Donderdag 26/05/2022

Lang leve het buitenkind

Tv-zenders gaan op zwart, jong en oud worden gestimuleerd om buiten te sporten en spelen: vandaag is het over heel Vlaanderen voor de achtste keer Buitenspeeldag. Want spelen heeft zo zijn voordelen.

Kinderen en buiten spelen, het is jammer genoeg geen evidentie meer. Tussen 1983 en 2008 halveerde het aantal kinderen dat geregeld buiten speelt. Maar liefst 26 procent van de kinderen speelt minder dan een half uur per week op straat of in de tuin. Droevige cijfers, die de initiatiefnemers van Buitenspeeldag weer willen opkrikken. Ook onderzoekscentrum Kind en Samenleving lanceert een campagne - met beelden van De Morgen-fotograaf Diego Franssens - om ouders en kinderen het huis uit te jagen. Een ode aan het buitenkind, want spelen heeft tal van voordelen.

Sociale vaardigheden ontwikkelen

Spelen is in het hart sociaal. 'Mag ik meedoen?', is niet voor niets het meest gebruikte zinnetje op speelplaatsen en -pleintjes. Kinderen die spelen, ontwikkelen automatisch hun sociale vaardigheden. "Ze onderhandelen over spelregels en leren elkaars perspectief te begrijpen", zegt Johan Meire van het Onderzoekscentrum Kind en Samenleving. "Kijk naar kinderen en je ziet ze babbelen, samenhokken met vrienden, elkaar plagen of ruzie maken. Het is rekening houden met elkaar, maar ook kiezen wie wel of niet mag meedoen."

En sociaal zijn, betekent ook onvermijdelijk conflicten leren oplossen. "In hun spel leren kinderen hoe ver ze kunnen gaan in contact en conflict. Ook conflict met volwassenen, die zich soms ergeren aan spelende kinderen, hoort daarbij. Kinderen leren zo wat kan en wat niet."

Goed voor de gezondheid

Kinderen die spelen, bewegen. Lopen, hinkelen, voetballen, springen: hoe meer ze bewegen, hoe beter voor de gezondheid. En dat is niet het enige voordeel, er zijn er nog. Zo hebben onderzoeken aangetoond dat wie buiten speelt een sterker immuunsysteem en minder stress heeft. Kinderen die buiten ravotten, lachen ook vaker.

Een ander opmerkelijk gezondheidsvoordeel: wie regelmatig buiten speelt, zal minder snel met bijziendheid te kampen krijgen. Dat blijkt uit een onderzoek van professor Kathryn Rose van de University of Technology in Sydney. "We merken de jongste jaren een flinke stijging van het aantal kinderen met myopie (bijziendheid, JL)", zegt Rose in de Britse krant The Daily Mail. "Ze moeten steeds vaker én vroeger met een bril beginnen. Vroeger dachten we altijd dat oogproblemen genetisch bepaald waren, maar dat blijkt hier niet zo te zijn. Veel heeft met levensstijl te maken: kinderen spelen veel te weinig buiten." Licht beschermt onze ogen immers tegen myopie. Doordat steeds meer kinderen thuis voor de buis hangen, krijgen ze niet voldoende daglicht. "Vooral in landen met een intensief schoolregime, zoals Singapore, merken we dat de oogproblemen veel sneller toenemen. Die kinderen spelen dan ook veel minder buiten. Kinderen onder de 6 jaar zouden minstens 10 uur per week buiten moeten doorbrengen."

Spelen is cultuur

'Er werd een vrouw vermoord, aan het gordijnenkoord. Het bloed liep van de trap, 't leek wel tomatensap. 'k Nam er een likje van, ik werd er misselijk van.' Akkoord, op het eerste zicht klinkt dit rijmpje niet meteen kindvriendelijk. Toch is het een liedje dat bijna elk kind kent, als handklapliedje op de speelplaats. "Onderling delen kinderen een heel repertoire aan spelletjes, rijmpjes, raadsels en liedjes", klinkt het bij Kind en Samenleving. "Ze leren die aan en van elkaar en creëren zo een eigen kindercultuur. De speeltijd op school is daar een uitgelezen plek voor. Onderlinge overgeleverde spelletjes, rijmpjes en mopjes gaan van erg kinderlijk tot subversief en zeggen vaak iets over hoe kinderen hun eigen identiteit zien." Niet alleen onderling, maar ook tussen generaties worden spelletjes doorgegeven. Denk aan grootouders die kleinkinderen liedjes of spelletjes aanleren. "Kinderen kunnen zelf ook drager zijn van cultuur. Van hun eigen spelletjescultuur, maar ook van breder immaterieel erfgoed. Bijvoorbeeld kinderen die met Driekoningen of Halloween van deur tot deur gaan bedelzingen."

Publieke ruimte ontdekken

Kinderen die wél vaak buiten spelen, doen dat meestal in hun eigen tuin. Steeds meer ouders laten hun kinderen immers, om heel uiteenlopende redenen, liever niet op straat vrij rondlopen. "Het gewone buiten spelen, op straat of pleintjes, is de afgelopen jaren sterk afgenomen", zegt Meire. "Kinderen spelen in eigen tuinen waar massaal trampolines en speeltuigen neergezet worden. Of ze gaan georganiseerd spelen zoals in de jeugdbeweging of op het speelplein. Minder kinderen op straat betekent echter minder vrienden, en dus een minder aantrekkelijke straat. De vanzelfsprekendheid om op straat te spelen is verdwenen, terwijl kinderen in die lokale sfeer net leren omgaan met de publieke ruimte. Ze voegen warmte toe aan de samenleving."

Een uitstekend voorbeeld zijn de speel- en leefstraten. Kinderen genieten ervan, maar volwassenen wellicht nog meer.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234