Donderdag 30/06/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Litouwen maakt zich als eerste helemaal los van Russisch gas

Een pijpleiding in Oost-Europa. Beeld Getty Images
Een pijpleiding in Oost-Europa.Beeld Getty Images

Litouwen is het eerste Europese land dat volledig onafhankelijk is geworden van Russisch gas. Zaterdag is er 0 MWh oftewel niet één kubieke meter gas via de Russische pijplijn via Wit-Rusland Litouwen binnengekomen, en volgens de Litouwse autoriteiten zal dat in de toekomst zo blijven.

Michel Maas

Litouwen had onlangs al laten weten een ‘aanzienlijke’ hoeveelheid gas van elders in te voeren, om minder afhankelijk te worden van Rusland, dat zijn olie en gas te zeer gebruikte als chantagemiddel. Het Baltische land wilde een voorbeeld geven aan andere Europese landen, en bewijzen dat dat mogelijk was.

Al het gas dat Litouwen nodig heeft, wordt nu met tankers binnengebracht via de Klaipéda LNG-terminal. Volgens het bedrijf dat de terminal runt zijn er afgelopen maand drie grote ladingen LNG aangeland, en is eenzelfde aanvoer voor de komende tijd verzekerd. Dat zou voldoende zijn voor de totale Litouwse energiebehoefte. Mocht er toch meer nodig zijn kan gas via een pijplijn met het buurland Letland worden aangevoerd. Per 1 mei is ook de verbinding met Polen klaar. De aanleg van die verbinding was met het oog op de Russische agressie versneld.

Keerpunt

Volgens de Litouwse minister van Energiezaken, Dainius Kreivys, is hiermee een keerpunt bereikt in de Litouwse energievoorziening: “Wij zijn het eerste EU-land onder de landen die door Gazprom worden bevoorraad, dat onafhankelijkheid van Russisch gas heeft verzekerd.” Door de gasvoorziening via de LNG-terminal hoeft Litouwen zich ook niet meer druk te maken over de Russische eis dat olie en gas in roebels betaald moeten worden.

Andere Europese landen zijn nog lang niet zover als Litouwen: 40 procent van alle Europese gas komt nog steeds uit Rusland. Dat is een reden waarom Europa huivert om de energiesector te treffen met al te harde sancties. Met name Duitsland verzet zich hiertegen. Europa heeft daarom ook geen importverbod voor Russische olie en gas ingesteld, in tegenstelling tot de Verenigde Staten.

Hoe omzichtig Europa met de energiesector omspringt is te zien aan de Gazprombank van gasleverancier Gazprom. Die bank is ontzien toen zeven andere Russische banken uit het wereldwijde SWIFT betalingssysteem werden verwijderd. Zolang de Gazprombank niet door sancties wordt getroffen, kan Russisch gas naar Europa blijven stromen, is de overtuiging. Omgekeerd is Rusland verzekerd van binnenkomend geld, zolang de Gazprombank open is. De EU zoekt nu wel naar wegen om Russisch gas niet te hoeven betalen in roebels, zoals de Russische president Vladimir Poetin eist.

Zonder pijn

De Litouwse president Gitanas Nausėda moedigde zaterdag de overige Europese landen aan het voorbeeld van Litouwen te volgen, of zich op zijn minst voor te bereiden. “Jaren geleden heeft mijn land beslissingen genomen die ons vandaag in staat stellen om zonder pijn de energiebanden met de agressor te verbreken. Als wij het kunnen, kan de rest van Europa het ook!”

Door de oorlog in Oekraïne is de houding van Europa tegenover Rusland volgens Nausėda wezenlijk veranderd. “Sommige EU-landen hebben tijd nodig om hun energiebanden met Rusland te verbreken. Ik ben er zeker van dat we er wel komen. Zelfs als de oorlog voorbij is, kunnen we niet weer overgaan tot de orde van de dag.”

Gazprom heeft laten weten geen gas meer via de lijn Wit-Rusland - Litouwen te zullen leveren. Het enige gas dat nog door die pijplijn zal stromen is gas dat is bestemd voor de naburige Russische Oostzee-enclave en marinebasis Kaliningrad.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234