Maandag 26/09/2022

'Mijn varkenshebben een beter leven dan de meeste mensen hier '

Drie jaar geleden besloot Wim Delvoye, de aanhoudende perikelen met Gaia moe en, zoals hij zelf toegeeft, ook uit mercantiele overwegingen, om het 'productiecentrum' van zijn getatoeëerde varkens naar China te verplaatsen. 'Ik dacht dat ik hier op een goedkope manier kunst zou kunnen maken', zegt Delvoye, 'maar dat bleek een vergissing. Toch blijf ik de Art Farm als een van mijn leukste projecten zien.' Verslag uit Peking. Door Nica Broucke / Foto's Yann Bertrand

De Art Farm, waar de varkens van Delvoye voor de kunstmarkt vet worden gemest en getatoeëerd, bevindt zich in het tweeduizend hoofden, en momenteel ook zes varkenskoppen, tellende gehucht Yang Chen, op een veertigtal kilometer van de Chinese hoofdstad.

De mannen en vrouwen die aan de kant van de hoofdweg achter hun manden met groenten en fruit post hebben gevat, kijken nauwelijks nog op wanneer alweer een delegatie 'hoge neuzen', zoals westerlingen hier worden genoemd, in het dorpje neerstrijkt om er naar 'die gek met zijn varkensstal' te komen kijken.

"Alle hedendaagse kunstenaars zijn in hun ogen zotten", zegt Wim Delvoye, die ons aan het smeedijzeren hek van zijn Art Farm verwelkomt. De sierlijke letters van 'Ars gratia artis' (kunst om de kunst) flankeren Mr. Cloaca, Delvoyes adaptatie van het welbekende Mister Properfiguurtje. Twee stenen varkentjes houden de wacht. "Ik heb al tientallen bezoekers en reportageploegen over de vloer gehad", zegt de kunstenaar terwijl hij een slok neemt van zijn brikje chocolademelk. "Een journalist van de BBC was zo enthousiast dat hij zelf een tatoeage heeft laten zetten." Over de Nederlandse documentaire die eind vorig jaar werd uitgezonden is hij niet te spreken. "Het leek wel of mijn varkens hier gemarteld worden. Een varken begint al te kelen als iemand aan zijn poot of oor trekt. Je zult het straks zelf zien, mijn varkens hebben een beter leven dan de meeste mensen hier."

De boerderij is kleiner dan verwacht. In een zanderige weide doen zes krulstaarten zich te goed aan het groen dat rijkelijk op de grond is gestrooid. "Het zijn Vlaamse varkens", lacht de kunstenaar. "Een wereldbekend ras dat ook in China wordt gekweekt. Ze zijn ongeveer een half jaar oud maar zitten al goed in het vet. De tattoos zijn mooi mee gegroeid." Die tatoeages moeten mondjesmaat aangebracht worden. De dieren worden door de veearts van het dorp verdoofd en te veel narcose in te korte tijd kan fatale gevolgen hebben voor de levende kunstwerken.

Enkele varkens hebben Disneyfiguurtjes op de geschoren huid: Arielle de kleine zeemeermin, Doornroosje, Sneeuwwitje, Aurore en Donald Duck. Andere tattoos zijn op Japanse manga's geïnspireerd of dragen het Wim Delvoyelogo. Een varkentje kreeg het nieuwe 'Cherrypatroon' van de recente collectie van Louis Vuitton aangemeten. "Van het internet geplukt. Ik had gehoopt dat de kersen al rood ingekleurd zouden zijn, maar dat is er nog niet van gekomen."

Het is de tweede lichting kunstvarkens die de Art Farm oplevert. "We hebben er in november 24 laten slachten, door een slachter uit Eeklo. Ook de huiden kunnen hier niet gelooid worden, de Chinezen zijn daar niet professioneel in. Ik ben door hun slordige manier van werken een aantal vellen kwijtgeraakt." Het vlees van de geslachte varkens werd in het dorp verkocht. Zelf eet Wim, sinds hij in 1997 zijn eerste, getatoeëerde varkens in het Middelheimpark tentoonstelde, geen varkensvlees meer.

Delvoye komt elke maand - "Behalve in de zomer, dan is het te warm" - naar wat hij zijn 'buitenverblijf' noemt. "Ik ben een van de prominenten van het dorp. De burgemeester heeft al eens geïnformeerd of ik geen interesse heb in zijn dochter. Politiek gezien misschien wel interessant, maar op lange termijn pas ik er toch voor. De Art Farm werd volledig volgens de regels gebouwd, want China is geen vrijzone waar je zomaar aan de slag kunt. Ik heb het terrein voor twintig jaar in concessie voor 2.000 euro per jaar." Een en ander werd en wordt in goede banen geleid door 'Cindy' Jie Xia, een jonge vrouw die de projecten van Delvoye ter plaatse coördineert.

De varkensstallen en de bijgebouwen waar de Art Farmers wonen en werken zijn nieuw. "Ik heb 70 procent van de boerderij zelf laten bouwen. In twee maanden tijd. Ik schat dat we daar in België minstens twee jaar voor nodig zouden hebben gehad. Varkens tatoeëren en exposeren is hier geen probleem. Er zijn ook geen speciale vereisten wat de hygiëne betreft, laat staan dat er morele bezwaren tegen mijn werk zouden zijn. Behalve die ene keer dat ik een varken met een portret van Lenin wou tonen op een expositie in Peking. Toen heb ik zwaar op mijn donder gekregen." Met de iconen van de Chinese geschiedenis wordt niet gespot. "Tja, ik had er ook twee duivelshoorntjes bij gezet..."

De Art Farm stelt een twintigtal mensen tewerk, waaronder een veearts en twee tatoeëerders. "Er is zelfs iemand die de vliegen van de varkens wegmept, om hen te behoeden voor infecties. Daarom ook laten we hen drie keer per dag onder de douche gaan. Mijn varkens zijn zeer proper."

De stallen waar Delvoyes troetelkinderen vertoeven, ogen inderdaad zeer netjes. Aan het plafond zoemen ventilatoren. "In de winter worden de stallen verwarmd. De Art Farm verbruikt de grootste berg kolen van het hele dorp. Iedereen praat erover: hoe komt het toch dat je zoveel kolen nodig hebt als je er zelf nooit bent? Als ik dan zeg dat het voor de varkens is, zijn ze beledigd. We krijgen ook geld voor onze stront. Niet veel, maar voldoende om eens met zijn allen mee te gaan eten. En we hoeven de mest niet zelf op te ruimen."

Aanvankelijk was het de bedoeling om het leven en welzijn van de kunstwerken in real time te volgen via een webcam. "Danny Devos (Antwerps kunstenaar, NB) heeft zich daarmee beziggehouden", zegt Delvoye, "Maar de beelden konden niet zonder storende ruis het land uit worden gestuurd." Devos heeft zijn ervaringen op de Art Farm in een eigen kunstproject verwerkt. "Hij was hier graag gezien in het dorp", zegt Cindy Jie Xia. "In het dorpsrestaurant hangen zelfs foto's van hem."

"Dat komt ook omdat hij aan iedereen T-shirts uitdeelde", verklaart Delvoye. "Het is de bedoeling om op termijn meerdere 'gastkunstenaars' uit te nodigen. Juan Castellano, een Chileense kunstenaar, is hier al geweest en Hanky Panky (de wereldberoemde tatoeëerder van onder meer Anthony Kiedis, zanger van de Red Hot Chili Peppers, NB) heeft me laten weten dat hij graag wil komen."

Delvoyes Art Farm is een heus bedrijf. "Ik geef toe dat ik hier naartoe ben gekomen met de niet erg idealistische doelstelling om goedkope kunst te maken. Maar dat is me niet gelukt. Per varken moet je al snel 2.500 à 3.000 euro productiekosten rekenen, wat veel is, zeker naar Chinese normen. Het personeel wordt goed betaald, er is de huur van de grond, en ook de prijs van de vliegtuigtickets wegen. Ik betaal hier ook belastingen. Wist je trouwens dat je belastingvermindering kunt krijgen als je gehandicapte mensen tewerkstelt? Vorig jaar werkte hier een man die als kind door een varken gebeten was. Varkens worden hier als huisdier gehouden. Eigenlijk zijn het agressieve beesten. Nu, zijn ouders hadden hem naar een weeshuis gebracht. Als je maar één kind mag hebben dan liever geen met een afgebeten armpje...

"Als businessman heb ik hier gefaald", gaat Delvoye verder, "hoewel je de Art Farm in vergelijking met vele andere buitenlandse bedrijven toch een solide onderneming kan noemen - we zijn hier intussen al bijna drie jaar. Maar als kunstenaar ben ik geslaagd. De Art Farm is een beter visitekaartje dan een galerie of museum en ik vind het nog altijd een van mijn leukste projecten."

Stellen dat Delvoye nu 'big' is in China zou overdreven zijn, maar toch is de belangstelling voor zijn werk groot. Hij stelde tentoon in Shanghai en Peking en wordt ook de door de Chinese verzamelaars opgemerkt. "Ik ben in onderhandeling met mister Zahang (Zahang Yuchen, de Chinese miljardair die in de omgeving van Peking in een uitgebreide 'kopie' van het Franse, zeventiende-eeuwse Château Lafitte woont - zie 'Het rijk van de Hebzucht' van Catherine Vuylsteke (DM 6/6), NB). Hij wil dat ik volgend jaar, naar aanleiding van het Jaar van het Varken, een nieuwe Art Farm voor hem bouw."

Voor welk bedrag Delvoye zijn huiden verkoopt, wil de kunstenaar niet kwijt: "De prijs hangt af van de grootte en van de appreciatie van de koper."

Vanuit een van de bijgebouwtjes klinkt inmiddels een hels gekrijs. Met man en macht wordt een varkentje op de tatoeëertafel gehesen. Pas wanneer het verdovende spuitje werkt, houdt het gegil op. Miss Moon, alias Mu Daigon, hanteert de naald in opdracht van de meester. "Ze is erg getalenteerd", besluit de kunstenaar tevreden, terwijl hij een nieuw doosje chocolademelk opendoet. "Fantastisch toch dat Cindy zo goed voor mij zorgt? Telkens als ik naar hier kom, staat een nieuwe voorraad chocootjes klaar."

Als businessman heb ik hier gefaald maar als kunstenaar ben ik geslaagd

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234