Maandag 26/09/2022

Lang leve schoonheid!

Zo'n twee jaar geleden belandde in onze mailbox een bericht genaamd 'Beauty without Irony', met daarin een tekst, of liever een manifest, van modejournaliste Ninette Murk. Waarom, vroeg ze zich af, schamen mensen zich als ze ontroerd worden door iets moois en onschuldigs? Zijn we dan zo vervreemd van schoonheid dat we onszelf melig vinden als we een krop in de keel krijgen omdat ons iets raakt, en er meteen een grapje over moeten maken om onszelf een houding te geven? Onverwacht kreeg ze gelijkgezinde reacties van mensen van over de hele wereld. Volgende week zaterdag wordt het project gelanceerd in Antwerpen.

'In 2001 studeerde een vriend van me, Serkan Sarier, af aan de Modeacademie van Antwerpen. Zijn show werd gelopen door modellen en ballerina's, op muziek van Sjostakovitsj. De stukken waren erg mooi, meer haute couture dan commercieel, er dwarrelden zeepbellen over de catwalk... De modellen waren verkleed als meisjes die voor het eerst naar een bal gingen, en in die kleren zat hun toekomst al verwerkt. Het geheel was heel mooi en lief, misschien een beetje kitscherig, maar vooral erg sterk. Ook wie niet meteen de gelaagdheid van de performance zag, was het erover eens: het was een pakkend en ontroerend moment. Er zaten mensen te huilen. Na de show ving ik hier en daar flarden van gesprekken op, en wat me opviel, was dat, hoe erg het publiek ook onder de indruk was van zijn show, ze wilden het niet met zoveel woorden toegeven. Er werd wat lacherig gedaan over de weggepinkte tranen, men verontschuldigde zich voor dit plotse vertoon van emotie, weet het aan de pintjes die tijdens de pauze waren genuttigd. Het hoorde niet om je op een onbewaakt moment te laten pakken door een gevoel, want, hé, het was uiteindelijk geen Margiela, geen deconstructivisme, geen concept dat je intellectueel moet kunnen bevatten vooraleer het mooi wordt. Op dat moment begon ik me af te vragen hoe het komt dat mensen zich schamen voor de dingen die ze instinctief mooi vinden, zoals een zonsondergang, een pasgeboren baby... Moet je je überhaupt wel schamen voor mooie dingen die niet per definitie beredeneerd moeten zijn? Mag een mensen niet gewoon genieten van schoonheid zonder de obligate intellectuele verklaring ervan?"

Aan het woord is Ninette Murk, internationaal modejournaliste en bezielster van het project Beauty without Irony. Ter informatie: Ninette Murk is wat je noemt 'een figuur' binnen de mode- en kunstwereld, waarover ze al vijftien jaar verslag geeft. Ze loopt niet in het rijtje, en is beslist niet op haar mond gevallen. Je zou haar excentriek kunnen noemen, en daar hoeft ze niet eens moeite voor te doen. Recht voor de raap is ze, en beslist niet bang om heilige huisjes te helpen slopen. Ik kende haar van zien, en was eerlijk gezegd een beetje geïntimideerd door haar lange rosharige verschijning. Tot ik haar enkele weken geleden ontmoette op een perstrip en een warme, goedlachse en vrije vrouw leerde kennen. Een gepassioneerd iemand, met vrienden over de hele wereld. Zelfs in Berlijn, waar we toen waren, kende ze mensen, die bovendien met plezier hun bezigheden lieten vallen om met haar een kop koffie te drinken en haar rond te rijden naar de interessantste adressen. En iedereen stelde meteen de vraag: hoe is het met Beauty without Irony?

Ze had na die bewuste Academieshow namelijk een tekst getiteld 'Beauty without Irony' gemaild naar vrienden, waarin ze de lezer onomwonden vroeg wanneer die voor het laatst van z'n sokken was geblazen door schoonheid, voor het laatst kippenvel had gekregen van ontroering. Zonder daarbij meteen met begrippen als sentimentaliteit en meligheid te schermen. Want, zo schreef ze, eerlijk durven toegeven dat je iets mooi vindt en dat je het gevoel dat erbij hoort eigenlijk wel koestert, is een stap in de goede richting. Dat je daarbij in clichés vervalt? Wel, het zijn niet voor niets clichés, voegde ze er nog fijntjes aan toe. Ironie en sarcasme maken die gevoelens kapot. Gekleed in de laatste modetrends en gezeten in een hippe bar, met opgetrokken neus op alles neerkijken, daar wordt de wereld niet beter van. Van een statement gesproken...

Het laatste wat ze had verwacht was dat die tekst een eigen leven zou leiden. Het document reisde de wereld rond, en plots begonnen er reacties te komen. "Blijkbaar zaten veel mensen met het gevoel dat een begrip als schoonheid vooral wordt opgelegd van buitenaf. Niet mooi maar hip zijn, is vandaag het credo. En wat is hip? Hetgeen je in de bladen ziet, wat de advertenties je voorschrijven, wat de marketing je wil doen geloven dat het de ultieme weg naar geluk en succes is. Smaak is, in tegenstelling tot wat de trendgoeroes mogen beweren, niet meer iets wat uit de mensen zelf komt, maar wat hen wordt opgelegd. Voor veel mensen is dat dodelijk: ze worden er ongelukkig van. Je kunt per slot van rekening niet alles kopen, en bovendien hol je voortdurend achter de feiten aan, want wat vandaag in is, is morgen alweer oude koek. Dat is geen 'Beauty without irony', maar irony without beauty. Goed om een minderwaardigheidscomplex van te krijgen, dat is het. Uit de reacties die ik kreeg, bleek dat zeer veel, vooral creatieve, mensen hun buik vol hebben van die dingen. Uit een rondvraag over wat mensen echt mooi vinden, bleek dat de topdrie bestond uit dingen waar je niet voor moet betalen. Natuur stond op nummer één, het liefst een onbezoedelde natuur. Nummer twee was liefde en vriendschap, en op drie staan vreemde culturen. Die dingen kosten niets. Zelfs reizen kun je vandaag goedkoop doen. Dat vond ik best wel hoopgevend, dat wat je gelukkig en blij maakt, niet veel hoeft te kosten."

Ze begon intens te communiceren met creatievelingen van over de hele wereld, en zo groeide Beauty without Irony uit tot een beweging. Wat opvalt, is dat het niet enkel undergroundfiguren zijn die hun steun betuigen. Ook mensen - fotografen, ontwerpers, muzikanten - die in de mode- en kunstwereld werken, en dus uiteindelijk baat hebben bij de zakelijke kant ervan, zouden ook graag wat meer vrijheid hebben om hun eigen ding te doen. "Die mensen probeer ik nu te verzamelen in het project. Iedereen krijgt de kans om te laten zien wat hij of zij echt mooi vindt, los van economische wetmatigheden. Ik wil grote en kleine tentoonstellingen opzetten met bestaand en nieuw werk, van bekende en onbekende mensen; een boek samenstellen, een dvd. Vol met mooie dingen. Soms haalt iets dat echt mooi is, je even onderuit. Mijn droom is om een grote ruimte vol te zetten, en de bezoeker wel 150 keer onderuit te halen. Ik wil mensen overstelpen met schoonheid. En ze aan het denken zetten over wat schoonheid voor hen eigenlijk betekent."

Tekenden al voor het project (wat betekent dat ze gratis mee willen werken): modeontwerpers als Jeremy Scott, Marina Yee, Bernhard Willhelm, Raf Simons, Christophe Coppens, Angelo Figus en Wayne Hemingway (Red or Dead); muzikanten of groepen als Michel Gaubert, Matthew Herbert (Dr. Rockitt) en Vive la Fête; media als Ad!dict, Weekend-Knack, i-D, Vogue Italia, Spoon; bedrijven waaronder Siemens, Shiseido, Maasmechelen Village en Lomo Photography; en tal van fotografen onder wie Peggy Sirota, Adrian Wilson en Clarke Tolton (Dazed and Confused), en gewoon goede jonge mensen als Camille Vivier (View on Color, Purple), Ali Mahdavi en Jessica Antola. Zelfs de Britse filosoof Alain de Botton staat met plezier zijn gedachten af aan Beauty without Irony, omdat het manifest volgens hem zegt waar zijn hele oeuvre om draait.

Maar er staan nog meer namen op Ninettes wishlist: Christian Lacroix, Alexander McQueen, A.F. Vandevorst, Martin Margiela, maar ook Gucci en Chanel. Zijn die laatste twee dan niet precies de namen waartegen een beetje wordt gerevolteerd?

"Dit is in de eerste plaats een open project, ik pleit voor een bredere horizon, geen andere. Ik wil mensen bij elkaar brengen, zonder uitsluiting. Ik ben er trouwens zeker van dat Tom Ford ook wel met een verrassende visie op schoonheid uit de hoek kan komen. In die zin zou ik hem er graag bij hebben: als Tom Ford komt aandragen met, om maar iets te zeggen, een foto van zijn hond als het allermooiste ter wereld, dat versterkt de beweging alleen maar. En als iemand van zijn kaliber Beauty without Irony onderschrijft, hoop ik dat ook meer sponsors zich zullen aandienen. Want de medewerking is dan wel op vrijwillige basis, een tentoonstellingsruimte, ik heb mijn oog laten vallen op de Espace Cardin in Parijs, een feest, flyers, boeken: daar moeten we wel voor betalen. Bovendien wil ik niet per se revolteren. Op de website staat in grote letters: NO WAR. Ik wil een samenwerking op gang brengen en een forum creëren waarop mensen elkaar kunnen vinden. Noem het mijn manier om bij te dragen tot een betere wereld."

De kick-off van Beauty without Irony vindt plaats op zaterdag 7 juni in Café Capital (in het stadspark in Antwerpen), met muziek van onder meer Michel Gaubert (Colette), Filliz (Wally's Groove World), Daffy Dub (Pukkelpop), Björn & Boris (69-Love), Moodlex Live! en enkele surprise acts. Toegang: 10 euro, voorverkoop 8 euro (in Bar tabac, Metrophone, Brabo, Lombardia en USA Import). Opgelet: er is ruimte voor vijfhonderd feestgangers, dus wie erbij wil zijn, moet snel zijn.

Meer info over Beauty without Irony vindt u op www.beautywithoutirony.com.

'Waarom schamen mensen zich voor de dingen die ze instinctief mooi vinden, zoals een zonsondergang, een pasgeboren baby?'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234