Maandag 26/09/2022

Labour last 'denkpauze' in

Op veilige afstand van regeringsverantwoordelijkheid trakteren de leden van de Labour Partij zichzelf tijdens het partijcongres op 'blue sky thinking', de Britse term voor brainstormen. Gaan we linksaf? Terug naar Blair? Of biedt het postliberalisme uitkomt?

Moet er een supercasino komen in Manchester? Is reclame voor kinderen ethisch? Verdienen mensen die gezond leven een beloning? De honderden aanwezigen bij de openingsdag van het congres van de Labour Partij keken vreemd op toen de Amerikaanse filosoof Michael Sandel een discussie begon over deze vragen. Normaal gesproken worden gedelegeerden in de plenaire zaal getrakteerd op amendementsvoorstellen of op voorspelbare toespraken van de diverse woordvoerders. Partijleider Ed Miliband, echter, heeft een denkpauze ingelast. Nadat hij tijdens de zomervakantie Sandels bestseller What Money Can't Buy had gelezen, nodigde hij zijn oude Harvard-collega uit om mee te filosoferen over de vraag hoe Groot-Brittannië opnieuw kan worden ingericht.

Partijcongressen van de Labour Partij waren ooit enerverend. In plenaire zaal en in de achterkamertjes vonden ideologische straatgevechten plaats, tussen de intellectuelen en de dokwerkers, tussen de pijprokers en de sigarettendraaiers, en tussen de rekkelijken en de preciezen. Het was een paradijs voor journalisten en politicologen. Als kind heeft Miliband daarover genoeg verhalen gehoord van alle Labourkopstukken die bij zijn vader Ralph, een prominent intellectueel en partijlid, over de vloer kwamen. Niet in het minst van zijn peetoom Tony Benn. Na de jaren van Blair en Brown, waarin het partijcongres verwaterde tot een strak geolied evenement, probeert Miliband oude tijden te doen herleven. Het aroma van tabak is voltooid verleden tijd, maar ideeën zijn weer welkom.

En daar stond Sandel, hand nonchalant in zijn broekzak. Hij is, zei Miliband bij zijn introductie, gewend om voor volle universiteitszalen en voetbalstadions te spreken. Het was niet de eerste Amerikaanse gast op 'het Glastonbury van de politiek'. Twee jaar geleden stond Bill Clinton op de bühne, maar waar de voormalige president een peptalk hield, daar bracht Sandel een onderwerp ter sprake waar veel Labourgedelegeerden - en veel van hun kiezers - mee worstelen: de grenzen van de vrije markt. Is het wenselijk, vroeg hij retorisch, dat we zonder erbij stil te staan van een markteconomie in een marktsamenleving zijn beland? Hoe zit het met de publieke zaak? Welke zaken zijn niet in ponden uit te drukken? De geest van Lord Henry waarde door de zaal, Oscar Wildes orakelende aristocraat die in The Picture of Dorian Gray constateerde dat zijn landgenoten overal de prijs, doch nergens de waarde van kennen.

Dat laatste blijkt reuze mee te vallen. Via peilingen ontdekte Sandel dat zijn gehoor massaal tegen de macht van de supermarkten is, tegen de commercialisering van de jeugd en tegen de bouw van supercasino's. Een vakbondsman die opmerkte dat zo'n casino goed voor de werkgelegenheid is, stuitte op een muur van onbegrip en morele verontwaardiging. De eensgezindheid vormde een definitieve afrekening met het aanbidden van de filthy rich onder Blair, een tijd waarin de baas van 'super-supermarkt' Tesco bijkluste als regeringsadviseur en de Millennium Dome, het Colosseum van New Labour, bijna veranderde in een supercasino, dit nadat vicepremier John Prescott zich had laten fêteren door een puissant rijke casinobaas.

De door Sandel bepleitte herontdekking van de publieke zaak sloot naadloos aan bij denkoefeningen tijdens het congres. Zo kondigde de filosoof Phillip Blond het 'postliberalisme' aan, een maatschappij waarin het gemeenschapsgevoel heerst. Volgens Blond, die van een 'rode conservatief' is veranderd in een 'blauwe socialist', is de houdbaarheidsdatum van de twee 'liberale' revoluties - de sociaal-culturele van de jaren zestig en de economische van de jaren tachtig - ruimschoots verstreken. Gesteund door David Lammy, de sociaal-democratische afgevaardigde van de Londense probleemwijk Tottenham, pleitte hij voor een ethisch reveil, de terugkeer van het plichtsbesef en voor het indammen van de almacht van Big Business. Het voordeel van de immateriële vergezichten van Sandel en Blond is dat het weinig kost om ze in de praktijk te brengen, niet onbelangrijk in deze zware tijden. Maar op de vraag hoe de staatsschuld moet worden afgelost, geven ze geen antwoord.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234