Donderdag 18/08/2022

Macedonië, meer dan een macedoine

Wie een beetje vertrouwd is met gastronomie, kent het begrip macedoine. Of hij/zij daarmee ook weet dat dit mengsel van vruchten of groenten naar een land(streek) met een mengelmoes van volkeren verwijst, is nog maar de vraag. Op die manier is de van oudsher vruchtbare landbouwstreek Macedonië wel in 's werelds kookboeken geraakt. Dezer dagen is het ministaatje op de Balkan, zeer tegen zijn eigen zin, echter bezig in 's werelds nieuwsberichten post te vatten, en wel op een potentieel dramatische manier.

The Former Yugoslav Republic of Madeconia (FYROM), zoals het land heel officieel heet, kan natuurlijk helpen om het op de Europese kaart te lokaliseren. Het is inderdaad de zuidelijkste, én de armste, van de zes vroegere deelstaten van de eenheidsstaat Joegoslavië.

Elf jaar geleden is het land onafhankelijk geworden, toen het zich afscheurde van de Joegoslavische Federatie. Als enige van de deelrepublieken gebeurde dat zonder geweld, vooral omdat het Joegoslavische leger zich zonder meer terugtrok uit wat het als een armoezaaiersrepubliek aanzag.

De Servische bankbeheerders zijn in 1991 ook weggegaan uit Macedonië, maar dat gebeurde niet zonder sporen bij de bevolking achter te laten. De banken in Skopje en andere steden sloten gewoon hun deuren en namen het geld van alle rekeningen mee naar Belgrado. De toch al arme bevolking werd nog eens extra bedrogen en sindsdien kennen banken in Macedonië geen makkelijk bestaan. De mensen zijn er nog steeds zo wantrouwig tegenover de geldinstellingen dat ze thuis liever een zwarte kous hebben.

Sinds zijn bestaan als onafhankelijke staat is het in Macedonië altijd rustig geweest, al heerste er voortdurend een latente etnische spanning tussen de Slavische Macedoniërs en de grote Albanese minderheid, die tussen 25 en 30 procent van de totale bevolking uitmaakt. Aan deze rust is sinds enkele dagen een einde gekomen, nu Albanese strijders het geweld uit Kosovo de grens over hebben gebracht.

Sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog (1918) maakte Macedonië deel uit van Joegoslavië. De hoofdstad is Skopje - Skup voor de Albanezen - en werd door een aardbeving in 1963 voor een groot deel verwoest. Toen vielen in het stadscentrum honderden doden, wat de regering de kans gaf de oude huizenrijen te vervangen door betonnen blokken in sociaal-realistische wanstijl. De Republiek Macedonië ligt op de Balkan, ingeklemd tussen Griekenland in het zuiden, Albanië in het westen, Bulgarije in het oosten en Joegoslavië (Servië, Montenegro en Kosovo) in het noorden. Het land is erg bergachtig met een landklimaat en daardoor een ideaal terrein voor een guerrillaoorlog.

Talrijke Macedoniërs maakten tijdens de Tweede Wereldoorlog trouwens deel uit van Josip Tito's legendarische partizanenleger, dat de nazi-bezetter het land uit joeg. Een van hen was Kiro Gligorov, de man die in 1991 de eerste president van het moderne Macedonië werd.

Het land telt iets meer dan twee miljoen inwoners en de Macedoniërs vormen er de grootste etnische groep. Daarna volgen de Albanezen, die vooral in het noordwesten wonen, en de Turken (zo'n 4 procent). De rest zijn onder anderen Roma (zigeuners), Vlachen, Serviërs en Bulgaren, een mengelmoes dus.

Van godsdienst zijn de Macedoniërs oosters-orthodox en de Albanezen moslim, al is er ook een kleine groep katholieke Albanezen. Zoals altijd op de Balkan, speelt ook deze religieuze tegenstelling mee in de etnische spanningen. De enige officiële taal is het Macedonisch, dat in cyrillische letters wordt geschreven. Veel Albanezen kennen de officiële landstaal niet, willen ze ook niet leren en kunnen ze niet eens lezen. Het Albanees gebruikt immers het Latijnse alfabet.

De enige spanning die er tot nu toe in Macedonië heerste, was rond de naam van het land, een ruzie die met Griekenland werd uitgevochten. De noordelijkste provincie van de Grieken heet ook Macedonië, en Griekenland meent het alleenrecht op deze naam te hebben. Maar zelfs daar was al een oplossing voor in de maak. Skopje en Athene zijn rond de tafel gaan zitten en zullen op termijn tot een compromis komen. Het ministaatje op de Balkan zal dan wellicht Nova Makedonija gaan heten.

Frank Schlömer

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234