Woensdag 06/07/2022

'Money is no issue'

Opkomst en ondergang van de Headtrick Media Group

In mei van dit jaar had de Headtrick Media Group naar de beurs moeten gaan. Het is enigszins anders gelopen. Van nul naar anderhalf miljard en weer terug: de anatomie van een faillissement.

Ruben Mooijman

Eind november of begin december moet het geweest zijn. Toen de medewerkers van de Headtrick Media Group die dag hun avant-gardistisch vormgegeven kantoren aan het Antwerpse Kattendijkdok betraden, bleek de verwarming het niet te doen. Het was behoorlijk koud in het gebouw. Voor menig personeelslid was dat het moment van de waarheid. Als zelfs de stookolieleverancier niet meer betaald kon worden, moest de toestand bij Headtrick wel heel dramatisch zijn. Voor het eerst werd er openlijk getwijfeld aan de peptalk van oprichter Ben Jans. Die had lang de illusie hoog weten te houden dat de personeelsleden bij een snelgroeiend mediabedrijf werkten waar de bomen tot in de hemel groeiden en commercieel succes binnen handbereik lag. In werkelijkheid vocht Headtrick op dat moment voor zijn leven. Een strijd die in een nederlaag geëindigd is.

"Tja, die mazout", blikt Ben Jans terug. "In feite had dat niets met de toestand van het bedrijf te maken. De eigenaar van het gebouw had gewoon vergeten stookolie te bestellen. Maar dat geloofde niemand meer op dat moment."

Jans zegt dat zijn bedrijf het slachtoffer geworden is van de grillige kapitaalmarkt. Het werd opgericht toen de investeerders in de rij stonden om geld te mogen steken in internetbedrijven, en het moest stoppen toen de markt in elkaar klapte en internet bijna een vloek werd voor investeerders. "Ik heb niet de kans gekregen om te bewijzen dat we succesvol konden zijn. We hadden het kunnen waarmaken, daar ben ik van overtuigd. De geldschieters wisten dat er veel middelen nodig waren om een positie te verwerven op deze markt. Maar in België is het investeerderswereldje zo klein. Als er één niet meedoet, doet de andere ook niet mee. Als ik één fout gemaakt heb, is het dat ik me beperkt heb tot de Belgische kapitaalmarkt."

Even terug in de tijd. Headtrick wordt opgericht in april 1999 door televisiemaker Chris Cockmartin en informaticus Ben Jans. Die laatste heeft zijn goed draaiende bedrijf Versa Versa verkocht en is op zoek naar nieuwe uitdagingen. Lang hoeft hij niet te zoeken. Het is de periode waarin het ene bedrijf na het andere .com achter of e- voor zijn naam zet. Het internet is de toekomst. Jans en Cockmartin gaan zich toeleggen op internettelevisie. Maar ze willen niet de fout maken alles op het virtuele in te zetten. Daarom: een combinatie van oude en nieuwe economie. Cockmartin gaat door met televisieprogramma's produceren, Jans zal een internetpoot opzetten. Hij begint met een website over bekende Belgen, op basis waarvan het durfkapitaalfonds Pythagoras 30 miljoen frank aan seed money ter beschikking stelt. Op dat moment, in september 1999, wordt Headtrick op 150 miljoen frank gewaardeerd.

Met de Pythagoras-investering worden de eerste stappen gezet op weg naar wat een geïntegreerd mediabedrijf moet worden, waarbij de verschillende poten elkaar ondersteunen en aanvullen. Een stevig businessplan voorziet voor 2001 een omzet van vijf- tot zeshonderd miljoen en een positieve cashflow. Om te laten zien dat het menens is, trekt Headtrick voormalig Nieuwsblad-hoofdredacteur Pol Van den Driessche aan om een redactieteam samen te stellen voor de internetactiviteiten. Van den Driessche krijgt carte blanche en haalt onmiddellijk een reeks mensen weg bij Het Nieuwsblad, Het Laatste Nieuws en Dag Allemaal. Die ploeg start aan de opbouw van wat een nieuwe destination site moet worden: Café Belge. Een soort tijdschrift op het net, zeg maar. Met informatie over reizen, muziek, bekende Belgen, en nog veel meer. "Ik geloofde erin", zegt Pol Van den Driessche. "Na zeventien jaar schrijvende pers was dit een ongelooflijk mooi avontuur."

In maart volgt de eerste overname: het softwarebedrijf Expine. Dat zal ervoor gaan zorgen dat er ook een e-commercegedeelte aan de informatie kan worden toegevoegd. Er moet tenslotte ook nog geld verdiend worden.

De plannen van Headtrick zijn ambitieus en kunnen alleen worden gerealiseerd met veel geld. Dat is wat Ben Jans iedereen vertelt die in Headtrick wil investeren. Zijn verhaal schrikt de durfkapitaalverstrekkers desondanks niet af. Er is ook een mooie exit voorzien: in mei 2001 zal Headtrick beursrijp zijn. Het is op dat moment mei 2000 en de Nasdaq sputtert een beetje, maar het geloof in het internet is nog ongebroken. Dexia, Pythagoras en Mercator & Noordstar steken samen 240 miljoen frank in Headtrick. Het bedrijf is op dat moment 1 miljard waard.

Met dat verse geld kan Jans pas goed aan de slag. Het personeelsbestand van Headtrick groeit in een razend tempo. Elke week worden er nieuwe mensen aangeworven. Veel jong, trendy volk dat er goed uitziet en boordevol ideeën zit. In een jaar tijd groeit Headtrick van een bedrijfje met nog geen tien mensen in dienst naar een kmo met op het hoogtepunt 120 man op de loonlijst, van wie 85 in vaste dienst. De groei gaat wel wat ten koste van de structuur. "Die was er onvoldoende", zegt Studio Brussel-stem Lieve De Maeyer, die werd gevraagd de muziekrubriek te leiden. "Door de snelle groei waren niet alle functies even duidelijk gedefinieerd." Een personeelslid dat anoniem wil blijven: "Headtrick werd niet professioneel geleid. Het was een 'goednieuwsbedrijf'. Als je kritiek liet horen, werd je met een scheef oog aangekeken." Jans geeft toe dat er nog heel wat aan de organisatie schortte. "Maar Rome is ook niet in één dag gebouwd."

Headtrick is intussen ook verhuisd: het benauwde appartementje in Strombeek, waar zes man aan twee bureaus zaten, wordt in februari ingeruild voor een riant onderkomen in een pas gerenoveerd gebouw op het Antwerpse Eilandje, de meest trendy buurt van de stad. Het gebouw is ingericht door interieurarchitect Frans Van Praet, een kennis van Cockmartin. Tot het meubilair behoren onder meer een met water gevulde sofa en op maat gemaakte bureaus.

Het personeel wordt uitgerust met iBooks, gsm's en groepsverzekeringen. Met bedrijfsauto's wordt ook niet zuinig gedaan. "Money is no issue", klinkt het als er weer iets nodig is. "Wat ik ook vroeg, het was nooit een probleem", getuigt Pol Van den Driessche. "Alsof er regelmatig een wagentje met dukaten kwam voorrijden." Het zijn de hoogtijdagen van Headtrick. Het personeel voelt dat er grootse dingen staan te gebeuren, Jans weet het enthousiasme tot ongekende hoogten op te zwepen, en tijdens de wekelijkse happy hours op vrijdagavond, waar het personeel in ongedwongen sfeer verbroedert, druipen het dynamisme en de dadendrang van de wanden.

De expansiedrift van Headtrick is nauwelijks meer bij te benen. Er wordt 19 miljoen neergelegd voor de chatsite Chat2Be, die in Café Belge geïntegreerd zal worden. Ook de televisiepoot wordt versterkt met de aanschaf, à 76 miljoen, van de VTS-studio's in Londerzeel. "Er werden grapjes over gemaakt: wat hebben we deze week weer overgenomen?", zegt een ex-personeelslid. We schrijven augustus 2000 en Headtrick is anderhalf miljard waard.

Jans weet ook een printpoot aan het imperium (want dat is het toch wel aan het worden) toe te voegen als het hippe technoblad Out Soon wordt overgenomen. Past mooi bij Café Cool, de technorubriek van Café Belge. Headtrick spreekt met de Brusselse Out Soon-oprichter Eric Rozen af dat de kosten voortaan voor rekening van Headtrick zijn, als dat ook geldt voor de inkomsten. Getekend is er nog niets, daarvoor is het wachten op een nieuwe waardering van Headtrick. Die zal er komen als de investeerders voor een tweede keer in de buidel tasten, zoals voorzien in het businessplan. Dat weerhoudt Jans er niet van alvast een tweede overnamedossier in de printsector voor te bereiden. Het betreft uitgeverij Micon, eigenaar van PC-Magazine en een reeks websites.

Intussen worden er bij Headtrick de wildste plannen gesmeed. Er zou een Café Belge-restaurant kunnen komen, een Café Belge-koffiemerk en een Café Belge-bier. Onderhandelingen met Sara Lee / Douwe Egberts en Interbrew zijn bezig. Het restaurant zou plaats kunnen bieden aan The Culinary Story of Europe, een prestigieuze culinaire wedstrijd waaraan de Europese Unie en zelfs Guy Verhofstadt steun zouden hebben toegezegd en die prima mogelijkheden biedt voor de integratie van de verschillende media. Er zijn plannen voor een evenementenbus en voor stunts met een digitale camera. Elk plan dat geopperd wordt, kan op enthousiasme rekenen. Money is no issue.

Spijtig is wel dat sommige plannen veel geestdrift ontlokken, maar desondanks niet gerealiseerd worden. "Wat op de site stond, was eigenlijk een rudimentaire versie", zegt Lieve De Maeyer. "Ik had een veel uitgebreider concept. Het was wel een teleurstelling dat dat er niet kwam." Het aantal Café Belge-rubrieken is intussen gegroeid tot 26. Tot de medewerkers behoren coryfeeën als Dirk De Prins, Ghislaine Nuytten en Marianne Dupon. En dan zijn er ook nog de andere projecten. Zoals een website voor het BOIC ter gelegenheid van de Olympische Spelen, waarvoor zonder problemen twee redacteurs naar Sydney worden overgevlogen. En de cd-rom Keinijgem, bedoeld om het politieke bewustzijn bij scholieren aan te scherpen. Een schitterend product, daar is iedereen het over eens. Kosten: 3 miljoen frank. De factuur gaat naar Headtrick, de kosten worden onder de rubriek 'promotie' geboekt.

Er wordt ook gewerkt aan een promotiecampagne om Café Belge bekender te maken. Duval-Guillaume, bekend van de Dexia-campagnes, is bezig met de voorbereiding. Vaag wordt er zelfs aan gedacht het reclamebureau maar gewoon toe te voegen aan Headtrick. Er is ticketlab, een ingenieus systeem om zelf thuis kaartjes voor evenementen te printen. De ontwikkelingskosten lopen flink op, want de veiligheid moet gegarandeerd zijn, maar het project zal in de toekomst ook veel kunnen opbrengen. Ach, er is te veel om op te noemen. Money is, zoals gezegd, no issue.

Ondanks de envergure van het Café Belge-project hebben in de zomer van 2000 nog maar weinig Belgen van de site gehoord. De campagne van Duval-Guillaume komt maar niet van de grond. "Je kreeg de indruk dat niemand de site bezocht", zegt een voormalig personeelslid. "Over de bezoekersaantallen werd altijd heel vaag gedaan." Pas als de CIM de site in november gaat meten, komt er duidelijkheid: qua bezoekersaantallen scoort Café Belge niet bijzonder slecht.

Ook hoofdredacteur Pol Van den Driessche vraagt zich af hoe lang het allemaal goed kan blijven gaan. "Ik zat in het directiecomité maar ik heb nooit cijfers gezien. Zelf heb ik eens uitgerekend dat Café Belge zo'n honderd miljoen per jaar moet hebben gekost. Dat is dus acht miljoen per maand. Er waren maanden dat daar 100.000 frank aan advertentiekosten tegenover stonden."

Begin oktober - de Nasdaq is intussen in vrije val - begint de Headtrick-motor te sputteren. Het is Mercator & Noordstar die de mantra van groei, succes en expansie voor het eerst doorbreekt. De verzekeraar doet niet mee aan een tweede kapitaalronde. Officieel omdat de Zwitserse eigenaars een veto hebben gesteld, volgens geruchten omdat de verzekeraar na het Lernout & Hauspie-debacle, inclusief negatieve coverage door de Wall Street Journal, investeringsschuw is geworden

In het kielzog van Mercator & Noordstar haakt ook het bevriende investeringsfonds Lessius af, dat eerder interesse had betoond. Fortis en KBC bestuderen deelname aan de investeringsronde, maar zien ervan af wegens de hoge waardering. Ter herinnering: de Nasdaq blijft zakken.

Bij Headtrick is het geld evenwel hard nodig. De bodem van de schatkist komt in zicht. Tweehonderdzeventig miljoen is erg veel, maar het kan ook erg snel op. Freelancers moeten langer op hun geld wachten. Sommigen zijn al sinds augustus niet meer betaald. Terwijl de tweede kapitaalronde op zich laat wachten, probeert Jans een overbruggingskrediet los te peuteren bij KBC. Een bijkomende hypotheek op de VTS-studio's zou moeten lukken, denkt hij. Daarmee zou Headtrick dan tot maart verder kunnen. Helaas, de bank doet moeilijk. Andere banken ook. De tijd begint te dringen. Bij het personeel slaat twijfel toe. Jans zit in zak en as.

Op 2 november gebeurt het onvermijdelijke: een inkrimping. Twintig van de honderd mensen, voornamelijk medewerkers met een proefcontract, moeten gaan. De Franstalige website wordt opgedoekt. Maar niet getreurd, de vooruitzichten blijven schitterend. Alleen de geldschieters willen maar niet over de brug komen.

Helaas slaagt Jans er niet in met deze visie de raad van bestuur te overtuigen. Die bestaat, naast Jans zelf en Cockmartin, uit Bart Verhaegen (Expine / Etrasoft), Stefaan Top (Pythagoras) en Jozef Asselbergs (Dexia). "Ik voelde dat ik niet voldoende krediet meer had en heb een stap opzijgezet", zegt Jans. Bart Verhaegen vervangt hem als bedrijfsleider. Intussen is na een tweede ontslaggolf het personeel tot de helft van het oorspronkelijke aantal herleid. Café Belge wordt verder uitgekleed: van de 26 rubrieken blijven er 10 over. Jans houdt, zoals altijd, de moed erin. Hij blijft ervan overtuigd dat de investeerders alsnog met 300 miljoen over de brug zullen komen en dat een beursgang mogelijk is.

Het bier tijdens de wekelijkse happy hours krijgt een wrange bijsmaak. Hoewel Jans de mensen blijft begeesteren, is de fut eruit. De bijeenkomsten krijgen een macaber karakter. Niemand weet meer wat te geloven. Is er sprake van een tijdelijke hapering in de lange opgaande lijn die Headtrick naar de beurs moet leiden, zoals Jans wil doen geloven? Of was het allemaal maar een zeepbel, een façade, en is iedereen er met open ogen in getuind? De aanhangers van de tweede theorie worden talrijker en talrijker.

Het happy hour van 15 december is het allerlaatste. Het volgt op een raad van bestuur die van halftwaalf 's ochtends tot zes uur 's avonds heeft geduurd. Bart Verhaegen verdedigt een nieuw businessplan. "Steengoed", zegt hij zelf. Het idee was om te stoppen met het kostenverslindende Café Belge en de rendabele activiteiten te behouden. "Zelfs nieuwe investeerders staken hun belangstelling daarvoor niet onder stoelen of banken. Helaas is het verkeerd gelopen doordat één kleine aandeelhouder voet bij stuk hield." Later blijkt dat Fred Slaus te zijn, medeoprichter van de VTS-studio's. Hij is gedeeltelijk in Headtrick-aandelen betaald en wil boter bij de vis.

Door de open architectuur van Frans Van Praet kan elk personeelslid de vergadering visueel volgen, zonder te weten wat er gezegd wordt. Bij het bier, de wijn en de chips die het slot van de werkweek markeren, maakt Jans bekend dat besloten is de boeken neer te leggen. "Hier en daar begon iemand te huilen", aldus een ooggetuige. "De verslagenheid was groot bij de zelfstandigen, die al maanden geen geld meer hadden gezien. Maar bij de vaste medewerkers was er opluchting omdat het de bevestiging was van wat we al zo lang zagen aankomen." Twee nieuwe medewerkers, die enkele dagen tevoren zijn aangeworven voor de voortzetting van het uitgeklede Café Belge en nog niets getekend hebben, kijken verbijsterd toe.

Jans: "Ze mogen het mij niet kwalijk nemen. Ik heb er zelf tot het einde toe in geloofd. Aan de ene kant wordt me kwalijk genomen dat ik de zaken te positief heb voorgesteld, aan de andere kant was het juist mijn taak om het enthousiasme erin te houden. Als je er zelf al niet meer in gelooft, dan kun je ook niets van je personeel vragen. Daarom zei ik: er komt een oplossing, zonder zelf te weten welke. En tot de laatste dag was er ook nog een oplossing mogelijk."

Lieve De Maeyer kijkt achteraf genuanceerd terug op het Headtrick-avontuur. "Aan ons is uitgelegd dat het faillissement er gekomen is omdat de investeerders na Lernout & Hauspie niet meer happig waren om opnieuw in een technologiebedrijf te investeren. Dat is, denk ik, een deel van de waarheid. Een ander deel is dat Headtrick iets te ambitieus was, iets te diffuus ook, zich te weinig op de kernactiviteit toelegde. Ben Jans was soms plannen aan het verwezenlijken waar we nog niet aan toe waren."

Pol Van den Driessche, die een schuldvordering van 1,2 miljoen aan achterstallige vergoedingen heeft ingediend bij de curator, zegt achteraf wel een 'kater' aan het avontuur te hebben overgehouden. Hij legt de verantwoordelijkheid voor het falen vooral bij de geldschieters. "Die hebben het allemaal zien gebeuren, en ze hebben alle beslissingen goedgekeurd."

Bestuurder Bart Verhaegen zegt inderdaad goed op de hoogte te zijn geweest van wat zich in het bedrijf afspeelde. "We hadden respect voor de invulling van Ben Jans. Hij had met de eerste kapitaalsronde toch maar bewezen dat het kon. Het faillissement had alles te maken met de conjunctuur." Toch geeft Verhaegen toe dat hij het, "los van het feit dat het geloof in technologieaandelen was verdwenen", voorzichtiger zou hebben aangepakt. "Achteraf kun je natuurlijk zeggen: een Ikea-meubeltje is goedkoper dan die spullen van Frans Van Praet. Maar dat heeft de balans niet in de verkeerde richting doen doorslaan."

Hoewel Ben Jans zegt dat van het faillissement niemand beter is geworden, is de verbittering bij het personeel groot. Een ex-medewerkster die een schuldvordering van meer dan tweehonderdduizend frank heeft ingediend: "Het was een megalomaan project. De bedoelingen waren goed, maar het was té groots opgezet. Ik heb toch het gevoel dat ik erin getuind ben."

'Er werden grapjes over gemaakt: wat hebben we deze week weer overgenomen?''Het faillissement is er gekomen omdat de investeerders na L&H niet meer happig waren om opnieuw in een technologiebedrijf te investeren'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234