zijn sympathieke beesten, niet?'

De inspiratie deed hij

op aan de Victoriawatervallen in zuidelijk Afrika, het ontwerp dateert al van 1975 en nu drijft

de sculptuur in Knokke. Panamarenko mag dan sinds 2005 een kunstenaar 'op rust' zijn, hij is nog altijd actief.

De wuivende krabben werd door Panamarenko (71) zelf met een druk op de knop in werking gesteld. Want het gaat wel degelijk om een bewegende installatie. In het Zegemeer in Knokke, tussen Hotel La Réserve en cultuurcentrum Scharpoord, drijven drie eilanden van inox. Het grootste is 4 meter hoog en heeft een doorsnede van 10 meter. Op de drie eilanden, waaruit onafgebroken water opspuit, zitten krabben wier poten bewegen in de wind. Gisteren, nochtans met stormachtige bries, gingen de scharen maar zachtjes heen en weer. "Ze zullen wel meer wuiven als de veren in hun poten wat losser worden", reageert Panamarenko flegmatiek.

Het idee voor het werk is 37 jaar oud, maar werd tot nu toe nooit gerealiseerd. "Mijn eerste reis naar een ver land bracht me naar Zuid-Afrika en Zimbabwe, dat toen nog Rhodesië heette", vertelt Panamarenko. "Aan de waterval van de Zambezi stroomde het water niet alleen naar beneden, het spoot ook nog eens meters hoog op. Wat verder zag ik tientallen krabben zitten. En die waren aan het wuiven. Ze doen dat dus ook echt in de natuur. Daar komt het idee van. Spinnen vindt iedereen griezelig, maar krabben zijn sympathiek."

Zware techniek

Onder de schijnbaar eenvoudige sculptuur, die er kwam op vraag van de gemeente Knokke-Heist en Compagnie het Zoute, zit wel degelijk heel wat zware techniek. "Ik heb het niet zelf gemaakt", lacht de kunstenaar. De drie eilanden drijven op 200 vlotters in plastic en hangen vast met ankerkettingen van 80 meter. Vijf onderwaterpompen met een debiet van 12.000 liter per uur zorgen voor de draaikolk in de buurt van De wuivende krabben.

"Je komt beter niet te dichtbij met een bootje", lacht Panamarenko, die blij is dat zijn idee eindelijk gerealiseerd wordt. Maar van Afrika naar een typisch Belgisch decor van villa's en achterkanten van flatgebouwen is wel een grote sprong. "De plek was moeilijk te vinden, het alternatief is dat we het ergens zetten waar niemand woont", reageert de kunstenaar. Binnenkort zal de bezoeker trouwens helemaal rond het Zegemeer kunnen wandelen en het kunstwerk van alle kanten kunnen bekijken.

Misschien lijkt het vreemd dat de kunstenaar, bekend van luchtschepen en vliegrugzakken, zich met krabben bezighoudt. Maar in een van zijn vroegste werken gebruikte hij ook al krokodillen. De prehistorie en de oorsprong van het leven hebben hem altijd al gefascineerd. De wuivende krabben moeten we voor een deel ook zien als een metafoor voor de onstuitbare kracht van de natuur.

Krabben en kraaien

Echt met pensioen is Panamarenko nog lang niet. Hij is momenteel bezig met een project voor de oude luchthaven Riem in München. Vorig jaar won hij daarvoor de prijsvraag. Panamarenko wil er twee kraaien laten uitvoeren: zij bewegen hun vleugels en zijn ook op groot formaat. "Ja, ze wuiven onafgebroken, zoals de krabben in Knokke. De modellen bestaan al, maar of het ook op grote schaal goed is, moeten we afwachten. Het is een stuk speelgoed, maar de schaal is moeilijk."

Hetzelfde werk, maar dan op kleiner formaat, wordt alleszins gerealiseerd in Biekorfstraat 2, het voormalige atelier van Panamarenko in Antwerpen, dat de kunstenaar in 2002 aan het Museum voor Hedendaagse Kunst M HKA van zijn geboortestad schonk. "De twee kraaien, moeder en kind, zullen op het helikopterplatform op het dak komen", vertelt Panamarenko. "En ze moeten constant bewegen. Als ze kapot zijn, moeten ze direct gerepareerd worden."

Panamarenko's voormalige woning annex atelier wordt volgend jaar opengesteld voor het publiek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234