Vrijdag 01/07/2022

AchtergrondRamp kabellift

‘Maakt deel uit van onze cultuur dat we een toestand laten aanslepen tot ze uit de hand loopt’: waarom het zo vaak fout gaat in Italië

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

De ramp met de kabelbaan aan het Lago Maggiore illustreert één van Italiës grootste problemen. Het land heeft te kampen met een versleten infrastructuur. Daardoor storten ook bruggen in en kunnen scholen niet aan een aardbeving weerstaan. Waarom het zo vaak zo fout loopt in Italië.

Guy Van Vlierden

Op 31 oktober 2002 beefde de aarde in Molise, een regio in het zuiden van Italië. De aardschok was niet bijzonder krachtig, maar in San Giuliano di Puglia stortte de dorpsschool wel in: 26 van de 51 kinderen overleefden het niet, een drama dat nog altijd in het collectieve geheugen van de Italianen staat gegrift. Maar hoewel een onderzoek aantoonde dat het gebouw in slechte staat verkeerde, werden er weinig lessen getrokken.

Uit een studie die in maart van dit jaar is verschenen, blijkt dat bijna 80% van de scholen in de aardbevingsgevoeligste zones van Italië nog steeds niet aan de veiligheidseisen voldoet. En slechts bij iets meer dan een kwart is al een kwetsbaarheidsstudie verricht.

Tweehonderd tunnels

Die kwetsbaarheid beperkt zich niet tot scholen. Toen bij de aardbeving van 2009 in L'Aquila ook een amper negen jaar oud ziekenhuis ontruimd moest worden, omdat er muren ingestort waren, werd op constructiefouten gewezen. "In Californië zou een aardschok zoals deze geen enkele dode hebben geëist", verzuchtte geoloog Franco Barberi toen. "Bij ons zijn het er meer dan tweehonderd."

Op 14 augustus 2018 stierven er 43 mensen, toen een snelwegbrug in Genua het begaf. Het Morandi-viaduct zou slecht onderhouden zijn geweest en de uitbater zou veiligheidsrapporten hebben vervalst. Na die ramp weerklonk een roep om massaal te investeren in de verbetering van Italiës infrastructuur. 'Een Marshallplan', zo heette dat toen. Diezelfde roep was nog altijd te horen in de zomer van vorig jaar, toen een nieuwe brug in gebruik genomen werd op de plaats van de ramp.

Het Morandi-viaduct in Genua, de dag nadat het instortte in 2018. Zo'n 43 mensen lieten daarbij het leven. De snelwegbrug was slecht onderhouden en de uitbater vervalste veiligheidsrapporten. Beeld EPA
Het Morandi-viaduct in Genua, de dag nadat het instortte in 2018. Zo'n 43 mensen lieten daarbij het leven. De snelwegbrug was slecht onderhouden en de uitbater vervalste veiligheidsrapporten.Beeld EPA

Onderzoeksrapporten waaruit de krant 'La Repubblica' vorig jaar citeerde, spreken over twintig andere bruggen die op instorten staan en tweehonderd tunnels die niet aan de Europese veiligheidsstandaard voldoen. Dat er bij de instorting van de Albianobrug tussen Genua en Firenze in april van vorig jaar slechts twee gewonden vielen, was grotendeels te danken aan de kalmte door de lockdown.

Veel van Italiës infrastructuur dateert uit de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, toen de sky the limit was en er vooral snel en goedkoop gebouwd moest worden. Daarbij werd vaak bezuinigd op de kwaliteit van de gebruikte materialen. Doelbewust of achter de rug van opdrachtgevers om, waarbij het naar verluidt ook een grote rol gespeeld heeft dat de maffia een sterke greep op de bouwsector had.

Centenkwestie

Veel van die bouwwerken zijn nu eigenlijk al lang versleten, maar onderhoud en renovatie hinken achterop. Dat is in de eerste plaats een centenkwestie natuurlijk, en de coronacrisis brengt daar geen beterschap in. Zo lagen er eind vorig jaar al zeker 750 openbare bouwprojecten stil, voor een totale waarde van 62 miljard euro. De Italiaanse beroepsvereniging van bouwondernemers wil die werven heropgestart zien om uit de crisis te geraken, zeggend dat ze 962.000 jobs kunnen creëren. Maar met de 55 miljard die de regering in het rood wil gaan om de relance te betalen, zou de openbare schuld van Italië wel stijgen tot 155,7% van het bruto binnenlands product.

Bureaucratie

Vaak zit het probleem hem trouwens ook in bureaucratie. Zo klaagde de Nationale Vereniging van Italiaanse Gemeenten (ANCI) in 2019 aan dat op dat ogenblik liefst 6 miljard euro die goedgekeurd was voor de bouw van nieuwe scholen door administratieve vertragingen in de staatskas opgepot bleef.

Ten slotte is het ook een kwestie van mentaliteit, zo zeggen verscheidene Italiaanse experts. "We zijn wel goed in bouwen, maar slecht in onderhoud", aldus Stefano Cianciotta, de voorzitter van het Nationale Observatorium voor Infrastructuur, een studiedienst van de werkgevers. “Politieke leiders drukken liever hun stempel door nieuwe dingen te bouwen dan bestaande infrastructuur te onderhouden of te restaureren." En Francesco Napolitano, een professor aan de faculteit voor burgerlijke en industriële bouwkunde aan de universiteit La Sapienza in Rome, ziet een nog dieper liggend probleem. "Het maakt deel uit van onze cultuur dat we een toestand laten aanslepen tot ze uit de hand gelopen is", meent hij.

Bekijk ook: Brug ingestort Italië: zware tol vermeden dankzij lockdown

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234