Dinsdag 16/08/2022

Marcelleke zag eens rijmen hangen

Vanthilt raast door acht eeuwen Nederlandstalige dichtkunst

Evergem / Van onze medewerkster

Annelies De Waele

Marcel Vanthilt wil opnieuw volop met muziek door het leven en schijnt daar ook werk van te maken. Toen hij ergens vorig jaar een map poëzie in de handen kreeg met de vraag om "daar eens iets mee te doen", was het idee geboren voor U NU! - De integrale geschiedenis der Nederlandstalige poëzie. Het jongerengezelschap Luxemburg zorgde voor logistiek, kompaan Ad Cominotto werd ingezet voor de muzikale omlijsting. Som van de delen: een nieuwe swingende show én een cd met échte gedichten op hippe muziek.

Waar anderen dus ongeveer een half schooljaar zoet mee zijn, hoopte Vanthilt te klaren in nog geen twee lesuren. Uitdaging een. Met alle scepsis waaraan poëzie is blootgesteld, nog voor leraren het twaalfde-eeuwse penprobeersel 'Olla Vogala' uit hun boekentas kunnen diepen, wou Vanthilt dus op 'marcelliaanse' wijze afrekenen. Uitdaging twee.

"In de twintigste eeuw zijn er twee categorieën dichters", aldus Vanthilt een uurtje ver in de voorstelling: "de performers à la Bart Chabot, Tom Lanoye en Jules Deelder en de getormenteerde zielen die op hun kamertje blijven schrijven." Als Vanthilt dichter was, hoorde hij ongetwijfeld bij de eerste soort. Van in de eerste minuten nekt zijn performersziel alle sentimentaliteit. Zachte humor en een tikkeltje cynisme halen het op elk moment van ingetogenheid of gestolde gevoelens. Wellicht uit angst om jongeren - de voorstelling is in de eerste plaats bedoeld voor 14-plussers - niet te boeien maar vooral omdat het zijn eigen stijl is.

Met het liefdeskortje van die naar Engeland uitgeweken Vlaamse monnik, daar begint het natuurlijk mee. Waarom niet in plaats van 'jo de mannen' eens het café binnenkomen en 'Olla vogala' debiteren, suggereert Vanthilt nadat hij weetjes en roddels over het ontstaan van deze eerste literaire tekst uit onze taal heeft meegegeven. Volgen een van veel emotie ontdane muzikaal begeleide versie van het 'Egidiuslied' en een gezongen 'Ghequetst ben ik vanbinnen'. Wie zou beweren dat Stijn Meuris en de zijnen en niet een middeleeuwer dit bij elkaar had gepend, zouden we nog geloven. Leuk.

Vanthilt, in pak met wapperende hemdsmouwen en omringd door stapels boeken, neemt aan dat jonge, potentiële poëzielezers liever dan over hoofse gekwelden en godsdiensttwisten een en ander over oude zeden, verboden liefde en vooral lust willen lezen. De Middel-Nederlandse taaldrempel wordt handig genomen door de teksten in de originele versie op de achterwand te projecteren, op het podium volgt de vertaling. Marktconversaties over spel en spelden, wisselen af met wulpse en voor die tijd hoogst geëmancipeerde vrouwenretoriek: "Liefste, duw mij om. Anders ga ik zelf wel liggen." Dit overzicht vertrekt sowieso heel erg vanuit de taal. In een moeite worden alternatieven voor tongzoenen (moddermulen), vrijen (worstelen) en sterven (hemelen) aangereikt. Een rederijkersode, met variaties op alle letters uit het woord Maria, vormt een illustratie van hoe ze in de 16de eeuw het gebrek aan VTM compenseerden.

In een verschroeiend snel tempo laat Vanthilt verbazend veel hoekjes en kantjes van onze poëziegeschiedenis zien. Het siert hem dat hij bij zijn persoonlijke - en ook wat door Gerrit Komrij ingefluisterde - selectie niet alleen viel voor platgebloemleesde dichterscanon. Zo komen daar ineens 'Op het verongelucken van doctor Roscius' van Vondel en 'Dorserslied' van Réné De Clercq op de proppen. Of haalt hij alombekende dichtjes van lang vergeten auteurs als 'Jantje zag eens pruimen hangen' (Van Alphen) en 'Zie, de maan schijnt door de bomen/ makkers staakt uw wild geraas' (dokter Heye) vanonder het stof. Heel verkwikkend zijn de nieuwe muzikale versies van 'Aan Rika' van Piet Paaltjens en 'Gierzwaluwen' van Gezelle. Wie had in de voorbije eeuw durven voorspellen dat de gewezen frontman van Arbeid Adelt en MTV hierop nog ooit uit de bol zou durven en kunnen gaan? Van Ostaijens verpletterend actuele 'Huldegedicht aan Singer' verliest dan weer zijn klankwaarde, maar komt via een reclamedeun inhoudelijk goed op de voorgrond.

U NU! (naar het kortste gedicht, van P.C. Hooft) probeert ook historisch te kaderen, zwalpt daarbij wat tussen 'didactisch' en 'onderhoudend' en mist hier en daar de juiste dosering. Zo passeert de 20ste eeuw te snel en te makkelijk en krijgt het hoofdstuk over de Muiderkring, met schilderij en bio's, buitensporig veel aandacht. Historisch verwarrend is dan weer dat in het hoofdstuk 'Middeleeuwen' litho's van Masereel worden vertoond, een tikkeltje bedenkelijk de ode aan bovenvermelde Komrij aan het eind. Blijft goed overeind: de prikkelende en swingende ode aan een te miskend genre. En, dixit Vanthilts broederperformer Lanoye, "Dat is het. Vind ik. Zoiets. Ongeveer."

Wie: Marcel Vanthilt en Ad Cominotto en Luxemburg Wat: U Nu! - De integrale geschiedenis der Nederlandstalige poëzie voor iedereen vanaf 14 jaar Waar en wanneer: CC Evergem, tot 26/10 op tournee in heel Vlaanderen. Info: 03/270.34.90. of luxemburg@yucom.beOns oordeel: Een prikkelende en swingende ode aan een miskend genre.

Een nieuwe swingende show en een cd met echte gedichten op hippe muziek

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234