Zaterdag 02/07/2022

AchtergrondFranse presidentsverkiezingen

Macron, Le Pen, Zemmour, Pécresse, Mélenchon: wie wordt de volgende president van Frankrijk? Dit zeggen de peilingen

null Beeld DM
Beeld DM

Op 10 en 24 april trekken de Fransen in twee rondes naar de stembus om te bepalen wie hun land de komende vijf jaar mag leiden. Krijgt Emmanuel Macron nog eens vijf jaar de kans om de koers van Frankrijk te bepalen, of wordt hij de derde president op rij die het slechts één ambtstermijn kan uitzingen? Op deze pagina houden we u continu op de hoogte over de laatste peilingen.

Redactie

Met z’n twaalven zijn ze, de gegadigden voor de hoogste post in de Franse republiek die op 10 april op de kiesbiljetten van de eerste ronde staan. Maar slechts een handvol onder hen maakt ook echt kans om door te stoten naar de beslissende tweede ronde, twee weken later. Emmanuel Macrons belangrijkste uitdagers zijn vooral Marine Le Pen van de extreemrechtse Rassemblement National, de extreemrechtse polemist Éric Zemmour, Valérie Pécresse van het centrumrechtse Les Républicains, en de uiterst linkse Jean-Luc Mélenchon.

Wat zeggen de peilingen?

Huidig president Emmanuel Macron loopt al maanden voorop in de peilingen, geruggensteund door een brede groep centrumkiezers in de samenleving. Macron profiteert zowel van het verdeelde rechterkamp waar Le Pen, Zemmour en Pécresse naar de steun van het conservatieve Frankrijk hengelen, als van het feit dat traditioneel links in de touwen hangt. Met amper 3 procent in de peilingen maakt presidentskandidate en burgemeester van Parijs Anne Hidalgo geen enkele kans, waardoor heel wat centrumlinkse stemmers voor de zekerheid van Macron lijken te kiezen.

De president werpt zich na het afscheid van Duits bondskanselier Angela Merkel bovendien nog meer dan anders op als de Europese leider bij uitstek. Ook bekleedt Frankrijk nog tot juni het roterend voorzitterschap van de Europese Raad, met Macron en zijn voorstellen rond 'Europese soevereiniteit’ als ultiem uithangbord.

Daarbovenop komt nog de oorlog in Oekraïne die, hoe cynisch ook, Macrons gemiddelde peilingscore een boost van liefst vijf procentpunt heeft opgeleverd. Hoewel hij de Russische inval ferm veroordeelt, is Macron vandaag nog een van de weinige Europese leiders met een rechtstreekse lijn naar Russisch president Vladimir Poetin. Die rol van bemiddelaar levert hem niet alleen extra zichtbaarheid op, maar ook sérieux en appreciatie bij een groot deel van het Franse kiespubliek.

Maar met een derde tot de helft van alle kiezers die voorlopig nog niet beslist hebben, kan er in de laatste weken toch nog veel veranderen. Het wordt daarbij vooral uitkijken naar hoe de twee extreemrechtse kandidaten Le Pen en Zemmour zich tot elkaar zullen verhouden.

Macron staat voorlopig ook in de peilingen voor de tweede ronde op kop, al verschilt zijn marge afhankelijk van de tegenkandidaat.

Hoe werken de verkiezingen?

In Frankrijk mag elke politicus die minstens 500 handtekeningen van (regionale) parlementsleden, senatoren of burgemeesters kan verzamelen – de pot beslaat meer dan 40.000 politici – deelnemen aan de presidentsverkiezingen.

De verkiezingen gebeuren volgens het algemeen kiesrecht, waarbij elke burger boven de 18 jaar één stem heeft. Haalt geen enkele kandidaat in de eerste ronde een absolute meerderheid – wat sinds de invoering van het algemeen kiesrecht nog nooit is voorgekomen – dan volgt er twee weken later een tweede ronde met de twee beste kandidaten. Wie dan meer dan 50 procent haalt, wordt president. De winnaar van de eerste ronde wordt trouwens niet altijd de uiteindelijke winnaar van de tweede ronde: in 1974, 1981, 1995 werd de kandidaat die slechts tweede werd in de eerste ronde, toch president.

Een Franse president mag volgens de grondwet slechts twee ambtstermijnen na elkaar dienen. Sinds de verkiezingen van 2002 is een ambtstermijn beperkt tot vijf jaar, voordien was dat zeven jaar.

Wie zijn de belangrijkste kandidaten?

Zittend president Emmanuel Macron, La République en Marche

Emmanuel Macron (44) is een voormalig zakenbankier die zijn politieke carrière op het nationale niveau in augustus 2014 startte als minister van Economie onder socialistisch president François Hollande. Nauwelijks twee jaar later gaf hij zijn ontslag en legde hij zich helemaal toe op het leiden van zijn eigen beweging En Marche en op de campagne van de presidentsverkiezingen van 2017. Macron wordt gezien als een economische liberaal en een progressief op het vlak van ethische thema’s. Op Europees niveau is zijn partij lid van de liberale koepel Renew Europe, waar ook Open Vld bij hoort.

Mocht Macron herverkozen wordt, zou hij de eerste zijn sinds Jacques Chirac (1995-2007) die aan een tweede ambtstermijn mag beginnen.

Emmanuel Macron. Beeld Photo News
Emmanuel Macron.Beeld Photo News

Marine Le Pen, Rassemblement National

De extreemrechtse Rassemblement National, de opvolger van het Front National, pleit voor een migratiestop en voorrang voor Franse staatsburgers in het sociale beleid, een keiharde aanpak van de criminaliteit en een einde van het wereldwijde globalisme. De eis om de Europese Unie te verlaten heeft Marine Le Pen (53) in de feiten ondertussen laten vallen.

Hoewel de partij een grote aanhang heeft in Frankrijk, heeft ze het door het kiessysteem met twee rondes dat ook op lagere niveaus wordt gehanteerd, moeilijk om echt vaste grond onder de voeten te krijgen op de verschillende Franse bestuursniveaus. Le Pen probeert de partij nochtans al jarenlang een fatsoenlijker cachet te geven, onder andere door haar eigen vader uit de partij te zetten en de naamsverandering van het scherpe ‘Front’ naar het softere ‘Rassemblement’ (verzameling) National. Toch is er ook dit keer ruzie in de familie, nu haar nichtje Marion Maréchal zich achter Éric Zemmour schaart.

Le Pen nam al twee keer eerder deel aan de presidentsverkiezingen. In 2017 boekte ze haar grootste succes en haalde ze de tweede ronde, de tweede keer dat een extreemrechtse kandidaat daarin slaagde na haar vader in 2002.

Marine Le Pen. Beeld AP
Marine Le Pen.Beeld AP

Valérie Pécresse, Les Républicains

De 54-jarige Pécresse, naar eigen zeggen “twee derde Angela Merkel en één derde Margaret Thatcher”, werpt zich in deze verkiezingen op als het fatsoenlijke alternatief op rechts. De centrumrechtse voorzitter van de regio Ile-de-France rond Parijs werd in 2002 voor het eerst parlementslid en was verschillende keren minister toen haar partijgenoot Nicolas Sarkozy president was.

De Republikeinen komen echter niet ongeschonden uit de voorverkiezingen die bij momenten een bits gevecht om de kandidatuur waren. In een strijd om kiezers terug te winnen die naar extreemrechts zijn overgelopen hamert Pécresse erg op traditioneel rechtse thema’s als nationale trots en immigratie. Daarbij schuwt ze termen als ‘omvolking’ niet, wat haar al op heel wat kritiek kwam te staan.

Het is al van 2012 geleden dat Les Républicains, toen nog als de UMP, in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen geraakten. Toen moest zittend president Sarkozy het afleggen tegen PS’er Hollande. In 2017 eindigde François Fillon slechts als derde.

Lees ook: presidentskandidaat Valérie Pécresse: een keurig alternatief voor rechts Frankrijk

Valérie Pécresse. Beeld REUTERS
Valérie Pécresse.Beeld REUTERS

Éric Zemmour, Reconquête

Wie de term ‘grand remplacement’ of ‘omvolking’ wel zonder gêne hanteert, en van de strijd tegen dat zogezegde fenomeen zelfs het speerpunt van zijn campagne maakt, is de 63-jarige extreemrechtse polemist en voormalige journalist Éric Zemmour. Volgens hem moet Frankrijk ‘gered worden’ van de massa-immigratie en moet het land terugkeren naar zijn ‘grote dagen’ van weleer, toen het land nog une grande nation met aanzien was.

Zijn aangebrande uitspraken leverden hem al verschillende veroordelingen voor het aanzetten tot haat op, maar daar lijkt Zemmour zich geen zier van aan te trekken, integendeel: het maakt hem bij een deel van het Franse kiespubliek alleen maar populairder.

Lees ook: de kansen van Eric Zemmour, de Franse Trump die president wil worden: ‘Het is tijd om Frankrijk te redden’

Éric Zemmour. Beeld AFP
Éric Zemmour.Beeld AFP

Jean-Luc Mélenchon, La France insoumise

Met zijn zeventig jaar de ouderdomsdeken in de huidige presidentiële race, en gepokt en gemazeld in de (uiterst) linkse Franse politiek. Terwijl Mélenchon zich in zijn studententijd uit als trotskist, sluit hij zich in 1976 aan bij de Parti Socialiste, waar hij duidelijk tot de linkervleugel behoort. In 2008 verlaat hij de partij en richt hij de Parti de Gauche op, in 2016 gevolgd door de beweging La France Insoumise waarmee hij een jaar later deelneemt aan de presidentsverkiezingen. Mélenchon eindigt vierde, nipt na zowel Le Pen als Fillon, waarmee hij de PS ver achter zich laat.

Ook dit keer is Mélenchon de grootste uitdager op links, met traditioneel linkse recepten als een kortere werkweek, een vervroeging van de pensioenleeftijd en een hoger minimumloon. Voorlopig komt Mélenchon in de peilingen echter niet in de buurt van zijn uitslag van 2017.

Lees ook het uitgebreide portret van Mélenchon

Jean-Luc Mélenchon. Beeld ANP / EPA
Jean-Luc Mélenchon.Beeld ANP / EPA

Yannick Jadot, Europe Ecologie Les Verts

Aangevuurd door de goede resultaten van de groenen in enkele grote Franse steden bij de lokale verkiezingen van 2020, hoopt de 54-jarige Yannick Jadot opnieuw een duidelijk signaal te geven dat de groene beweging in Frankrijk een recht van bestaan heeft. Vijf jaar geleden trok Jadot zich nog vrijwillig terug en riep hij zijn aanhangers aan de Parti Socialiste te steunen, maar dat plan mislukte faliekant.

Jadot probeert te surfen op de lokale groene successen met concrete voorstellen rond mobiliteit, duurzaamheid, lokale economie en woonbeleid.

Yannick Jadot. Beeld Photo News
Yannick Jadot.Beeld Photo News

Anne Hidalgo, Parti Socialiste

Ooit dé linkse partij bij uitstek, zowel in Frankrijk als in Europa, is de traditionele Parti Socialiste in nog geen tien jaar tijd volledig de weg kwijtgeraakt. In 2012 kon François Hollande nog met succes zittend president Sarkozy uitdagen, vijf jaar later waren de Fransen hem en de financiële schandalen in zijn partij zo beu dat Hollande zelfs niet meer probeerde om herverkozen te geraken. Hij liet de strijd over aan Benoît Hamon, die met een schamele 6,4 procent en een vijfde plaats de klappen mocht opvangen.

En het zegt veel over de partij dat de huidige PS-kandidate, de Parijse burgemeester Anne Hidalgo, vandaag met zo’n uitslag blij zou mogen zijn. In de peilingen scoort Hidalgo voorlopig niet meer dan 3 procent, terwijl ze in 2020 wel nog werd herkozen als burgemeester van Parijs. Haar verwezenlijkingen daar helpen op nationaal vlak voorlopig niet. Want zoals op veel vlakken geldt ook in de politiek dat de hoofdstad van het land verre van hetzelfde is als la France profonde.

Lees ook: waarom links de kiezer helemaal kwijt is in Frankrijk

Anne Hidalgo. Beeld ANP / EPA
Anne Hidalgo.Beeld ANP / EPA

Hoe deden de kandidaten het vijf jaar geleden?

Macron was in 2017 de eerste kandidaat in de moderne Franse politieke geschiedenis die de almacht van centrumrechts en -links kon breken. Zijn jonge, frisse beweging En Marche, die verklaarde boven de traditionele partijen in het vermolmde Franse politieke systeem te staan, gooide meteen hoge ogen in de peilingen. De historische impopulariteit van zittend president Hollande en de schandalen in de Parti Socialiste deden de rest.

Voor de eerste keer ooit haalde geen enkele kandidaat van centrumrechts of -links de tweede ronde, waardoor Macron het uiteindelijk gemakkelijk haalde van de extreemrechtse kandidate Marine Le Pen.

De uitslagen per kanton tonen duidelijk aan hoe Le Pen vooral in het landelijke Frankrijk en in het noorden en oosten van het land kon scoren. Macron haalde zijn stemmen vooral in de steden en in het (zuid-)westen, terwijl de centrumrechtse kandidaat François Fillon enkel in zijn thuisbasis, het departement Sarthe, en op enkele andere plekken kon scoren. Traditioneel links kwam er helemaal niet meer aan te pas.

De kaart met de uitslag van de tweede ronde toont nog meer aan waar Le Pens echte machtsbasis ligt. Ze haalde enkel nog een meerderheid in de oude industriestreken in het noorden en in enkele kantons aan de Côte d’Azur in het zuidoosten.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234