Donderdag 11/08/2022

krijgt standbeeld op Trafalgar Square

De 38-jarige Lapper ziet in de sculptuur een symbool voor 'alleenstaand moederschap, aanvaarding van invaliditeit en de schoonheid van mijn lichaam'

Alison Lapper

Londen / Brussel

Eigen berichtgeving

Vincent Byloo

Vanaf de lente van 2005 zal op het Londense Trafalgar Square een controversieel standbeeld zijn plaats krijgen op een nu nog vrijstaande sokkel. Het marmeren beeldhouwwerk toont het naakte lichaam van de gehandicapte Alison Lapper en komt op het wereldberoemde plein naast de al even befaamde Nelson-zuil terecht.

Voor de decoratie van het lege voetstuk op Trafalgar Square had een speciale commissie een vacature uitgeschreven. Van de zes genomineerde kunstwerken koos de commissie er twee, die de komende twee jaar in een beurtrol op de sokkel zullen worden geplant. Naast Hotel for the Birds, een uit plexiglas vervaardigde sculptuur, viel de keuze op Alison Lapper Pregnant, een beeldhouwwerk van Mark Quinn dat een zwangere, gehandicapte vrouw voorstelt. Het standbeeld stoot op nogal wat onbegrip bij de conservatieve Britten, die liever een gedenkteken voor Queen Elizabeth op het plein hadden gezien. De 38-jarige Lapper zelf ziet in de sculptuur vooral een symbool voor "alleenstaand moederschap, aanvaarding van invaliditeit en de schoonheid van haar lichaam".

Bij de kunstwerken die niet werden weerhouden door de commissie bevond zich onder andere This One's for the Pigeons van de Londense artieste Sarah Lucas. Zij had een oude Ford Fiesta beklad met acrylverf, alsof het duivenstront betrof. Daarmee wilde ze de zinloosheid van monumentenzorg onderstrepen. Maar de commissie heeft geopteerd voor een veel moediger statement: dat van een vrouw die opkomt tegen de vooroordelen waarmee ze al van kindsbeen af wordt geconfronteerd.

Alison Lapper, die in de achtste maand van haar zwangerschap naakt poseerde, heeft geen armen en misvormde benen. Ze raakte bij het grote publiek bekend als de invalide moeder in de BBC-documentaire A Child of Our Time, dat bij ons in het Canvas-programma Kwesties werd uitgezonden. In die documentaire deed Lapper het relaas van haar moederschap en getuigde ze over de moeilijkheden die ze als mindervalide ouder ondervindt bij de opvoeding van haar zoontje Parys.

Lapper heeft er zelf ook een bepaald bewogen jeugd op zitten. Bij haar geboorte in 1965 in Burton on Trent werd focomelie vastgesteld, een genetische afwijking waarbij ledematen niet of slechts gedeeltelijk tot ontwikkeling komen. Door haar ouders werd de kleine Alison aan haar lot overgelaten en ze kwam terecht in de Chailey Heritage School in East Sussex, een instelling voor fysiek gehandicapten, waar ze tot haar zeventiende verbleef. Tijdens die lange periode was ze onophoudelijk het object van wetenschappelijke experimenten. Ze werd gefotografeerd met de meest uiteenlopende artificiële ledematen die op haar werden uitgetest, van metalen surrogaatbenen tot armen met grijptangen, aangedreven door een bus perslucht die op haar rug gebonden werd.

Toen ze de Chainley-instelling eindelijk verliet, weigerde ze een grijs bestaan in een beschutte werkplaats en ging ze kunst studeren. Toen ze 22 was, had ze haar felbegeerde diploma, maar ze was intussen ook getrouwd met en alweer gescheiden van haar veertien jaar oudere man. Ze liet haar mechanische armen voor wat ze waren en gaf op haar 23ste ook haar prothesebenen op. Dat keerpunt omschrijft Lapper zelf als het moment waarop ze zich voor het eerst een aantrekkelijke en seksueel bewuste vrouw begon te voelen. Voor haar eindtentoonstelling op de universiteit liet ze de foto's uit haar jeugd dan ook fel contrasteren met de zelfportretten van haar pure lichaam als symbool voor haar herwonnen vrijheid. Sindsdien is Lapper zich gaan profileren als zelfstandige kunstenares, houdt ze exposities in gallerieën en geeft lezingen.

In 2000 werd ze zwanger - de vader is slechts in intieme kring bekend - en besloot ze als dusdanig te poseren voor een sculptuur die beeldhouwer Mark Quinn al een tijdje wou maken. Hij ziet het standbeeld als een voorbeeld van heroïek. "In plaats van een beeld te schetsen van iemand die de wereld manu militari verovert, wilde ik tonen hoe iemand ongunstige omstandigheden kan overwinnen om een nieuw leven te beginnen", vertelde Quinn daarover aan The Independent. Hoewel de kunstenaar zijn sculptuur meer ziet als een lofzang dan als een provocatie krijgt zijn werk toch flink wat tegenwind van traditionalisten. Zo kopte de Britse tabloidkrant Evening Standard boven een foto van het beeldhouwwerk 'So, is this really what we want on Trafalgar Square?' Andere waarnemers vinden dan weer dat het standbeeld past in een historische context en vergelijken Alison Lapper Pregnant met de Venus van Milo, het Oud-Griekse beeldhouwwerk van een vrouw die ook haar armen mist.

Intussen werkt Quinn aan een uitvergrote versie van zijn standbeeld, dat uiteindelijk zo'n vier en een halve meter zou gaan tellen. Hij gebruikt daarvoor dezelfde technieken als Michelangelo en Rodin. De naaktfiguur komt in de lente van volgend jaar op een sokkel aan de oostkant van Trafalgar Square terecht. In het midden van het plein staat de wereldberoemde zuil met de beeltenis van Horatio Nelson, de admiraal van de Britse vloot die in 1805 omkwam tijdens de slag bij Trafalgar en zijn naam schonk aan het plein, dat jaarlijks bezocht wordt door miljoenen mensen. Die toeristen zullen vanaf volgend jaar niet alleen aan de strijd van Lord Nelson worden herinnerd, maar ook aan die van een moedige vrouw die diepgewortelde vooroordelen bekampt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234