Zondag 23/01/2022

Zes vaststellingenCoronacijfers

Maandag 15.000 besmettingen in een dag tijd, nieuw record voor dit jaar: wat betekent dat voor de ziekenhuizen?

null Beeld ANP
Beeld ANP

Afgelopen maandag zijn er volgens een nog niet definitief cijfer minstens 14.785 coronabesmettingen in een dag tijd vastgesteld in België. Eens dat cijfer compleet is, zal het allicht nog boven de 15.000 uitkomen, het hoogste aantal in meer dan een jaar tijd. Ook de ziekenhuisopnames gaan verder in stijgende lijn. Wat betekenen de cijfers, in aanloop naar het Overlegcomité van volgende week vrijdag? Een overzicht van de huidige situatie in zes vaststellingen.

Tommy Thijs

1. Besmettingen stijgen opnieuw met 40 tot 50 procent

15.000 besmettingen in een dag tijd, het is al van 30 oktober 2020 geleden, net na het hoogtepunt van de tweede golf, dat het er nog zoveel waren. Drie dagen eerder, op 27 oktober, werd het absolute record gevestigd met meer dan 22.000 positieve testen.

Dat record is momenteel weliswaar nog niet in zicht, maar duidelijk is wel dat de coronacijfers op alle vlakken nog steeds in stijgende lijn zitten. Doordat de registraties van maandag nog niet compleet zijn, zijn ze nog niet in het daggemiddelde van vandaag verwerkt, dat momenteel nog op 8.236 staat. Morgen zal het gemiddelde echter wel een grote sprong maken en rond de 10.000 uitkomen. Van alle testen is nu ongeveer 12 procent positief.

2. Feest- en vakantiedagen verhullen werkelijke situatie

Dat cijfer zal morgen echter niet op het dashboard van Sciensano te zien zijn, door de feestdag van vandaag. Enkel zaterdag volgt er nog een update van Sciensano, daarna is het zelfs wachten tot woensdag voor er opnieuw actuele cijfers beschikbaar zullen zijn. Bij de federale overheid is maandag 15 november, Koningsdag, namelijk ook een vrije dag. Dat maakt dat er bijna een halve week lang geen nieuwe cijfers te zien zullen zijn.

Ook feestdag 1 november speelt in de coronacijfers overigens nog steeds een rol, wat de ernst van de situatie mogelijk verhult. Vandaag zit die dag, met fors minder (positieve) testen, nog in het gemiddelde, waardoor de stijging beperkt lijkt tot 5 procent op weekbasis. Vanaf morgen ‘verhuist’ 1 november echter naar de vergelijkingsperiode, waardoor de stijging omgekeerd een grote sprong zal maken naar ongeveer 42 procent. In Vlaanderen gaat het zelfs om een toename van meer dan 50 procent.

3. Besmettingen verspreiden zich als olievlek

Een week geleden leek het alsof de besmettingsclusters in Vlaanderen nog relatief beperkt bleven tot enkele lokale uitschieters in Zuid-West-Vlaanderen, de Noorderkempen en de oostelijke rand rond Antwerpen, en een cluster rond Oudsbergen in Noord-Limburg.

Die clusters zijn in de meest recente incidentiecijfers (besmettingen per 100.000 inwoners in de afgelopen twee weken) nog altijd duidelijk te onderscheiden, maar ze breiden wel steeds meer uit naar omliggende gemeenten. Nog slechts een paar gemeenten in Vlaanderen kennen een laag aantal besmettingen, bijvoorbeeld Horebeke in Oost-Vlaanderen (5) of Glabbeek (23) in Vlaams-Brabant.

Onder de taalgrens blijft het de provincie Luik waar de situatie het meest precair is, met na de Oostkantons vooral clusters ten zuiden en westen van de stad Luik.

Slechts twee leeftijdscategorieën laten momenteel een dalende trend zien bij de besmettingen: de kinderen en jongeren, en de alleroudsten. Bij de 0- tot 20-jarigen lijkt vooral een ander testbeleid tijdens de herfstvakantie een rol te spelen, de alleroudsten profiteren allicht van een combinatie van extra voorzichtigheid in de woonzorgcentra, en mogelijk ook al van de boosterprik.

Alle leeftijdsgroepen tussen 20 en 79 jaar tonen wel sterke toenames. Afgezet tegen hun inwoneraantal zijn het vooral de dertigers en veertigers waar momenteel de meeste positieve testen worden afgelegd.

4. Weer meer dan 200 ziekenhuisopnames per dag

De dagelijkse ziekenhuisopnames zetten eveneens hun opmars verder. Vandaag overschreed het gemiddelde het cijfer van 200 opnames per dag om uit te komen op 204, een toename van 24 procent. Gisteren waren er zelfs 287 nieuwe opnames, het hoogste cijfer sinds midden april. Het valt dan ook te verwachten dat er over enkele dagen opnieuw dagcijfers van meer dan 300 opnames te zien zullen zijn.

De grootste toenames in de ziekenhuizen zien we nog steeds in Vlaanderen, gaande van 12 procent in West-Vlaanderen (dat zowel in absolute aantallen als afgezet tegen het aantal inwoners al de hoogste cijfers kent) tot 65 procent in Vlaams-Brabant en 57 procent in Antwerpen. In Brussel blijft de stijging beperkt tot 18 procent, in Wallonië 11 procent.

In totaal liggen er nu 2.270 covid-patiënten in de ziekenhuizen, waarvan 451 op de afdelingen intensieve zorg. Aan het huidige tempo zal de drempel van 500 bezette ic-bedden al over een drietal dagen overschreden worden. Aan de ziekenhuizen is daarom gisteren al gevraagd om opnieuw op te schalen en meer bedden vrij te houden.

Door de vakantieperiode bij Sciensano zal dat echter pas komende woensdag ‘officieel' duidelijk worden. Nog eens twee dagen later, op vrijdag 19 november, staat er een nieuw Overlegcomité op het programma dat zich over de nieuwe cijfers zal buigen. Het valt dan ook niet te verwachten dat de cijfers er dan beter voor zullen staan, integendeel. Zolang de besmettingscijfers blijven stijgen, zullen ook de ziekenhuiscijfers dat blijven doen.

De 451 bezette bedden op intensieve zorg betekenen dat 23 procent van de in theorie 2.000 bedden bezet zijn - door de uitval van verplegend personeel is de beschikbaarheid in de praktijk lager. Over de drie gewesten heen gaat het om een gelijke verdeling, provinciaal zijn de meeste bedden bezet in Waals-Brabant, Luik en West-Vlaanderen. Die laatste provincie kent ook de hoogste totaalbezetting van coronapatiënten in de ziekenhuizen, met 381 mensen met covid die moeten worden verzorgd.

5. De vaccins werken, maar zijn niet perfect

Dat ook de ziekenhuiscijfers blijven stijgen en gewoon de besmettingen lijken te volgen, betekent weliswaar niet dat de vaccins niet werken. Dat toont een vergelijking van de huidige golf met de vorige golven duidelijk aan.

Hoewel we bijvoorbeeld richting een verdubbeling van het aantal besmettingen gaan in vergelijking met de derde golf afgelopen voorjaar, blijven de ziekenhuisopnames nog ‘relatief’ beperkt tegenover diezelfde golf.

Gemiddeld leidden 100 besmettingen dit voorjaar, toen er nog bijna niemand gevaccineerd was en de meer besmettelijke deltavariant wel al dominant was, een week later tot ongeveer 6 ziekenhuisopnames. Vandaag is die verhouding flink gezakt, tot ongeveer 2,7.

Vaccins hebben dus hun nut, zoals al ten overvloede is bewezen. Maar perfect zijn ze allerminst. Het is een vaststelling waar niemand om heen kan: een aanhoudend hoge viruscirculatie leidt bij een deel van de besmetten tot ziekenhuisopnames, ook al is dat aandeel kleiner dan voor de vaccins er waren. Besmettingen hebben dus nog altijd een erg grote impact op de ziekenhuizen, die sowieso al zwaar belast zijn door andere zorg die nog steeds ingehaald moet worden. Ook valt er door het hoge aantal besmettingen steeds meer personeel uit dat in quarantaine moet of zelf ziek wordt.

Het enige lichtpunt is dat de overlijdens momenteel nog beperkt blijven: gemiddeld sterven er er nu iets meer dan 22 personen per dag met covid-19. Tijdens de derde golf afgelopen voorjaar was dat nog het dubbel.

Maar een plateau van 10.000 besmettingen per dag leidt momenteel een week later dus wel nog steeds tot 250 tot 300 opnames per dag. Klimmen we naar een besmettingsgemiddelde van 15.000, dan betekent dat elke dag opnieuw 375 tot 400 opnames. Virologen wijzen er daarom al weken op dat enkel vaccinatie niet helpt in de huidige vierde golf: de viruscirculatie is gewoonweg te hoog en moet op andere manieren naar beneden, om de ziekenhuizen niet in de problemen te brengen.

6. Als het druppelt in Amsterdam, dan ook in Brussel?

Dat laatste merken ook de experts in Nederland. Daar trekt het expertenpanel dat de overheid adviseert, het Outbreak Management Team (OMT) vandaag aan de alarmbel. De huidige golf - die voor alle duidelijkheid nog lager is dan bij ons - kan volgens hen best gebroken worden met ‘lockdownachtige maatregelen’ voor een periode van twee weken.

Evenementen moeten worden geannuleerd en de bioscopen en theaters moeten de deuren sluiten. De sluitingstijden voor de horeca moeten vervroegd en de groepsgrootte beperkt. De scholen mogen wel open blijven. De Nederlandse regering overlegt morgen en vrijdag of de voorgestelde maatregelen er ook effectief komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234