Maandag 26/09/2022

Met Catherine Deneuve in de ijskast

Filmdiva bezoekt Filmarchief en Filmmuseum, die ze had gesteund bij problemen vorig jaar

Elsene / Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Van Catherine Deneuve wordt soms beweerd dat ze een koele, afstandelijke uitstraling heeft. Maar haar bezoek, gisteren in Elsene, aan een van de filmdepots van het Koninklijk Filmarchief van België bezorgde de kleine ploeg werknemers van conservator Gabrielle Claes toch erg warme gevoelens. De Franse ster was naar Brussel gekomen op uitnodiging van Yvan Ylieff, regeringscommissaris voor wetenschappelijk onderzoek en als dusdanig ook bevoegd voor de biculturele instellingen, zoals het Filmarchief en het bijbehorende Filmmuseum in de Baron Hortastraat.

Begin vorig jaar waren daar problemen gerezen omdat het kernkabinet tijdens een begrotingsronde (in oktober 2000) beslist had de werkingsmiddelen van het Filmarchief uit het budget voor Wetenschapsbeleid te schrappen en in 2001 door de Nationale Loterij te laten uitbetalen. Die budgettaire overheveling, die op zichzelf al bizar genoeg was, ging gepaard met een stroeve uitbetalingsprocedure, zodat het Koninklijk Filmarchief in liquiditeitsproblemen raakte en conservator Gabrielle Claes zich genoodzaakt zag aan de alarmbel te trekken.

De reacties waren massaal en hartverwarmend. Regisseur Martin Scorsese stuurde bijvoorbeeld een persoonlijke brief om zijn steun te betuigen en de Belgische regering op te roepen maatregelen te nemen zodat het Filmarchief met "een van de beste collecties van deze planeet, niet alleen kan overleven, maar ook bloeien". Tijdens het Filmfestival van Cannes in mei 2001 werden er nog meer steunbetuigingen aan het adres van het internationaal gerenommeerde Filmarchief geformuleerd, onder meer door Bernardo Bertolucci, Emir Kusturica, Bertrand Tavernier én Catherine Deneuve. Die deed dat niet zomaar, want de Franse actrice werd in '94 door de Unesco immers aangesteld tot goodwill-ambassadrice 'voor de bescherming van het wereldfilmerfgoed'.

In juni vorig jaar besliste de ministerraad dan om niet alleen de werkingsmiddelen van het Filmarchief en -museum opnieuw in de begroting in te schrijven, maar ook te verhogen. Conservator Gabrielle Claes kon even (een beetje) opgelucht ademhalen.

De uitnodiging van regeringscommissaris Ylieff aan Deneuve om een van de filmdepots van het Koninklijk Filmarchief te komen bezoeken, mocht dus gezien worden als een soort dankbetuiging aan het adres van de Franse ster, omdat haar persoonlijke tussenkomst blijkbaar nuttig was om de Belgische regering duidelijk te maken dat men zich ook in het buitenland de nodige zorgen maakte over de manier waarop hier met zo'n prestigieuze cultuurinstelling werd omgesprongen.

Dat Catherine Deneuve een belangrijke invloed zou hebben gehad bij het oplossen van de toenmalige problemen, werd door de Unesco-ambassadrice bescheiden gerelativeerd. Ze begon haar antwoord op de vraag naar haar rol trouwens met de zorgvuldige nuancering dat het hier geen "rol" betrof. En ja, ze was natuurlijk tevreden dat het "un peu grâce à moi" was dat de situatie indertijd weer vlot getrokken werd, maar dat was natuurlijk ook het werk geweest van vele, vele anderen. Een gelijkaardig bezoek aan de Cinemathèque in Parijs leek haar niet meteen nodig. "A Paris, tout va bien", lachte ze spontaan.

Maar ze gaf toch ook meteen te verstaan dat ze wel degelijk beseft hoezeer filmarchivering, restauratie en -conservering een dure, zeer ambachtelijke aangelegenheid blijft. Want het betreft hier tenslotte de instandhouding van "un art fragile". Waakzaamheid blijft hoe dan ook geboden. Dat ze nu de kans kreeg mensen aan het werk te zien, die op zo'n "artisanale, zeer concrete, zeer gevoelige manier" met dat restaureren en bewaren bezig zijn, prikkelde naar eigen zeggen haar nieuwsgierigheid en ontroerde haar ook: "Ca me touche beaucoup."

Tijdens de eigenlijke rondleiding toonde Deneuve zich een erg geïnteresseerde bezoekster, die onder meer ingewijd werd in de gevaren van het zogenaamde 'syndrome de vinaigre', waarbij filmbobijnen die niet in de juiste omstandigheden (qua temperatuur en vochtigheid) bewaard worden aan een soort zelfdestructie beginnen in hun blikken dozen. De naam verwijst naar de inderdaad doordringende, azijnachtige geur die daarbij vrijkomt. Er werd ook (heel even) een bezoek gebracht aan de grote koelkamers, waar tienduizenden bobijnen met de schatten uit de filmgeschiedenis op een constante, kille temperatuur van 6 graden Celsius worden bewaard.

Om te demonstreren dat het Koninklijk Filmarchief zich niet alleen om beroemde speelfilms of klassiekers van de Zevende Kunst bekommert, had men op de montagetafels enkele oude documentaire filmpjes klaargezet. Zoals het gerestaureerde tijdsdocument IJsfeesten in Temse uit '34, indertijd geproduceerd door de firma Jos Boel en Zonen, waarop men de plaatselijke bevolking kon zien schaatsen én frieten bakken op de stevig dichtgevroren Schelde van weleer. Een ander tijdsdocument was wel heel speciaal voor de Franse gaste uitgekozen, want het betrof zo'n typisch actualiteitenfilmpje - compleet met de toen gebruikelijke, plechtige en gezwollen commentaarstem - waarin men een trein het Zuidstation ziet binnenrijden met aan boord niemand minder dan... Catherine Deneuve, die in 1964 in gezelschap van regisseur Jacques Demy haar film Les Parapluies de Cherbourg zelf in Brussel kwam presenteren. De actrice vond het allemaal "très mignon".

Bij het verlaten van het filmdepot verklaarde regeringscommissaris Yvan Ylieff voor de verzamelde televisiecamera's dat het bezoek van Catherine Deneuve beschouwd mocht worden als "une belle hommage à la Cinémathèque", waarop de actrice zelf met perfecte timing inpikte met de toevoeging "qui la mèrite". En toen vond ze het welletjes met al die camera's en flitsende fotografen, die ze gedurende het hele bezoek geduldig getolereerd had, maar niet zonder een glimlachende mededeling die het koude filmdepot even opwarmde: "J'aime beaucoup la Belgique."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234