Maandag 16/05/2022

AchtergrondMooi weer

Maakt de zon ons echt gelukkiger? Dit zegt de wetenschap

Van bakken aan het strand word je niet noodzakelijk blij. 'Enkel als je je voldoende beschermt, maak je kans op positieve gezondheidseffecten.' Beeld ROBIN UTRECHT
Van bakken aan het strand word je niet noodzakelijk blij. 'Enkel als je je voldoende beschermt, maak je kans op positieve gezondheidseffecten.'Beeld ROBIN UTRECHT

Als de zon schijnt, voelen we ons meteen stukken beter. Dat lijkt logisch, maar schuilt er ook een objectieve verklaring achter dat instant geluksgevoel? ‘Er is een verschil tussen wat we geloven en het wetenschappelijke bewijs.’

Kelly Van Droogenbroeck

De zon is al weken van de partij en ook voor dit weekend zijn zomerse temperaturen voorspeld. Het zomert in de lente, de straten, parken en terrasjes zijn gevuld met vrolijke gezichten die baden in het zonlicht. Misschien merkt u zelf ook wel een positief effect van de zon op uw humeur. Het lijkt een evidentie, maar toch is de wetenschap minder eenduidig over de relatie tussen de zon en ons gemoed.

“Het is een interessant onderwerp omdat er een verschil is tussen wat we geloven en het wetenschappelijke bewijs”, zegt hoogleraar psychiatrie Koen Demyttenaere (KU Leuven). “Volgens wetenschappelijk onderzoek heeft zonlicht globaal gezien nauwelijks of geen rechtstreeks positief effect op ons gevoel.”

Daarmee bedoelt Demyttenaere niet dat ons lichaam volledig ongevoelig is voor de zon. Als het zonlicht onze huid streelt, maken we vitamine D3 aan. Dat stimuleert de productie van het gelukshormoon serotonine. Daarnaast is zonlicht ook belangrijk voor de suprachiasmatische nucleus, een plek in de hersenen die verbonden is met het netvlies. De hormonen serotonine en melatonine hebben hierop een grote invloed. Zo bepaalt de suprachiasmatische nucleus onder meer onze lichaamstemperatuur, slaap, hormonen, immunologie en fysieke activiteit.

Bij mooi weer doen we ook gewoon leuke dingen, wat een positief effect heeft op ons humeur. Beeld ANP
Bij mooi weer doen we ook gewoon leuke dingen, wat een positief effect heeft op ons humeur.Beeld ANP

Daarnaast zou vitamine D volgens arts Luc Swinnen positieve effecten hebben op andere aspecten van onze gezondheid: “Vitamine D verhindert botontkalking. Volgens een recente studie zou het ook een gunstig effect hebben op de preventie van darmkanker. Ook zou het de symptomen van het prikkelbaredarmsyndroom helpen verbeteren.”

35 graden

Maar de positieve effecten op het humeur gelden niet voor iedereen even sterk. “Sommige mensen zijn daar veel gevoeliger voor dan anderen”, zegt Demyttenaere. “Depressieve mensen functioneren cognitief duidelijk minder goed bij weinig zonlicht. Dat betekent dat vooral hun concentratie- en herinneringsvermogen dan minder goed werkt. Bij niet-depressieve mensen is er dan weer een grote variatie in de grootte van het effect, afhankelijk van hoe gemakkelijk de serotoninehuishouding verstoord is en hoe gevoelig die nucleus is voor licht.”

Swinnen bevestigt dat het effect van de zon afhangt van individuele factoren: “Als je geen tekort hebt aan vitamine D zal de zon een minder gunstig effect hebben.” Hij raadt ook zeker niet iedereen aan om zomaar extra vitamine D-supplementen in te nemen. “Vitamine D is een vetoplosbare vitamine. Als er een teveel van is, is dat schadelijk voor de lever. Laat dus zeker je huisarts regelmatig je waarden meten zodat je weet of je er wel echt nood aan hebt.”

Blije kindjes in het lenteweer aan de Blaarmeersen in Gent. Beeld Wannes Nimmegeers
Blije kindjes in het lenteweer aan de Blaarmeersen in Gent.Beeld Wannes Nimmegeers

Volgens Demyttenaere is het vrolijke gevoel dat we krijgen van de zon voornamelijk een gevolg van onze eigen gedragsverandering. Zo eten we bij zonnig weer vaak lichtere maaltijden, zoals slaatjes, en nemen we de fiets of gaan we te voet. We krijgen ook sneller een vakantiegevoel en nodigen onze buren al eens uit om te aperitieven in de tuin. Die factoren spelen op hun beurt een veel grotere rol in hoe we ons voelen. “Een Amerikaanse studie toont bovendien dat zonlicht een negatief effect heeft als het verbonden is aan te hoge temperaturen”, weet Demyttenaere. “Als het 35 graden is, ben je gewoon loom. Ook de hoeveelheid wind beïnvloedt het effect van de zon.”

Waar wetenschappers het wel volledig over eens zijn, is dat we om gelukkig en vooral gezond te blijven voorzichtig moeten omspringen met de zon. “Niet iedereen moet minstens een kwartier per dag in de zon zitten”, zegt Swinnen. “Het hangt af van je huid en de medicatie die je neemt. Iemand met rood haar en een lichte huid moet bijvoorbeeld extra opletten. Enkel als je je voldoende beschermt en niet twee uur lang ligt te braden aan zee, maak je kans op positieve gezondheidseffecten. Dat is een moeilijk maar belangrijk evenwicht. En natuurlijk moet je ook niet te veel gaan bar­be­cueën bij mooi weer. Dat is ook niet gezond.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234