Zondag 03/07/2022

Loop je bij koud weer meer risico op een hartaanval?

De medische literatuur toont dat de winter een mindere periode kan zijn voor hartpatiënten. Veel studies tonen meer hartaanvallen tijdens de wintermaanden. In welke mate dat aan de winter zelf ligt, is nog het onderwerp van wetenschappelijk debat. Eén grote Amerikaanse studie, gebaseerd op de gegevens van honderdduizenden mensen die hartaanvallen kregen, leert dat in de winter liefst 53 procent meer hartaanvallen voorkomen dan in de zomer. Onafhankelijk van leeftijd en geslacht toont het onderzoek vooral ook dat dat aantal almaar daalt wanneer de lente en de zomer volgen. Volgens de onderzoekers is de temperatuur de grote schuldige. Koud weer verdunt de bloedvaten en doet de bloeddruk stijgen, wat het hart onder druk zet. Maar in een recent onderzoek ontdekten Bryan Schwartz en Robert Kloner dat het winterrisico voor het hart zelfs in warme staten optreedt, zoals Californië, Texas, Arizona, Pennsylvania en Massachusetts. Sterftegevallen door cardiovasculaire aanvallen bleken tussen de zomer en de winter ook daar met 36 procent toe te nemen, hoewel het daar meestal zeer aangenaam mild blijft in de winter. Schwartz, cardiovasculair specialist aan de Universiteit van New Mexico, zegt dat andere factoren dan temperatuur duidelijk meespelen en hij noemt de verspreiding van het griepvirus en luchtwegeninfecties. Ook minder gezonde voedingsgewoonten, verslapte aandacht voor beweging en sport en zelfs stemmingsproblemen door het kleiner aantal uren daglicht spelen volgens hem een rol.

Wetenschappers ontdekten dat de meteoriet Tissint 700.000 jaar geleden afbrak van Mars. Wat heeft die meteoriet al die tijd gedaan en hoe komen ze aan die datering?

"Het korte antwoord is dat de meteoriet gewoon om de zon heeft gecirkeld tot de aarde in de weg kwam", zegt Gareth Williams, astronoom aan het Harvard-Smithsonian Centrum voor Astrofysica. "Het is erg onwaarschijnlijk dat een meteoriet afbreekt van Mars en in een baan cirkelt die kruist met die van de aarde. Het vergt tijd vooraleer de aanvankelijke baan verstoord raakt en in de baan van de aarde terechtkomt." Bovendien zouden de aarde en de meteoriet dan op hetzelfde moment op hetzelfde punt moeten komen. Wat de leeftijd betreft, zegt Michail Petaev, onderzoeker aan het Centrum voor Astrofysica, dat de spiraalbeweging van de baan waarin zulke kleine voorwerpen vliegen erg complex is, omdat het object "onderhevig is aan de zwaartekracht van een ongekend aantal andere objecten". Maar omdat Tissint losgeslagen werd, is het pas vrijgekomen oppervlak onderhevig geraakt aan kosmische straling, deeltjes met een erg hoge energiewaarde afkomstig van sterrenexplosies die zeer lang geleden plaatsvonden. De deeltjes produceren radioactieve isotopen die in een bekend tempo vervallen. Die waarden wijzen de tijd aan sinds Tissint van Mars brak, of minstens het moment sinds de laatste zware botsing.

Wijst hoofdpijn bij een kind meestal op oogproblemen?

Veel pediaters schrijven een oogcontrole voor wanneer kinderen klagen over frequente hoofdpijn. "In sommige praktijken van pediaters is het een dagelijkse aanpak", zegt Zachary Roth, oftalmoloog aan het Albany Medical Center in New York. Vaak is het zo dat een kind aan het lezen is of huiswerk doet wanneer het klaagt over de hoofdpijn, wat de ouders doet denken dat er een oogprobleem is en dat het kind een bril nodig heeft. In een recent onderzoek analyseerden Roth en zijn collega's 158 kinderen onder de achttien jaar die doorverwezen waren naar een oftalmoloog voor regelmatige hoofdpijn. De onderzoekers bestudeerden de medische dossiers en de resultaten van oogonderzoeken van de kinderen en jongeren. Daaruit bleek dat ze geen verband konden vinden tussen de hoofdpijn en diagnoses die wijzen op problemen met het zicht. Bij driekwart van de deelnemers aan het onderzoek ging de hoofdpijn mettertijd over, zowel bij de groep die een nieuwe bril kreeg als bij de groep die er geen kreeg. Het onderzoek had niet als bedoeling de oorzaken van de hoofdpijn te achterhalen. Maar tussen de kinderen en jongeren bleek er een redelijk aantal te zijn bij wie migraine in de familie zat. Sinusproblemen en hoofdpijn door stress bleken ook veel voor te komen. "Ik denk dat het erg onwaarschijnlijk is dat hoofdpijn door een oogprobleem wordt veroorzaakt", zegt Roth. "Bijna alle oftalmologen stellen vast dat dat meestal niet de oorzaak is. We moeten andere pistes onderzoeken."

Hoe leren honden woorden?

Peuters leren spreken door woorden met vormen te associëren. Alles met de vorm van een telefoon kunnen ze aanvankelijk een telefoon noemen. Onderzoek suggereert dat honden woorden eerder met afmetingen dan met vorm in verband brengen en dus leren. Dat verschil tussen mens en dier wijst erop dat "zoogdieren wellicht geen gezamenlijke methode hebben voor woorden leren", zegt Emile van der Zee, psycholoog aan de Universiteit van Lincoln en auteur van een studie over het onderwerp gepubliceerd in het onlinevakblad PLoS One. "Dit onderzoek kan ons helpen begrijpen waarom mensen uitzonderlijk zijn als het gaat om woorden en taal leren", zegt Van der Zee. De onderzoekers werkten met Gable, een bordercollie van vijf jaar die meer dan veertig woorden begrijpt. De hond kreeg een object te zien in de vorm van een hoefijzer dat de wetenschappers een 'dax' noemden. Na een reeks oefeningen begon de hond objecten van dezelfde omvang met datzelfde woord te associëren. Nadat hij het object een maand lang bij zich had gehouden, begon Gable het woord ook te verbinden met objecten die dezelfde textuur hebben als het oorspronkelijke object, maar nooit met objecten die simpelweg dezelfde vorm hadden, zoals een kind dat zou doen. Ook zorgden de onderzoekers ervoor dat de geur van de testobjecten altijd neutraal bleef. Van der Zee wil nu nagaan of andere zoogdieren zoals varkens en primaten op diezelfde manier woorden leren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234