Dinsdag 27/09/2022

Blik op BelgiëZutendaal

Moordliederen bij dageraad, in een bos in Zutendaal

null Beeld RV
Beeld RV

Sue Somers is journalist.

Sue Somers

Het is nog vroeg, veel te vroeg, wanneer een zestigtal mensen in de ochtendschemer verzamelt aan het stiltegebied Zwarteput in Zutendaal. Autodeuren klappen dicht, gesprekken ontspinnen zich op gedempte toon. Omstreeks kwart voor vijf zet de colonne zich in beweging, het donkere bos in. Gewapend met plooistoeltjes, thermossen koffie en broodtrommels vol gebak – het ontbijt zal straks gezamenlijk worden genuttigd – zijn de toeschouwers op weg naar een grasland midden in het bos, waar de muzikanten van het gezelschap Tour hen in dit blauwe uur opwachten voor een concert bij dageraad.

Het concert is opgebouwd rond de plaat MUURD, een verzameling songs die geïnspireerd zijn op moorden die plaatsvonden van de 18de tot de 21ste eeuw in en rond het Limburgse dorp Zutendaal. De songs worden allemaal gezongen in het Zutendaalse dialect.

Kwetterende vogels

De datum van het concert, 11 juli, is niet zomaar gekozen: op die dag in 1740 treffen dorpsbewoners onder een heg het lichaam aan van een Zutendalenaar die, zo zou later blijken, in opdracht van zijn vrouw en dochter vermoord werd omdat hij uit stelen ging en de familie-eer bezoedelde. ‘Ich hèpettem gezaag’, zingt frontman Stijn Segers in ‘Aoiem’ (Zutendaals dialect voor ‘adem’). ‘Dat stèèle miktich slaech. De trawzde mèt ne roaf, en de minse dèi kalle t’rvan’ (Ik heb het hem gezegd / dat stelen maakt je slecht / Je trouwde met een raaf / en de mensen praten ervan). De toon voor het volgende anderhalf uur is gezet.

Langzaam wordt het licht. Terwijl het bos ontwaakt en de vogels beginnen te kwetteren, wordt het klankbeeld verrijkt met het exotisch aandoende instrumentarium van Tour. Onder meer een marimba, vibrafoon, toko, dobro en harmonium weerklinken over het grasland. Een aantal instrumenten getuigt van huisvlijt – in plaats van een echte gamelan, een traditioneel Javaans slaginstrument, gebruikt de percussionist een houten plank waarop ijscoupes van roestvrij staal zijn bevestigd. Werkt ook.

Het is een onversterkt concert, de acht muzikanten spelen zonder microfoons. Het publiek is gevraagd dichterbij te komen zitten. Gehuld in dekentjes en donsjassen laat het zich op sleeptouw nemen door de murder ballads, sommigen met gesloten ogen – het blijft tenslotte veel te vroeg. “Sorry voor degenen die niet zo goed op kunnen”, verontschuldigt Segers zich. “Volgende maand spelen we in Borgloon bij zonsondergang.”

Verdwijnend dialect

In tegenstelling tot de klassieke moordliederen focust MUURD niet op gruwelijke details. De songs vertellen uiteraard wel het verhaal van de misdaden, maar ze vatten ook de tijdsgeest bij elke moord. “Murder ballads blijven een dankbaar genre om mee aan de slag te gaan”, vertelt Segers achteraf. “Bovendien wilde ik al langer iets doen met het dialect van mijn geboortedorp, dat zoals alle dialecten gedoemd is om te verdwijnen.”

Als kind leerde Segers, al lang uitgeweken naar Hasselt, nooit goed Zutendaals spreken. Om zijn taal te zuiveren, ging hij in de leer bij zijn moeder en zijn nonkels. Het viel hem op dat de zachte klanken van het dialect zich perfect leenden om muziek mee te maken. Inspiratie voor de teksten vond Segers in het rijksarchief en de Zutendaalse schepenbank, het schepencollege tijdens de middeleeuwen en het ancien régime. “We kijken allemaal naar Scandinavische krimi's, waardoor we soms de blik op onze eigen omgeving verliezen. We beseffen te weinig welke verhalen zich aan de rand van onze voordeur afspelen.”

Naarmate het concert vordert, wordt het steeds kouder. Het dauwpunt heeft zowel het publiek als de muzikanten in zijn greep. “Een bisnummer?”, vraagt Segers, nadat de laatste noot van ‘Sjeunen doag’ (‘schone dag’), een herwerking van de Amerikaanse folktraditional ‘Shenendoah’, is uitgestorven. Maar het volk heeft beslist: de koffie en cake worden bovengehaald en gaan genereus rond. Het wordt een sjeunen doag.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234