Maandag 26/09/2022

Minister voelt zich gepakt en wil scoren

Analyse - CD&V en Open Vld hebben zich ingegraven in hun grote gelijk over de spaarboekjes. Waarom willen beide partijen dit gevecht zo graag winnen?

Zondagavond, middernacht in de Lambermont. Financiënminister Koen Geens (CD&V) staat recht na vier lange uren vergaderen. "We moeten het ook nog over de spaarfiscaliteit hebben", zegt hij. Niemand reageert. Vicepremier Alexander De Croo (Open Vld) negeert hem ostentatief. Buiten de vergaderzaal hebben CD&V en Open Vld hun robbertjes uitgevochten, binnen blijft het stil.

Enkele minuten later breken de premier en de vices op. Het uitstekende menu van risotto, kip en moelleux au chocolat heeft de liberalen en de christendemocraten niet nader tot elkaar gebracht.

CD&V heeft immers evenveel redenen als Open Vld om het been stijf te houden. Financiënminister Koen Geens en vicepremier Pieter De Crem botsten de laatste maanden tegen een paars front. Ze moesten de lagere btw op elektriciteit slikken, een dossier waarin ze een mal figuur sloegen. Eerst was De Crem mordicus tegen, dan was Geens een beetje voor, uiteindelijk moesten ze hun verzet opgeven. Het concurrentiepact werd ook al niet wat CD&V ervan verwachtte. Boegbeeld Kris Peeters (CD&V) wou meer garanties voor de hechtere samenwerking tussen de deelstaten, net die kwamen er niet.

Heksenjacht

Eind november moesten de christendemocraten in de Senaat de euthanasie voor minderjarigen aanvaarden. "Wacht maar, binnenkort zullen wij in andere dossiers ook moeilijk doen", waarschuwde senatrice Els Van Hoof in de commissie na de stemming. Dat dreigement brengt Geens nu ten uitvoer. De Leuvense professor profileert zich als de nieuwe sterke man van zijn partij. Op cruciale momenten speelt hij zijn eigen vicepremier van het toneel. Hij is duidelijk niet in de politiek gestapt om op het achterplan te souffleren en zijn ernstig profiel maakt hem een concurrent extra voor de liberalen.

Hoe kwader de liberalen zich maakten, hoe harder Geens zijn hakken in het zand zette. Vrijdag maakte hij zich kwaad binnenskamers, zondag deed hij dat over in de studio's van VTM Nieuws. De christendemocraat voelt zich echt gepakt door de liberalen, waardoor hij er nog meer op gebrand is om te scoren. Binnen zijn partij valt zelfs het woord 'heksenjacht'. Bij CD&V leeft de overtuiging dat Open Vld vorige week zelf het spaarvoorstel liet uitlekken in De Standaard om het razendsnel en openlijk te kunnen afschieten.

Er is ook nog een lege plank in de kast met trofeeën die CD&V aan zijn kiezers kan presenteren. De laatste maanden hebben ze meer gevechten verloren dan gewonnen, met de btw-verlaging op elektriciteit als recentste voorbeeld. Op welke verwezenlijking van deze regering plakt een etiket van CD&V?

Geens legt nu een nieuw voorstel op tafel. Daarmee toont hij aan dat hij wel degelijk in staat is tot een compromis. Maar zelfs als Geens eigenlijk al niet meer rekent op een reële spaarhervorming, komt het hem strategisch goed uit dit dossier nog even vast te haken aan het bankenplan. Zowel PS, sp.a als de liberalen deden er dit weekend alles aan om de twee dossiers van elkaar los te koppelen. Geens gaf daar niet op toe. Als de onderhandelingen echt hachelijk worden, kan hij de spaarhervorming nog altijd inzetten als pasmunt om zijn andere prioriteiten in de bankenwet binnen te halen.

Voorzitter zoekt cadeaus voor kerst

Waarom kant een liberale partij zich tegen een belastingvermindering voor beleggingsproducten? En waarom is dat geen paniekreactie maar een weldoordachte keuze? Wie dacht dat partijvoorzitter Gwendolyn Rutten (Open Vld) vorige week vrijdag wakker werd, de kranten las en dacht: 'ik blokkeer de spaarhervorming', heeft het mis.

De weerstand van de liberalen is ouder en zit dieper. Het eerste kernkabinet over de bankenwet viel op de maandag na het partijcongres. Open Vld rolde toen - met de overstap van Annick De Ridder naar N-VA - van de euforie in de harde realiteit. Toen al maakte Alexander De Croo duidelijk dat de spaarders voor hen onaantastbaar waren.

Sindsdien werpt Rutten zich op als de beschermvrouwe van de nijver sparende Vlaming. Ze probeert daarbij in te spelen op de angst van de Vlaming voor het verlies van zijn zuurverdiende centen en zijn privacy. Op die manier hoopt ze de (betere) middenklasse, nu massaal gecharmeerd door N-VA, te raken en terug te winnen.

Bij de hogere taksen op de bedrijfswagens en de liquidatieboni raakte ze hen kwijt, bij de verdediging van 'de spaarboek' wil ze hen terug. Drie overlopers en een peiling waaruit blijkt dat de helft van de Vlaamse ondernemers voor de Vlaams-nationalisten kiest, heeft haar alleen maar verbetener gemaakt.

Komt daarbij dat Open Vld van een stevige fiscale hervorming graag het verkiezingsthema wil maken. Dan komt het niet goed uit als CD&V in elk verkiezingsdebat met de spaarhervorming van Geens kan zwaaien. Van het nieuwe fiscaal pact willen ze 'als echte liberalen' ook het verschil maken met N-VA.

Verloren gevecht

Hét probleem is echter dat Rutten haar boodschap maar moeilijk uitgelegd krijgt. Aan de ene kant fulmineert ze over de arme spaarder die het gelag zal moeten betalen, aan de andere kant waarschuwt ze voor het vermogenskadaster dat achter de hervorming verborgen zou kunnen zitten. Rutten kan er niet bij dat de fiscus de gegevens van 19 miljoen spaarders zal verzamelen om enkel belastingen te heffen voor interesten boven 1.880 euro. Achter de initiële belastingverlaging voor beleggingsproducten moet zich dus wel een latere belastingverhoging schuilhouden, luidt de redenering. Voor de 'pestbelastingen' heeft Rutten zich nu genoeg geëxcuseerd, er moet er niet nog eentje bijkomen. Vraag is hoe de voorzitster de uitgestoken hand van Geens zal beantwoorden.

Rutten kiest wel vaker een gevecht dat ze maar moeilijk uitgelegd krijgt en dus bij voorbaat verloren heeft. Ze maakte van de benoeming van de nieuwe Oost-Vlaamse gouverneur Jan Briers een halszaak om redenen die ze niet eens zelf kon verwoorden. En bij de onderwijshervorming gingen de liberalen als Vlaamse oppositiepartij met twee gezichten opnieuw volledig de mist in.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234