Woensdag 05/10/2022

Misdaad en passie in de duistere Yorkshire Moors

Heel intens beschrijft Bedford het spel, eigenlijk de drang van aantrekken en afstoten, hoe er voor beiden een einde komt aan een liefde die best mogelijk was

Martyn Bedford

Zwarte schaduw

Vertaald uit het Engels door Albert Witteveen Anthos, Amsterdam, 2001, 224 p, 730 frank.

Pakweg zes maanden geleden was de helft van Vlaanderen en een stukje Nederland op zoek naar een dier dat schapen doodde in het Land van Waas. Het is nooit gevonden, ondanks de inzet van allerlei zogenaamde specialisten, helikopters, nachtwakers. En eigenlijk is nooit geweten wat voor beest (een wolf? een wilde hond?) aan het werk was, noch vanwaar het kwam. Een bekend vogeldeskundige opperde zelfs dat er een psychopaat aan het werk was. Heeft het beest ooit bestaan? Of ging het om een soort broodje-aapverhaal?

Het verhaal dat de Britse auteur Martyn Bedford (42) ons vertelt in Zwarte schaduw kon wel door de geschiedenis uit het Waasland zijn geïnspireerd, ware het niet dat Bedford zijn jongste misdaadroman eerder schreef. En een niet onbelangrijk detail: Zwarte schaduw speelt in de duistere, fascinerende, betoverende én angstaanjagende North Yorkshire Moors. Vruchtbare akkers nemen plotseling de plaats in van heideveld, op sommige plekken lijken rotsen uit de grond te komen en te groeien. Een landschap, mooi en gevaarlijk, waar de Hond van de Baskervilles zich duidelijk beter thuisvoelt dan Reinaert de Vos en dat Martyn Bedford heel mooi beschrijft en gebruikt zonder er een toeristische gids van te maken.

Chloe Fortune is begin de twintig en ze wil na heel bedrijvig te zijn geweest als milieuactiviste een nieuw leven beginnen. Het is uit met haar vriend Richie, met wie ze zelfs in een tunnel is gaan leven om de bouw te beletten van een ringweg door een natuurgebied. Ze werkt in een klein restaurant in een stadje aan de rand van de Yorkshire Moors. ("Haar eerste indrukken, in week één, bestonden uit lawaai, hitte en drukte, en een tastbaar ongemak dat gepaard ging met de schuld van gebraden vlees, al bleef het daartoe niet beperkt.") Ze is met weinig tevreden en leidt een rustig leventje in een zit-slaapkamer boven het eethuisje. Tot het stadje en de omgeving worden opgeschrikt door allerlei verhalen van boeren. Er dwaalt een "zwart monster" door de streek en dat laat een spoor na van karkassen van verminkte schapen. En dan gaat het verhaal zijn gang: dierenartsen, politie, biologen, ufologen, noem maar op, maken hun opwachting en gaan op het "zwarte monster" jagen. Intussen is het stadje ook te weten gekomen dat Chloe, altijd in het zwart gekleed en met dreadlocks een opvallende verschijning, wel eens pendelt en ze bijvoorbeeld van een verborgen riool de precieze locatie kon bepalen. Ook de nogal bizarre Ethan Gray, een vroegere ambtenaar bij de dienst Volkshuisvesting en ooit verloofd met zijn collega Susan, hoort van het zesde zintuig van Chloe. Ze leren mekaar kennen en Chloe geraakt gefascineerd door de obsessie van Ethan. Hij leeft als een kluizenaar op de heide en wil koste wat het kost het monster vinden. Hij vraagt of Chloe al pendelend mee wil helpen, terwijl hij meer algemeen aanvaarde wetenschappelijke methodes gaat volgen. Intuïtie en verstand. Op haar vrije dagen speelt Chloe mee en beiden leren mekaar beter kennen. Eerst aarzelend, daarna intensiever. Uit de verhouding blijkt een heel diepe seksuele begeerte. Maar hoe geil Chloe ook soms is en hoeveel zin ze ook heeft, vrijen met Ethan doet ze niet. Hijzelf blijft er ogenschijnlijk rustig bij, maar duidelijk is dat niet alleen het 'monster' een obsessie is in de speurtocht naar vooral hun eigen zwarte schaduw. Heel intens beschrijft Bedford het spel, eigenlijk de drang van aantrekken en afstoten, hoe er voor beiden een einde komt aan een liefde die best mogelijk was, maar waar geen van beiden eigenlijk al aan toe was. Misschien wel het meest omdat ze alletwee nog heel kwetsbaar zijn. Net als Ethan ooit door Susan is verlaten, zal ook Chloe Ethan verlaten, maar dan wel in veel dramatischer omstandigheden, onherroepelijk en wreed. Zonder pardon.

Zwarte schaduw is niet in de eerste plaats een vrolijke thriller, maar Bedford ruimt wel plaats voor luchtigheid en humor. Vooral door de droge opmerkingen van Chloe. In het eethuisje dat 'Place du Roy' heet, stinkt het soms zo naar gebakken ui dat Chloe er ook last van heeft en ze de klanten moet geruststellen met de uitroep "Parfum d'oignon, van Laboratoire Royston". En als een klant zijn bril niet bij zich heeft en het menu niet kan lezen, luidt het: "Eerlijk gezegd is het eten niet om aan te zien." Een mooie vondst van Bedford is de loop van het verhaal te laten afwisselen met getuigenissen van de bewoners van het stadje, de boeren die last hebben van het monster, de jagers die op tocht gaan en uiteindelijk alleen een zwarte labrador kunnen neerknallen. Het maakt de roman zeker levendiger, maar meteen wijst Bedford er impliciet op dat er andere waarheden dan die van Chloe en Ethan zijn, dat er geen scherpe grens is tussen mythe en werkelijkheid, dat er aap op het broodje kan liggen.

Bedfords nieuwste thriller toont zekere gelijkenissen met zijn tweede boek, Het Houdini-meisje, waarin een goochelaar op zoek gaat naar zijn verdwenen vriendin Rosa en in de donkerste wijken van Amsterdam belandt. Er zijn parallellen tussen Rosa en Chloe al was het maar de seksuele geladenheid van beide personages, de manier waarop ze omgaan met verlies en gebrek aan vertrouwen. Ook technisch zijn er overeenkomsten tussen de twee romans: zo begint bijna elk hoofstuk van Het Houdini-meisje met een goocheltruc. Een variant op hetgeen Bedford in Zwarte schaduw doet met het commentaar van landbouwers en jagers.

Echte pageturners schrijft Martyn Bedford niet, alleen maar voor de spanning moet je zijn boeken niet lezen. Maar zijn romans zijn op zijn minst interessant en origineel. In alle (misdaad)romans van Bedford kunnen literatuurliefhebbers en misdaadfreaks mekaar ontmoeten. Hij tracht een mooi evenwicht te vinden tussen ideeën en plot, tussen spanning en beschouwing, tussen inhoud en stijl. De thema's waarover Bedford het heeft zijn universeel, maar hij verliest nooit zijn personages en hun persoonlijke confrontaties uit het oog. Zijn romans zijn mooi en intelligent geplot. Misschien iets te traag voor wie het van thrillers pur sang moet hebben, maar telkens weer boeiend en vernieuwend.

Fred Braeckman

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234