Zondag 03/07/2022

Mogelijk helderste kosmische uitbarsting ooit waargenomen

Bij de uitbarsting kwam in een tiende van een seconde evenveel energie vrij als de zon op 150.000 jaar tijd produceert

Meerdere satellieten en observatoria hebben in de melkweg de mogelijk helderste kosmische uitbarsting ooit waargenomen, zo heeft de Nasa bekendgemaakt. Het Franse persbureau AFP laat zelfs het woordje 'mogelijk' weg in berichtgeving over het fenomeen.

Onder andere de Europese satelliet Integral en de Amerikaanse satelliet Swift namen op 27 december een enorme flits waar. Die was helderder dan de volle maan en dan alles wat ooit in ons zonnestelsel is waargenomen.

Bij de uitbarsting kwam in een tiende van een seconde evenveel energie vrij als de zon op 150.000 jaar tijd produceert. Of anders uitgedrukt: duizend keer meer energie dan bij de meest heldere supernova's (ontploffende sterren).

Eerst was er een flits van gammastraling, de energierijkste in het universum, maar niet waar te nemen met het menselijke oog. Na de gammastraling volgde er röntgenstraling. Het fenomeen was niet gevaarlijk voor onze aarde, omdat de bron ver verwijderd was, aldus Bryan Gaensler van het Harvard-Smithsonian Centrum voor Astrofysica.

De uitbarsting kwam immers vermoedelijk van een zogenaamde magnetar, een neutronenster met een formidabel sterk magnetisch veld. Meer bepaald magnetar SGR 1806-20 in het sterrenbeeld boogschutter op zowat 50.000 lichtjaar van ons. Maar volgens sommige wetenschappers was het nog dichter, 30.000 lichtjaar. Hoe dan ook, alle bekende magnetars zijn ver genoeg van ons verwijderd om schade te kunnen aanrichten, beklemtoonde Gaensler.

"Wij hebben weet van twee andere gigantische uitbarstingen in de laatste 35 jaar. De gebeurtenis van december was nog honderd keer sterker", zei David Palmer van het Los Alamos National Laboratory.

Hoe SGR 1806-20, zelf nauwelijks 25 km groot, een dergelijke geweldige hoeveelheid energie kan genereren, is nog niet duidelijk. Een mogelijke verklaring bestaat in plotselinge veranderingen in het magnetisch veld van een magnetar.

Totnogtoe zijn slechts twaalf exemplaren van deze klasse hemellichamen bekend.

Magnetars zouden ontstaan wanneer sommige neutronensterren (overblijfselen van ontplofte sterren met een massa anderhalf keer die van onze zon) dankzij hun grote rotatiesnelheid een krachtig magnetisch veld opwekken. De energie van de neutronensterren zou door dat veld worden 'opgezogen', waardoor de rotatiesnelheid met één omwenteling per vijf of tien seconden afneemt. Waardoor de magnetar een feit wordt.

Over de waarneming staat te lezen in het jongste nummer van het wetenschappelijke vakblad Nature. De Nasa zelf doorbrak een door AFP afgekondigd embargo, vastgesteld om 20 uur Belgische tijd, door heel summier over de vondst te berichten in de aankondiging van een panelgesprek op de hoofdzetel van het Amerikaans ruimtevaartbureau in Washington. Het Duitse persbureau DPA had het helemaal niet over een embargo op de berichtgeving over de enorme flits.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234