Vrijdag 19/08/2022

Londen verwacht stormloop op Da Vinci

De National Gallery in Londen brengt het komende najaar zeven van de veertien bekende schilderijen van de Italiaanse grootmeester Leonardo da Vinci samen. Een unicum. Het museum verwacht dan ook een stormloop en gaat voor het eerst tijdsblokken instellen om het aantal bezoekers te beperken.

Op 9 november opent in Londen Leonardo da Vinci: hofschilder in Milaan, niet zomaar een tentoonstelling aangezien nog nooit zoveel schilderijen van Leonardo da Vinci (1452-1519) zijn samengebracht. Voor de duidelijkheid: de Mona Lisa blijft in het Louvre, die reist niet meer.

De expositie in de National Gallery focust op de periode 1480-’90, waarin Da Vinci werkte voor de Milanese hertog Ludovico Sforza. Meestal leggen tentoonstellingen de nadruk op Leonardo als uitvinder, wetenschapper en tekenaar, maar de National Gallery wil vooral inzoomen op zijn ambities als schilder. In totaal worden zestig schilderijen en tekeningen van Leonardo zelf en van zijn medewerkers samengebracht. Zo goed als elk schilderij dat Leonardo in Milaan heeft geschilderd zal in Londen te zien zijn, waaronder Portret van een muzikant, een schilderij afkomstig uit de Bibliotheca Ambrosiana in Milaan en het enige portret van een man dat Da Vinci maakte. Er komen nog meer topwerken naar Londen, zoals De heilige Hiëronymus (Vaticaanse Musea, Rome), Dame met hermelijn (Czartoryski Museum, Krakau), La belle ferronière (Louvre, Parijs) en de Madonna Litta (Hermitage, Sint-Petersburg) plus het schilderij uit de collectie van de National Gallery zelf De maagd op de rotsen (Virgin of the Rocks).

Tekeningen

Leonardo’s verblijf in Milaan was van groot belang: het was daar dat hij zich ontwikkelde als kunstenaar en als publieke figuur. In Milaan maakte hij zijn twee totaal verschillende versies van het geheimzinnige Maagd op de rotsen (de tweede versie bevindt zich in het Louvre) en vervaardigde hij de wereldberoemde muurschildering Het laatste avondmaal (nog steeds te bezichtigen in de refter van het Santa Maria delle Grazie-klooster in Milaan). Dat laatste werk zal in Londen uiteraard niet te zien zijn, wel een oude kopie op ware grootte door Leonardo’s leerling Giampietrino.

Op zijn minst even spectaculair als de schilderijen zijn Leonardo’s tekeningen. De National Gallery meldt dat er in totaal vijftig zullen worden tentoongesteld, waarvan de meeste nooit eerder te zien waren. Allemaal houden ze verband met de tentoongestelde schilderijen. Maar liefst drieëndertig tekeningen komen uit de beroemde Britse Royal Collection. Vermoedelijk werden ze gekocht door koning Charles II, maar ze werden pas in 1778 toevallig (her)ontdekt, onderaan in een kast. In Londen zullen ook alle bestaande voorbereidende tekeningen te zien zijn voor Het laatste avondmaal en voor de Madonna Litta.

Voorlopig blijkt de tentoonstelling in de National Gallery door te kunnen gaan zoals eerder gepland. Enkele maanden geleden hadden Poolse restaurateurs er immers voor gewaarschuwd dat het transport van Dame met hermelijn “een bedreiging” vormt voor het op paneel geschilderde portret. Zij vonden toen dat het werk niet meer zou mogen reizen. Ook Michael Daley van ArtWatch UK verklaarde dat het bijzonder moeilijk te verantwoorden was dergelijke meesterwerken nog te laten reizen. In elk geval krijgt Dame met hermelijn geen exportvergunning voor een renaissancetentoonstelling die in augustus in Berlijn opent.

Omdat er veel kritiek kwam op het ondermaatse kijkcomfort in recente megatentoonstellingen - een critica van de Britse krant The Times vond dat kijkers als vee behandeld werden - heeft de National Gallery voor de Leonardo-tentoonstelling besloten tijdsblokken in te stellen. The Times noemt het “a trendsetting decision”, aangezien men in Groot-Brittannië dit systeem niet gewend is, dat in de rest van Europa al langer gemeengoed is. Van de gezondheids- en veiligheidsinspectie zouden 230 tickets per tijdsblok van een halfuur verkocht mogen worden, maar de National Gallery vermindert deze hoeveelheid tot 180 per uur. The Times berekende dat de National Gallery op vrij- en zaterdagen en gedurende de laatste twee weken van de tentoonstelling op die manier zo’n 10.000 pond per dag aan inkomsten zal derven, terwijl de subsidies ook al met 15 procent zijn gekrompen. De directeur van de National Gallery, Nicholas Penny, zegt dat het de opoffering waard is: “We hebben gekeken naar de problemen van populaire tentoonstellingen en besloten actie te ondernemen voor een expo die vermoedelijk een van de belangrijkste in onze geschiedenis is.”

De reservatie opent vandaag. De tentoonstelling loopt van 9 november 2011 tot 5 februari 2012 en is de laatste twee weken elke dag open tot 10 uur ’s avonds.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234