Zaterdag 01/10/2022

Madonna sluit Europese tournee af in Arnhem HHHHH

De meeste Amerikaanse critici waren niet te spreken over het gebrek aan seks in de Re Invention-show. Het kan aan ons liggen, maar we hebben die niet gemist

De schaamstreek voorbij

Wat heeft Madonna nog te bewijzen? In Arnhem, waar ze donderdag het Europese luik van haar Re Invention-tournee afsloot, maakte ze in elk geval duidelijk dat ze ook op het podium nog steeds nauwelijks concurrentie heeft.

Arnhem

Van onze verslaggever ter plaatse

Bart Steenhaut

De voorbije twintig jaar is Madonna uitgegroeid tot het grootste popicoon van haar generatie, heeft ze in films geacteerd en een reputatie als getalenteerde zakenvrouw verworven. Ze scoorde meer hits dan The Beatles, is moeder van twee kinderen, een eigenzinnige echtgenote en schrijft in haar schaarse vrije tijd nog behoorlijk succesvolle kinderboeken. Bovendien hebben haar voortdurend wisselende looks al die tijd een nauwelijks te overschatten invloed op het modebeeld gehad.

Op haar 46ste is Madonna niet langer de material girl. Geld, zegt een van de rijkste vrouwen ter wereld, is niet alles. In 'American Life', de titelsong van haar jongste cd, maakt ze de balans op van haar leven. Die blijkt, ondanks het succes, de weelde en de erkenning, niet onverdeeld positief: "I tried to stay ahead / I tried to stay on top / I tried to play the part / But somehow I forgot / Just what I did it for." Madonna is zeker niet de meest begenadigde tekstschrijver, maar voorzover er al supersterren zijn die zich qua status met haar kunnen meten, hebben ze het alleszins nooit aangedurfd zichzelf zo openlijk in vraag te stellen.

Wellicht is dat het verschil met het blonde huppelkutje van twintig jaar geleden. Toen had ze de ambitie de beroemdste vrouw ter wereld ter worden. En ze heeft er alles voor gedaan om daar te geraken, platen gemaakt, in films geacteerd, de kerk geshockeerd en een naaktboek uitgegeven. Vlak voor ze in 1985 het podium van Live Aid opstapte kondigde Bette Midler haar aan als "de vrouw die zich omhoog heeft gewerkt door haar beha naar omlaag te doen".

Maar nu iedereen haar schaamhaar heeft gezien en veel andere popsterren van haar leeftijd het has-beens-circuit afschuimen, wil Madonna niet langer shockeren. De seks heeft plaatsgemaakt voor een sociale visie en politiek engagement. Waar rocksterren als Neil Young en Lou Reed hun best doen om zich niet in het politieke debat omtrent de herverkiezing van Bush te mengen, spreekt Madonna zich openlijk tegen haar president uit. In haar set zit een videopassage waarbij als Bush en Hussein vermomde acteurs elkaar in de armen vallen terwijl twee schermen verderop hele steden worden platgebombardeerd. Madonna had al vroeg begrepen dat een sterk beeld oneindig veel verder reikt dan een holle slogan, en bezondigt zich niet aan moraliserend gepreek.

Haar tournees zijn nog steeds op één hand te tellen. En als ze al eens op wereldtournee vertrekt, wordt België steevast over het hoofd gezien. Ook deze Re-Invention Tour liet België links liggen, maar te oordelen aan de honderden rood-witte nummerplaten in de buurt van de Gelredome Arena waren heel wat fans de grens overgestoken om haar aan het werk te zien.

op die leeftijd

In de Amerikaanse pers werd de jongste tournee op gemengde kritieken onthaald. De meeste critici loofden haar fysiek - 'dat ze dat nog kan op die leeftijd' - maar waren niet te spreken over het gebrek aan seks in de show. Het is inderdaad even wennen om een Madonna te zien die haar kleren aanhoudt, geen masturbatiescènes in de show verwerkt en zich niet voortdurend door haar dansers laat bepotelen. Waar ze vroeger, om Boy George te citeren, een homo gevangen in een vrouwenlichaam ziet het er nu naar uit dat ze zichzelf gevonden heeft. Sinds ze het katholieke geloof de rug heeft toegekeerd en haar toevlucht in de kabbala heeft gezocht, noemt ze zichzelf Esther en zijn de pikante scènes in video's en optredens geschrapt. Het kan aan mij liggen, maar ik heb ze niet gemist.

Het spektakel dat Madonna twee avonden na elkaar in de Gelredome opvoerde, was van die aard dat elk moment, elke beweging, elke song voorgoed op ons netvlies staat gebrand. Een hypermodern popconcert waarbij iedere 1/125ste seconde een sterk, iconisch beeld opleverde, de ene verrassing op de andere volgde, en de zangeres twintig van haar classics in avontuurlijke, vaak gewaagde, maar altijd geslaagde nieuwe uitvoeringen presenteerde.

Dat ze haar tournee Re-Invention doopte, is geen toeval. Meer dan eender welke zangeres blijft ze erin slagen zichzelf ieder jaar opnieuw uit te vinden. Met een nieuw imago, een ander geluid, een onverwachte carrièrezet. En al die Madonna's kwamen aan bod in een strak geregisseerde show waarbij oud en nieuw werk elkaar in evenwicht hielden, en de adembenemende visuals ervoor zorgden dat je niet wist waar eerst te kijken. Er was niet eens tijd om je te realiseren dat Madonna wat weinig cleavage liet zien of dat ze haar legendarische navel veelal verborgen hield.

In de openingssequentie klapten een zestal videoschermen open, tot de zangeres plots uit de dansvloer kwam gekropen en een eskader dansers uit de lucht viel. Ronduit spectaculair. Madonna maakte een perfecte brug - daar is ze inderdaad nog lenig genoeg voor - en zette 'Vogue' in. Of liever, dat deed de tape, want terwijl ze rest van de avond live zong - en ze zingt beter dan ooit - stond deze passage overduidelijk op band.

De groep die ze had meegebracht, aanvankelijk weggedrukt achter videopanelen, later alsmaar centraler op het podium, speelde strak en foutloos, de choreografieën zagen er fantastisch uit en Madonna's charisma vulde de hele arena. Podia roteerden, vloerpartijen gingen op en neer, de loopband werd aangezet en zelfs de lichtbruggen boven het publiek konden zo gemanipuleerd worden dat ze bij momenten als verlengstuk van het podium dienden. Bij dit soort evenementen halen kledingwissels doorgaans de vaart eruit, maar ook daarin werd een strak tempo aangehouden. Meer dan eens vroeg je je af waar Madonna in godsnaam de tijd vond om zich alweer in een nieuw plunje te steken.

facelift

Het leek haast een detail dat ze ook nog een boel popclassics had meegebracht, maar schijn bedriegt: naast de zangeres zelf waren de songs de onbetwiste sterren van de avond. En elke plaat uit haar carrière kwam aan bod. Zelfs 'Burning Up', een niemendalletje uit haar eerste cd, werd live verbouwd tot een stevige rocksong. 'Material Girl', met Madonna monsterlijk cool op elektrische gitaar, kreeg een grungevermomming aangemeten. 'Frozen', superieure triphop met een Indiaas tintje, gaf aan dat Madonna's zanglessen resultaat hebben opgeleverd. 'Deeper and Deeper', op Erotica een flauwe housedeun, toonde zich in een nieuwe jazzversie van een veel fraaiere, geraffineerdere kant.

Dat al die nummers zo'n drastische gelaatsoperatie overleefden, illustreert vooral hoe tijdloos ze wel zijn. Op de koop toe confronteerde dat soort nummers je niet alleen met de vele fases die Madonna doorlopen heeft. Het werd net zo goed een weerzien met je eigen verleden, waarbij de zangeres, of je dat nu wilde of niet, de soundtrack had verzorgd. En zo herinnerde je je weer hoe je na vijf weken sparen met je eerste zakgeld 'Holiday' had gekocht, zag je de boytoy weer voor je die vroeger je slaapkamermuur had opgeleukt, en dacht je tijdens 'Express Yourself' weer aan de patchoeliegeur waarmee de cd destijds was besprenkelt.

smet op de set

En kijk, het was slechts popmuziek, maar dat nam niet weg dat 'Like a Prayer', sowieso een van haar beste songs, goed was voor een krop in de keel en dat 'Die Another Day', nog zo'n wereldnummer, goed was voor het soort kippenvel waar doorgaans alleen slachtrijp pluimvee mee staat. Er was ook ruimte voor een akoestische passage, met Madonna als een soort Suzanne Vega opgegroeid op een dieet van Motown en The Prodigy. 'Don't Tell Me' werd verbluffend opgesmukt met een sample uit 'Bitter Sweet Symphony' van The Verve. 'Hanky Panky', cabaret op een housebeat, een buitengewone combinatie, was een clash tussen hypermodern futurisme en jarendertigromantiek.

Het enige wat je een smet op de set kon noemen, was Madonna's versie van John Lennons 'Imagine'. Niet omdat het nummer in pathetiek verdronk - het bleef een sobere uitvoering en ze zong die goed - maar vooral omdat ze daar net zo goed een van haar eigen ballads had kunnen stoppen. Ik denk in willekeurige volgorde aan 'Live to Tell', 'Oh Father', 'This used to Be My Playground' of 'Substitute For Love', allemaal uitstekende nummers (en hits) die de set nu niet hadden gehaald. De finale zorgde voor een knoert van een climax, met 'Papa Don't Preach' in een sublieme doedelzakversie waar achteraf ingenieus een hiphopbeat doorheen werd gemixt. 'Into the Groove' blijft een van de beste danssingles die de laatste twintig jaar zijn uitgebracht en de elektrodisco van 'Music' gaf aan dat het nog tot 2025 kan duren voor iemand weer iets beters maakt.

Ondanks dat ze ondertussen verantwoordelijk is voor een hele generatie mini-Madonna's blijft ze zelf de enige echte meesteres van de popmuziek. Hoe verwoed Britney Spears, Christina Aguilera en Beyoncé ook hun best doen om op haar troon te zitten, al bij al baten ze niet meer dan een hamburgertent uit in vergelijking met de haute cuisine van Madonna. De Mata Hari die voortaan haar kleren aanhoudt. Alleen zij had het kunnen bedenken. Alleen zij geraakt er in stijl mee weg. Madonna was - hier worden woorden gewikt en gewogen - fenomenaal. Omdat ze beter Madonna is dan iemand anders het ooit zal kunnen zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234