Woensdag 17/08/2022

Mannen zijn geboren vaders

Het is morgen wel vaderdag, maar vaders zijn eigenlijk ook moeders. Verschillende wetenschappelijke onderzoeken tonen aan dat toekomstige vaders dezelfde hormonen aanmaken als hun zwangere vrouw, waardoor ze niet alleen ook af en toe last hebben van duizeligheid of ochtendmisselijkheid, maar waardoor ze evenzeer de perfecte verzorger voor de baby worden. Ze maken zelfs melkhormonen aan.

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

Dat vaders niet meer de afwezige leveranciers van brood op de plank zijn, is tegenwoordig wel al doorgedrongen. Nog nooit zijn ze zo betrokken geweest bij de opvoeding van hun kinderen als vandaag. Maar dat ze ook biologisch even sterk 'geprogrammeerd' zijn om voor baby's te zorgen als moeders, weten mannen vaak zelf niet. Uit twee Canadese onderzoeken blijkt nochtans dat moeders niet het monopolie hebben op zorgend ouderschap. Toen komiek Groucho Marx zei dat een man een vrouw is zoals een ander, sloeg hij blijkbaar de nagel op de kop.

Mannen die vaders worden hebben een hogere dosis van het vrouwelijke hormoon oestrogeen en een lagere dosis testosteron, zo blijkt. Beide onderzoeken, gevoerd aan de Memorial University en de Queens University in Canada tonen ook aan dat mannen tijdens een zwangerschap langs een gelijkaardige hormonale roetsjbaan glijden als hun zwangere partner.

Het eerste onderzoek werd vorige jaar gepubliceerd in het gespecialiseerde tijdschrift Evolution and Human Behavior en vormt de basis voor het nieuwe onderzoek. Vierendertig zwangere koppels namen eraan deel. Op verschillende momenten tijdens de zwangerschap werden bij de mannen de hoeveelheden van specifieke hormonen gemeten. Psychologe Anne Storey stelde vast dat toekomstige vaders vanaf drie weken voor de geboorte 20 procent meer prolactine, het hormoon dat onder andere instaat voor de aanmaak van (moeder)melk, produceren. Verder daalde het mannelijke hormoon testosteron en steeg het percentage cortisol, een stresshormoon dat een rol speelt bij de zwangerschap.

Terwijl testosteron staat voor wat zogezegd typisch mannelijk is (vechtlust, agressie), was al uit studies bij vogels gebleken dat het percentage testosteron vlak voor en na de geboorte zakt en dat zo de band tussen de vader en de jongen gestimuleerd wordt. Storey ontdekte dat dat ook voor menselijke vaders geldt. Bij de deelnemende toekomstige vaders in Storeys onderzoek daalde het testosterongehalte met 33 procent drie weken na de geboorte. Wanneer de baby's vier tot zeven weken oud waren, steeg dat weer tot het gewone niveau. Volgens de onderzoekers is die korte periode waarin mannen 'minder mannelijk' zijn en door het lage testosterongehalte meer openstaan voor hun zorgende kant en voor interactie met hun baby, essentieel om een goede band te smeden met de baby.

Hogere dosissen cortisol zorgen ervoor dat nieuwbakken moeders alerter dan anders zijn en snel de geur van hun eigen baby kunnen opmerken en dat ze beter reageren op het gehuil van de baby. En jawel, ook de nieuwe vaders vertonen een cortisolgehalte dat tweemaal zo hoog ligt als anders.

Biologe Katherine Wynne-Edwards en haar medewerkster Sandra Berg slaagden er onlangs in om de bevindingen van Storey te bevestigen met bijkomend onderzoek. Zij analyseerden de hormonenspiegels van de vaders gedurende een langere periode en werkten ook met een controlegroep zonder vaders. Wynne-Edwards en Berg kunnen niet alleen Storeys onderzoek bevestigen, ze ontdekten ook dat de vaders dertig dagen voor tot twaalf dagen na de geboorte verhoogde percentages oestrogeen in hun lichaam hadden. Terwijl minder testosteron misschien niet direct leidt tot meer 'moederlijk gedrag', hebben onderzoeken bij verschillende dieren wel al aangetoond dat meer oestrogeen wel dat effect sorteert.

Hoe het nu precies komt dat aanstaande vaders zich hormonaal zo aanpassen aan de zwangere moeder en aan de situatie is niet volledig duidelijk. De onderzoekers denken dat het veel te maken heeft met de kracht van de fysieke signalen die bepaalde hormonen hebben op anderen. Een voorbeeld daarvan is het feit dat de menstruatiecylcus van vrouwen die samenleven zich aanpast aan de rest.

In het eerste onderzoek werd trouwens ook aangetoond dat de moederlijke kant van vaders in beide richtingen werkt. Enerzijds hebben de hormonen van een zwangere vrouw invloed op die van de man, waardoor die 'vrouwelijker' trekjes kan vertonen. Anderzijds is ook bewezen dat typische zorgende handelingen bij mannen ook diezelfde vrouwelijke hormonen oproepen. In het eerste onderzoek hielden de mannen een pop vast gewikkeld in de deken van een pasgeborene, kregen ze babygehuil te horen en een filmpje van een baby die borstvoeding krijgt. Uit die test bleek dat de mannen die het meest de huilende baby wilden troosten, de hoogste stijging in prolactine en de grootste daling in testosteron vertoonden.

Dat die veranderende hormonenspiegel bij zwangere mannen zich ook manifesteert, blijkt uit het aantal mannen dat last heeft van typische zwangerschapskwaaltjes. Volgens een onderzoek dat aangehaald wordt in Annals of Internal Medicine roept 20 procent van die toekomstige vaders zelfs de hulp van een dokter in voor duizeligheid, ochtendmisselijkheid of plotselinge gewichtstoename. Meestal worden die ongemakken evenwel psychologisch verklaard.

De onderzoekers concluderen dat mannen meer androgyn zijn dan we aannemen en dat het traditionele beeld dat mannen vooral agressief en vrouwen vooral zorgend zijn de mannen ook op biologische gronden oneer aandoet.

Minder mannelijke en meer vrouwelijke hormonen bereiden mannen voor op het vaderschap

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234