Zondag 02/10/2022

Leven en wetenschap

Als er al een tendens is waar je de voorbije jaren niet naast kon kijken, dan is het wel de exponentiële groei van het aantal zelfhulpboeken. Van de zich genadeloos opstapelende toren op de hoek van mijn bureau mag ik, denk ik, afleiden dat geen mens nog weet hoe hij of zij zijn of haar leven moet leiden. Er zijn boeken over succes, en hoe het te bereiken. Over gelukkig zijn, en hoe het te worden. Over stijl, en hoe je te kleden. Over stress, en hoe die te voorkomen. Over spiritualiteit, en hoe verlicht te worden. Over seks, en hoe een lumbago te vermijden bij het uitproberen van standje 93. Over liefhebben, en hoe elkaar niet kwijt te geraken. De thema’s zijn eindeloos, maar één ding hebben ze gemeen: ze pogen een antwoord te geven op de grote en kleine levensvragen van de mens. Op zich is daar niets mis mee, ware het niet dat er in dat genre ontzettend veel rommel wordt gepubliceerd. Alleen is het goed verpakte rommel. Bij voorkeur geschreven door iemand met een dokterstitel of iets anders therapeutigs, zodat het wetenschappelijke en dus waarachtige karakter het schrijfsel een onwaarschijnlijke glans geeft. Wie bijvoorbeeld al jaren op mijn zenuwen werkt, is het Australische therapeutenkoppel Allan en Barbara Pease. U weet wel, de bedenkers van bestsellers als Waarom mannen niet luisteren en vrouwen niet kunnen kaartlezen en het recente Waarom mannen seks willen en vrouwen liefde nodig hebben. De Peases gebruiken wetenschappelijke feiten over de evolutietheorie en biologische verschillen tussen mannen en vrouwen om een discours te voeren dat ronduit conservatief is. Je leest zaken als: “Mannen, bezuinig nooit op sieraden voor je vrouw. Het heeft zijn weerslag op je seksleven. Hoe groter en duurder de ring, hoe duidelijker het voor haar én voor alle andere vrouwen is dat je bereid bent om je geld aan haar te besteden.” Of: “Mannen zien iedere knuffel als voorspel, ook al is het voor de vrouw maar even een uiting van genegenheid.”Wat zo irritant is aan die twee is dat ze de evolutiebiologie misbruiken om wat algemeen bekend staat als clichés over mannen en vrouwen te promoten. én dat ze er ook nog eens relatietips aan vastkoppelen. De wetenschappelijke studies waarop ze zich beroepen, zullen dan wel correct zijn, het is niet omdat een en ander natuurlijk is dat het ook per definitie ons gedrag volledig moet bepalen. Er is nog altijd iets als vrije wil, dat trouwens ook een product van ons brein is. Pure indoctrinatie vind ik het, om te blijven hameren op het feit dat mannen en vrouwen zo hard van elkaar verschillen dat we elkaar moeten manipuleren om onze zin te krijgen. Dat zegt ook de Gentse filosofe Griet Vandermassen. Zij zet in deze Wax even de puntjes op de i, wijst op de grenzen van popularisering en vulgarisering van wetenschappelijke gegevens, en het feit dat er iets is als onze natuur enerzijds en opvoeding, verwachtingspatronen, gedragscodes en context anderzijds. Er is dus geen reden om aan te nemen dat we wezens zijn die, gedetermineerd door onze hormonen, veranderen in golddiggers en seksverslaafden. Het moet maar eens uit zijn met die veralgemeningen over de grote verschillen tussen mannen en vrouwen. Hanteer de clichés met een knipoog en de feiten met een zekere afstandelijkheid, maar laat ze vooral geen rol spelen in iets moois als de liefde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234