Maandag 04/07/2022

AchtergrondVoedselcrisis

Kunnen de Vlaamse boeren overschakelen op tarwe nu de graanprijs zo hoog staat?

null Beeld ANP
Beeld ANP

Een ton graan kost op dit moment dubbel zoveel als voor het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Zullen de Vlaamse landbouwers nu massaal overschakelen op het telen van tarwe? “Al het beschikbare zaaigoed voor zomertarwe was dit jaar alleszins uitverkocht.”

Lieve Van Bastelaere

De vruchtbaarste bodems ter wereld liggen in Wit-Rusland, het westen van Rusland én Oekraïne. Sinds de Russische president Vladimir Poetin besliste om zijn buurland binnen te vallen, stokt de graantoevoer. Heel wat graan geraakte het land immers niet meer uit: het bleef liggen in de silo’s en hangars in de havens van Oekraïne. Bovendien zijn er genoeg Oekraïense boeren die door het oorlogsgeweld het zaaiseizoen gemist hebben, waardoor ze na de zomer ook niet kunnen oogsten. Gevolg: de graanprijzen swingen de pan uit.

Meer wintertarwe

“De afgelopen jaren (voor corona, red.) lag de gemiddelde prijs die een landbouwer voor een ton graan kreeg, tussen de 175 en 200 euro. Dat is nu 350 tot 400 euro. Een verdubbeling met andere woorden”, zegt Thomas Truyen van Limagrain, een bedrijf dat zaden verkoopt voor landbouwers. “Als de graanprijzen zo hoog blijven, zou het best kunnen dat er in oktober, november en december - wanneer er gezaaid moet worden - meer overgeschakeld zal worden op wintertarwe.”

Lucratief zou zo’n wissel in ieder geval zijn, want ook volgens de Boerenbond staat de prijs van graan historisch hoog en is er geen enkel ander gewas dat er qua opbrengst aan kan tippen. “Enkel koolzaad en andere oliehoudende gewassen worden ook verkocht aan 400 euro per ton. Dat komt omdat koolzaad de aardolieprijs volgt, die ook hoog is”, legt Vanessa Saenen van de Boerenbond uit. “Maar de opbrengst van koolzaad is veel afhankelijker van het weer en dus minder stabiel.”

Grotere risico’s

Graan telen blijft hoe dan ook interessanter. Maar zullen de Vlaamse boeren dat ook doén? Thomas Truyen: “Het zaaigoed voor zomertarwe, dat in maart en april uitgezaaid wordt, was dit jaar wel uitverkocht. Al blijft het wel een kleine teelt in ons land. Het maakt slechts 1 procent uit van de totale Belgische tarweproductie. Want wintertarwe is met een opbrengst van 9 tot 10 ton per hectare veel rendabeler dan zomertarwe, dat het met 3 tot 4 ton minder moet stellen. Bij zomertarwe zijn de risico’s groter, want het weer speelt het gewas makkelijker parten. Wintertarwe heeft beter ontwikkelde wortels en zal in een droog voorjaar beter aan water geraken.”

Lees ook

Op de voedselmarkt loopt zowat alles mis: hoe de wereld in een perfecte hongerstorm belandde

De akkers waarmee Oekraïne de wereld voedt, zijn nu mijnenvelden. En dat is een immens probleem

Dure kunstmest

Na de zomer, wanneer de wintertarwe gezaaid moet worden, is het wél de moeite om op dat gewas over te schakelen. “Als de graanprijzen zo hoog blijven als nu, zal het toch de moeite lonen, hoewel ook de kosten voor de landbouwers enorm gestegen zijn”, zegt Truyen. “De belangrijkste kost voor de graanteelt is kunstmest, waarvan de prijs maal drie of maal vier gegaan is. Maar ook de prijzen van gewasbeschermingsmiddelen, van brandstof voor machines zoals tractoren en oogstmachines én van de machines zelf zijn gestegen.”

Naast een mogelijke switch naar wintertarwe en het feit dat Belgische boeren dit jaar meer zomertarwe zaaiden dan vorig jaar, kiezen ze ook vaker voor korrelmaïs. “Ook de prijzen van dit gewas, dat in april en mei gezaaid wordt, zijn enorm gestegen”, weet Truyen. “Een deel van de landbouwers heeft het kweken van groenten al ingeruild voor korrelmaïs. Ik schat dat er dit jaar 10 procent meer korrelmaïs op onze velden zal staan dan vorig jaar. Net zoals 80 tot 90 procent van onze graanproductie wordt korrelmaïs hoofdzakelijk gebruikt voor dierenvoeding.”

Beperkte bewegingsvrijheid

Kortom, de kans is groot dat de oorlog in Oekraïne ervoor zal zorgen dat de Belgische boeren vaker voor tarwe en korrelmaïs zullen kiezen. Al zit er nog een (klein) addertje onder het gras. De bewegingsvrijheid van de landbouwers om zélf te kiezen wat ze willen telen, is in de praktijk beperkt. Vaak is de boer gebonden aan een rotatiesysteem. Om bodemziekten te voorkomen, moet er op een bepaald stuk land regelmatig een ander gewas gezet worden. Hoe dat moet gebeuren, ligt vast in meerjarenplannen.

“Daarnaast zitten landbouwers vaak vast aan contracten, die bepalen hoeveel ze aan wie moeten leveren”, klinkt het bij de Boerenbond. “De contracten worden dikwijls een jaar op voorhand afgesloten, waardoor het voor velen niet mogelijk is om dit jaar nog om te schalen naar het telen van graan. Maar volgend jaar zal er wél veel meer kunnen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234