Donderdag 18/08/2022

Macedonië kiest nieuwe president

De premier van de Balkan-republiek Macedonië, Branko Crvenkovski, heeft de kiezer voor een merkwaardige keuze gesteld: of men verkiest hem morgen tot president, of hij stapt uit de politiek. Crvenkovski is torenhoog favoriet, maar in een etnisch onrustig land als Macedonië zijn verrassingen nooit uitgesloten.

Brussel / Skopje

Eigen berichtgeving

Frank Schlömer

De vervroegde presidentsverkiezingen zijn nodig omdat het vorige staatshoofd, Boris Trajkovski, op 26 februari op tragische wijze tijdens een vliegtuigcrach om het leven kwam in de buurt van de Bosnische stad Mostar. De juiste omstandigheden van het ongeluk zijn nog steeds niet opgehelderd en velen in Macedonië zijn overtuigd dat het helemaal niet om een ongeluk ging en gewagen hardop over een aanslag, hoewel daar geen bewijzen voor zijn. Volgens de Macedonische grondwet moesten binnen veertig dagen nieuwe verkiezingen worden gehouden.

Trajkovski was een verzoeningsgezinde figuur die veel deed om in zijn land de minderheid van etnische Albanezen (25 procent van de bevolking) dichter bij de Slavisch Macedonische meerderheid te brengen. Door zijn optreden kwam er twee jaar geleden een einde aan de gewapende opstand van een Albanese guerrilla tegen het Macedonische staatsgezag en werden de Akkoorden van Ohrid ondertekend. Die worden tot nu toe gerespecteerd en hebben de vrede terug naar het land gebracht, hoewel latente etnische spanningen blijven bestaan.

De verongelukte president was ook voorstander van een absoluut pro-westerse koers voor zijn land, de vrije markteconomie en zag de toekomst van Macedonië alleen als onderdeel van de Navo en de Europese Unie. Zijn opvolger zal deze politiek wellicht voortzetten, al zal de kleine Balkan-staat (2 miljoen inwoners) zowel bij de militaire alliantie als bij de EU nog wel een hele tijd in de wachtkamer zitten.

De centrumlinkse premier Branko Crvenkovski (41) wordt de vermoedelijke opvolger, al zal hij het wellicht niet meteen in de eerste ronde halen omdat hij waarschijnlijk niet direct de vereiste 50 procent binnenhaalt. In dat geval is er binnen twee weken een tweede stemronde nodig. Bovendien bestaat de vrees dat de verkiezingen wel eens ongeldig zouden kunnen zijn omdat geen 50 procent van de stemgerechtigden komt opdagen.

Crvenkovski heeft alvast gedreigd helemaal van het politieke toneel te vertrekken als men hem de job van staatshoofd niet toevertrouwt, wat sterk op een afdreiging van de kiezer gelijkt. Het opperste ambt in de staat is in Macedonië weliswaar in hoofdzaak ceremonieel, maar geniet wel veel prestige en houdt de mogelijkheid in achter de schermen op de politieke besluitvorming te wegen. 'Branko', zoals hij in Macedonië door iedereen kortweg wordt genoemd, is kandidaat voor het presidentschap geworden enkele dagen nadat hij aan het Ierse EU-voorzitterschap zijn land officieel had voorgedragen als kandidaat-lid. De plechtige aanvraagceremonie in Ierland werd verstoord door de plotse dood van president Trajkovski.

Crvenkovski is alvast een man met veel ervaring in de nationale politiek. Hij was al premier van 1992 tot 1998, maar werd toen naar de oppositie gestemd. Via de parlementsverkiezingen van 2002 kwamen hij en zijn sociaal-democratische partij echter opnieuw aan de macht. Naast hem zijn er nog drie andere kandidaten voor 14 april, van wie twee van de etnisch Albanese minderheid.

De verkiezingen zijn belangrijk omdat de vrees bestaat dat sommigen wel eens gebruik zouden willen maken van een politiek vacuüm om opnieuw spanningen te scheppen in het toch nooit helemaal rustige land. Westerse waarnemers hebben openlijk de hoop uitgesproken dat de verkiezingen niet mislukken omdat het niet bevorderlijk is voor de stabiliteit in het land en de regio. Volgens Vladimir Gligorov van het Institute for International Economic Studies (IIES) in Wenen zijn die verkiezingen ook nog om een andere reden belangrijk. "Macedonië kijkt met grote ogen naar Brussel, ook omdat het vlak naast de EU-staat Griekenland ligt, en voelt zich niet zo goed met die wachtkamerstatus. Er moet nog veel huiswerk gemaakt worden op weg naar de EU, maar Brussel zou ook duidelijke ideeën moeten ventileren over wat het met Macedonië wil."

Valdimir Gligorov is de zoon van de eerste president van Macedonië, die het land in 1991 naar de onafhankelijkheid leidde. Kiro Gligorov wordt de 'vader van het vaderland' genoemd en is al tijdens zijn leven een legende legende geworden, hoewel dat niet heeft belet dat een paar jaar geleden een aanslag op hem werd gepleegd die hij overleefde. Hij heeft ervoor gezorgd dat Macedonië zich vreedzaam en zonder bloedvergieten van de Joegoslavische eenheidsstaat afscheidde, al moet ook worden gezegd dat het centrale gezag in Belgrado zich niet al te druk maakte over het verlies van de armste der zes Joegoslavische deelrepublieken. Zijn zoon Vladimir van het IIES zegt nog: "De EU zal na de toetreding van de tien nieuwe leden weer meer aandacht voor de Balkan hebben en dat is goed voor een land als Macedonië, maar ook voor Albanië en zelfs Servië-Montenegro. Toch staat Macedonië er beter voor dan Servië, dat er maar blijft mee doorgaan zich van de EU te isoleren door helemaal niet mee te werken met het Internationale Tribunaal in Den Haag. Als Macedonië erin slaagt op een waardige manier een nieuw staatshoofd te verkiezen en niet in een politieke impasse terecht te komen, is dat in elk geval een stap vooruit in de richting van de EU."

De ervaren premier Branko Crvenkovski is favoriet

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234