Zondag 03/07/2022

Leo Bassi

'Shockeren is voor mij slechts een middel, ik blijf uiteindelijk een clown die de mensen gelukkig wil maken. Het komt er niet op aan om te schandaliseren maar iets over onze menselijke aard te zeggen'

Politiek zelfmoordhumorist is trots op zijn littekens

In Italië is hij een held, in Spanje een tv-ster. Leo Bassi (53), geboren in een circusfamilie, is rijk en succesvol, hij heeft huizen over de hele wereld en spreekt evenzovele talen. Maar zoals cabaretier Youp van 't Hek al zei: 'Moet ik mijn mond houden omdat ik rijk ben?' Nee dus: in zijn comedyshow La vendetta toont Bassi zich een straf maatschappijcriticus, maar ook buiten de zaal steekt hij zijn mening niet onder stoelen of banken. Zelfs al breken ze zijn botten.

Amsterdam

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

In het Zuid-Amerikaanse Rio, waar Noord-Amerikaanse evangelische bewegingen geld aftroggelen van de arme bevolking onder het mom van 'Jesus loves you', ging hij tussen de massa gelovigen staan met een bord waarop stond 'Ik geloof niet in God. Wil je meer weten, vraag het mij'. "De evangelisten werden gek en riepen: 'De duivel is in ons midden!'" Bassi grijnst maar ongevaarlijk zijn zijn acties niet. Als een ware veteraan toont hij zijn letsels. "Mijn arm werd gebroken na een optreden in Philadelphia. Een bende zwarten sloeg me in elkaar omdat ze geen blanke op hun podia wilden." Zijn krom staande vinger? "Gebroken om politieke redenen in Italië. Een man kwam midden in de show naar het podium, greep mijn hand en zei: "Ik vind dit niet grappig, als je verder gaat, breek ik je vinger.' Ik deed door en knak!

"Ik ben opgegroeid met het idee dat artiest zijn geen beroep is, maar een levensstijl en een missie." Bassi komt uit een Italiaanse circusfamilie die 150 jaar in het vak zat. Van zijn zestiende tot zijn drieëntwintigste trad hij op als jongleur-clown, samen met zijn vader. "Was ik honderd jaar geleden geboren, dan was ik waarschijnlijk een clown met een rode neus geweest. Maar met de opkomst van de televisie is veertig jaar geleden ook het circus gestorven."

Bassi werd straattheaterartiest en stand-up comedian, maar blijft ook nu nog de ware geest van het circus uitademen. "In de negentiende eeuw, in een wereld zonder tv, was het circus de 'hipste tent'. Zo'n grote circustent was toen een architecturaal wonder. De gloeilamp van Edison werd er voor het eerst getoond. Het circus van Buffalo Bill bracht de Indiaan Sitting Bull naar Europa. Een roodhuid die het publiek toonde hoe je een bom maakte! Deze man werd door de Amerikanen toentertijd als een soort Bin Laden beschouwd. Amper een paar jaar voordien hadden indianen die techniek gebruikt tegen de blanken die hun land wilden innemen.

"Clowns moesten zich vaak verbergen voor de politie omdat ze in hun act kritiek gaven op de overheid. Mijn vader vertelde me hoe het publiek de agenten tegenhield terwijl de clown langs een sluipweg de tent verliet. Dat klinkt nu raar, maar veel circussen waren 'toegang verboden onder achttien'. Vrouwen mochten op straat enkel paardrijden in amazonezit, in het circus reden ze wijdbeens. Mijn grootvader vertelde me dat rij 17 duurder was omdat je van daaruit de borsten van de trapezistes kon zien. Vaak zaten die mannen masturberend naar de vliegende dames boven hun hoofd te zien. Ach, Cirque du Soleil: dat is een musicalshow en heeft niets van de oorspronkelijke subversieve geest van het circus te maken.

"Net als in het circus wil ik impact hebben op het publiek: met woorden en beelden, met angst of gelach. Zoals na de leeuwentemmer de clown komt, ga ik langs gevoelens." Het gebeurt niet zelden dat toeschouwers de zaal verlaten tijdens een optreden van Bassi. Na een jongleeract met een vat TotalFina steekt hij in La vendetta het podium deels in brand. Hij dreigt hetzelfde te doen met de eerste rijen van het publiek en gaat daarin tot het uiterste. Aan het slot van zijn show overgiet hij zichzelf met honing en veren en loopt luidkeels brullend de straat op. "Ik zie weinig 53-jarigen dit doen! Dat de maatschappij me nu maar eens in een vakje probeert te duwen!", roept hij tegen de terrasjesmensen die dit verontrustende tafereel aanschouwen.

"Shockeren is voor mij slechts een middel, ik blijf uiteindelijk een clown die de mensen gelukkig wil maken. Het komt er niet op aan om te schandaliseren maar iets over onze menselijke aard te zeggen. Over de manier waarop we ons onbewust laten manipuleren, ook door de consumptiemaatschappij." In zijn show gordt hij zich als een zelfmoordterrorist blikjes cola om en springt in het rond om daarna de blikken te doorboren en zichzelf als een spuwer van westerse decadentie te exhibitioneren. Politiek theater? "Ik wil me niet excuseren omdat ik politiek op het podium breng. Politiek spuwen we vandaag uit als een vies woord.

"Kijk!" Bassi wijst naar twee jongens die over het Amsterdamse Leidseplein jazzen. "Op de ene zijn shirt staat Adidas, de andere draagt Nike. Ze lijken mij Arabisch. Voor mij is dat politiek: op hun borst dragen ze de symbolen van Amerika. Ze hebben betaald voor shirts die gemaakt zijn in een of ander lageloonland, in een land waaruit hun ouders of grootouders misschien gevlucht zijn." Bassi's stem slaat over van een niet gespeelde emotionaliteit. "Zie je, politiek is niet links-rechts, Democraat of Republikein. Politiek is alles wat we zijn en niemand is er immuun voor."

Bassi leefde twaalf jaar in Italië maar verhuisde omdat hij niet wou leven in een land waar Berlusconi aan de macht is. Maar ook Spaanse politici zijn niet veilig voor Bassi. Met zijn Bassi-bus brengt hij toeschouwers direct naar de nieuwsbron om hen hun eigen ongefilterde mening te laten vormen. Ik heb een team van journalisten dat vooraf onderzoek verricht en er is altijd een advocaat aan boord om onmiddellijk onze rechten te bepalen." Komend voorjaar gaat de Bassi-bus 'een kijkje nemen' bij Opus Dei.

Zijn populariteit als tv-figuur is Bassi's geheim wapen, omdat hij zo ook het doorsneepubliek aantrekt. Het zorgt soms voor rare scènes zoals toen Bassi na de bomaanslagen in Madrid niet alleen het puin, maar ook de huizen van de terroristen wou tonen die zijn journaille had opgespoord. "Mijn telefoon werd afgetapt, de politie stond in gevechtsoutfit de bus op te wachten, maar de agenten vroegen wel mijn handtekening. Maar het zou me evenmin verbazen als straks iemand een geweer trekt en zegt: 'Gedaan met jou, Bassi!' Misschien is het een katholieke pilaarbijter of een moslimfundamentalist, zoals bij Theo van Gogh. Dat besef maakt elke seconde waardevol en alle zaken dringend. De nabijheid van de dood is voor mij een stimulans."

In die zin blijft Bassi de circusman die hij altijd geweest is. "Als kind kreeg ik een medaillon van een lid van de Wallenda-familie die bij mijn ouders op bezoek was. Die circusfamilie stond bekend om hun koordlopen zonder veiligheid. Een week later vielen ze van het touw tijdens de beruchte piramidestunt. Toen mijn vader hoorde over de dood van zijn vriend, was het enige wat hij zei: 'Zo wilde hij nu eenmaal leven.' Als ik tussen driehonderd fanatici sta met een bord 'I don't believe in God', dan is dat als lopen op een koord."

La vendetta is nog te zien vanavond in De Lawei, Drachten (NL); morgen bij Podium Twente, Enschede (NL). Info: www.stand-upcomedy.nl

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234