Dinsdag 09/08/2022

Lieve Verschroeven

Wie Trivial Pursuit met haar speelde, was eraan voor de moeite. Enkel met de sportvragen had ze het moeilijk, dat was haar zwakke plek. Mama was bijzonder intelligent en had een enorme talenkennis."

Aan het woord: Anne Martens, dochter van Wilfried Martens en Lieve Verschroeven, de eerste vrouw van de voormalige premier. Verschroeven overleed op de eerste dag van het jaar aan een hersenbloeding. Vijfenzeventig was ze.

Hoewel de term erg Amerikaans aandoet en eigenlijk niet echt bij Lieve Verschroeven past, noemde voormalig Europees Commissievoorzitter Jacques Delors haar "de ideale first lady".

Anne Martens: "Dat verbaast me niet. Mijn moeder was niet enkel een zeer slimme vrouw, ze was ook erg sociaal. Iemand die iedereen op zijn gemak kon stellen en die evengoed kon opschieten met de caissière van de Delhaize als de presidentsvrouwen die ze regelmatig in België op dagtrip moest nemen. Maar ze was vooral een lieve mama. Haar kinderen en ook haar rol als echtgenote kwamen op de eerste plaats.

"Mijn vader hoefde zich nooit over zijn dassen en kostuums zorgen te maken; die lagen altijd assortiklaar. Ze is ook steeds sociologie blijven doceren aan een normaalschool. Ze wou niemand tekortdoen. Hard werken, winkelen, koken, de kinderen opvoeden én de perfecte vrouw spelen van de Belgische eerste minister. Mijn moeder heeft dat goed gedaan en ze heeft het graag gedaan. Maar het waren wel veel rollen tegelijk. Misschien welté veel."

Tragisch leven

Het is een publiek geheim dat Lieve Verschroeven een tragisch leven heeft geleid. Dat heeft vooral te maken met de ziekte en het zware ongeluk van haar zoon Kris. In augustus 1978, tijdens een vakantie aan de Spaanse zuidkust, werd de toen 13-jarige jongen gegrepen door een wagen. Na zijn repatriëring in België moest zijn been geamputeerd worden. Bekend is dat Wilfried Martens, die op het moment van het ongeval in België het Egmontpact aan het onderhandelen was, met zichzelf geen blijf wist en aanvankelijk besliste om de ministeriële vergadering voort te zetten. Minder bekend is dat Lieve Verschroeven het ongeluk van haar zoon en diens slepende geestelijke ziekte nooit echt te boven is gekomen. Ze kwam in een diepe depressie terecht.

Anne Martens: "Mijn moeder heeft ook jarenlang voor mijn broer gezorgd. Bijzonder zwaar was dat. En dan was er nog de echtscheiding. Het huwelijk tussen mijn ouders ging al jaren slecht, maar toch heeft ze de scheiding nooit kunnen aanvaarden. Verschrikkelijk vond ze het. Eigenlijk heeft zij mijn vader nooit kunnen loslaten."

Mark Eyskens, jarenlang minister in de opeenvolgende regeringen Martens: "Mijn vrouw en ik hebben Lieve zeer goed gekend. Zeer charmante vrouw. Erg slim ook. Zij was premiersvrouw in een tijdperk waar vrouwen van politici toch wel heel erg in de schaduw van hun man bleven. Echtgenotes van ministers en premiers behoorden toen nog exclusief tot de privésfeer. Wat je toen wel had, was een soort samenhorigheidsgevoel onder ministervrouwen. Ze kenden elkaar redelijk goed en gingen soms samen naar etentjes en tentoonstellingen. Mijn vrouw kwam daar soms zaken te weten over andere ministers die me soms een beter inzicht gaven in de psyche van mijn collega's. Soms droeg dat bij tot het smeden van politieke akkoorden. De rol van onze vrouwen was heilzaam."

Ook Martens' collega-ministers zagen de breuk met Lieve Verschroeven aankomen. "Ik wil daarover geen oordeel vellen, maar je voelde natuurlijk wel dat de communicatie tussen die twee steeds killer werd. Wilfried woonde officieel in Gent, maar bleef vaak drie, vier nachten in Brussel slapen. Dat creëerde uiteraard een afstand, een vervreemding die de relatie geen goed deed."

Anne Martens: "Ik weet niet of mijn moeder politieke invloed had op mijn vader. Ik was in die tijd nog te jong om dat aan te voelen." Wat dochter Martens zich nog wel herinnert, waren de beruchte gesprekken in het Ardense dorpje Poupehan. In het buitenverblijf van toenmalig gouverneur van de Nationale Bank Fons Verplaetse voerde Martens in het grootste geheim overleg met ACV-vakbondsleider Jef Houthuys, bankdirecteur Hubert Detremmerie en Verplaetse. Het viertal zette regering en parlement buitenspel en werkte op eigen houtje een economisch herstelplan uit met onder andere een devaluatie van de Belgische frank.

Anne Martens: "De vrouwen waren ook in Poupehan, maar ze mochten niet binnen. Ik weet nog hoe ze buiten in de wagen moesten wachten. In de vrieskou."

Pas in de laatste jaren van haar leven vond Lieve Verschroeven opnieuw een evenwicht. Anne Martens: "Het geluk kwam terug dankzij de geboorte van mijn kinderen. Mijn moeder was gek op haar kleinkinderen die ze uiteraard 'de mooiste en de slimste ter wereld' vond. Ze bracht de laatste vijftien jaar van haar leven door in een leuk appartement in Gent en had ook een optrekje aan zee in Oostduinkerke. Weet u, misschien staat mijn moeder wel een beetje symbool voor de Vlaamse vrouw van de jaren zeventig, tachtig. Haar hele leven opgekeken naar mijn vader. Een grote bewondering voor zijn intelligentie. Maar ze heeft ook haar hele leven geleden onder de onmacht van haar man om emoties te tonen."

Op 1 januari, ver weg van de media, overleed Lieve Verschroeven:

ex-vrouw van voormalig premier Wilfried Martens en gedurende twintig jaar de

discrete first lady van België.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234