Dinsdag 16/08/2022

Literatuur op 'De Nachten': tussen repetitiekot en toog

Antwerpen / Eigen berichtgeving

Jeroen de Preter

De opvatting dat schoenmakers bij hun leest moeten blijven mag dan wel vloeken met de tijdgeest in het algemeen en het idee achter De Nachten in het bijzonder, het afgelopen weekend bleek ze soms meer dan ooit valabel. Neem Luc Janssen, eigenzinnig en baanbrekend radiomaker, in zijn soort al twee decennia lang onovertroffen. Vrijdag verscheen hij op verschillende podia in de hoedanigheid van columnist, het resultaat was, op z'n zachtst gezegd, beschamend. Janssen dreef de spot met de katholieke kerk, mongolen, pubers en - nieuw! - asielzoekers. Hij ging af als een gieter. Misschien moet Janssen zich maar eens op de verzamelde columns van Lanoye storten: hij zou zo te weten komen dat foute grappen inmiddels allang politiek correct zijn. Wie mee wil met zijn tijd moet dringend wat anders verzinnen.

Wie zaterdag gekomen was om Spike niet te hoeven zien, kwam eveneens voor een zeer onprettige verrassing te staan. Te pas en vooral te onpas verscheen pdw, de geestelijke vader van dit tv-gedrocht, op de planken om foute en belegen grappen te debiteren. Een van de witzen had Patrick De Witte nog onderweg naar Antwerpen bedacht: "Was ik maar dakloos, ik was allang thuis geweest." De Witte hield het goddank kort, wat niet gezegd kan worden van Marcel Van Thilt. Thilt wilde, begeleid door pianospel van Ad Cominotto, al zingend het stof van enkele bekende en minder bekende gedichten uit onze poëzieschat blazen. Aan de presentatoren lichtte hij zijn intenties toe: "Poëzie heeft algauw iets van, je weet wel (bracht hand voor de mond): geeuw, zo dus..."

Het programma dat op deze uitspraak volgde was veel slaapverwekkender dan de slaapverwekkendste gedichten uit Van Thilts belangrijkste bron, de bloemlezing van Komrij. Niet altijd even geslaagd waren ook de lollen van Dimitri Leue, al droeg de acteur/regisseur in zijn hoedanigheid van cabaretier/volksmenner gelukkig niet zoveel pretentie met zich als de drie genoemden. Leue, zoals bekend een groot liefhebber van woordspelingen, opende zijn act met een luidkeels "rap it". Waarna hij, verkleed als konijn ("rap it" / "rabbit", snapt u) en bijgestaan door een als een nest konijnen vermomde rockgroep, het konijn uithing. Uiteraard betrof het hier geile konijnen, en natuurlijk ontbrak de woordspeling 'konijn / het hazenpad kiezen' niet.

Diezelfde woordspeling keerde wonderwel nog diezelfde nacht terug in het programma van schrijver Christophe Vekeman en Das Pop-gitarist Tom Kestens, een duo dat eveneens met een rapje inzette. De soms wat evidente en puberale stoutejongensgrappen niet te na gesproken was hun act best wel aardig. Vekeman zong/sprak - voor zover verstaanbaar - barre verhalen over de liefde, de bijbehorende deunen waren duidelijk bedacht door iemand die de tekst doorvoeld had. Een gelijkaardig experiment van schrijver Dimitri Verhulst en de gitaristen Pieter-Jan De Smet en Geoffrey Burton ging even later deerlijk de mist in, niet het minst omdat het merendeel van Verhulsts vettige gedichten door dito gitaren werden overstemd.

Ik schrijf het met tegenzin: het waren de muzikanten die de eerste Nacht tot een enigszins acceptabel niveau wisten op te krikken. Allereerst Die Anarchistische Abendunterhaltung : opzwepende strijkers, hypnotiserende ritmen, een geslaagde kruising van een stuk of tien muzikale tradities, het waren de inmiddels bekende karakteristieken voor een weinig verrassend maar wel indringend concert. Ook in de unieke sound van Add N to (X), een stel ontspoorde Teletubbies uit Engeland, weerklonken echo's van diverse, zij het dan minder klassieke muzikale tradities. Heerlijk simplistische melodieën die zowel aan peuterliedjes, krautrock als (surf)punk herinnerden; je moet het gehoord hebben om te geloven dat het resultaat erg geestig en aanstekelijk klinkt.

Nog meer goede concerten gezien op zaterdag. Zo was daar Monza, de nieuwe groep van Stijn Meuris, binnenkort columnist voor Bonanza. Tijdens De Nachten legde hij zich voornamelijk toe op zang, en misschien gelukkig maar. Als hij eenmaal op dreef was, klonk Meuris als Louis Neefs in zijn beste dagen. Wat de literatuur betreft was zaterdag een iets minder belabberde dag dan vrijdag. Jef Aerts tekende voor een eerste lichtpuntje. De schrijver liet enkele fragmenten uit zijn eerstdaags te verschijnen roman Vertezucht vertolken door drie acteurs van het theatergezelschap De Roovers, en dat bleek een uitstekend idee. De teksten, die overigens het beste doen verhopen voor het nieuwe boek, kwamen op die manier erg goed uit de verf, zelfs op de ogenblikken dat Aerts en zijn rockgroep Kolinsky voor stevig muzikaal commentaar zorgden. Het goed gevoel dat je aan dit programma overhield, werd echter al onmiddellijk weggeblazen door het achter modieus geklungel verscholen amateurisme van de presentatoren Ronny Mosuse en Steven Van Herreweghe. Het programma van de als respectievelijk Christophe Vekers en Hanneke de Pauw aangekondigde Christophe Vekemans en Hanneke Paauwe was overigens beslist het slechtste niet. Paauwe had voor de gelegenheid een miniopera in elkaar gebokst over vrouwen van nu: hun intieme kwalen, hun verlangens, hun driften. Leerzaam en vermakelijk, maar op geen enkel ogenblik dwingend.

Voor het enige literaire hoogtepunt van De Nachten was het wachten op de Nederlander Ramsey Nasr, een voortreffelijk dichter en een uitmuntend acteur. Beide talenten kwamen tijdens de voordracht even sterk tot hun recht. Nasr begon zijn act met perfect gebrachte, cynische gedichten ("trek je beste tabberd aan / ik kom je botten breken") waar hij zelf soms even vanop keek, en hij besloot zijn optreden met een klein, venijnig en zeer onderhoudend 'riddereposje'. Maar al bij al leverde deze editie van De Nachten te weinig memorabele literaire momenten op. Al te vaak overstegen de programma's het niveau van de toog of het repetitiekot niet. Een open atelier als De Nachten heeft beslist bestaansrecht, maar of je daar wel 1.600 frank entree mag voor vragen?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234