Maandag 04/07/2022

'Morts de la rue à Bruxelles' geeft brusselse slachtoffers een gezicht

De meeste doden waren sans-papiers. Ze hadden recht op dringende medische hulp, maar niet op een warm bed

Zeventig dode daklozen in zes jaar tijd

Brussel

Eigen berichtgeving

Kris Hendrickx

Gisteren werd in Brussel de vijfde dakloze van het jaar begraven. Bijna allemaal zijn het mannen die de leeftijd van 40 niet halen. De voorbije zes jaar overleden minstens 70 daklozen in de hoofdstad. Dat blijkt uit cijfers van het pas opgerichte 'Morts de la rue à Bruxelles'. De initiatiefnemers proberen een soort fotoalbum samen te stellen van daklozen die de voorbije jaren in Brussel het leven lieten. Bovendien proberen ze ruchtbaarheid te geven aan begrafenissen in het daklozenmilieu. "Anders worden die mensen als een hond in een graf gegooid", vertelt medeoprichter Jean Peeters.

Veel is niet geweten over Alexander Papava. De man was 39 en was in oktober van Roemenië naar België gekomen, allicht om werk te vinden. Toen dat niet lukte durfde hij niet terug naar zijn thuisland. Enkele dagen geleden werd zijn levenloze lichaam gevonden op straat. De man sprak nauwelijks Frans en echte vrienden had hij volgens straathoekwerkers niet.

Het idee van een fotoalbum van overleden daklozen ontstond na de VN-'Dag van het wereldverzet tegen extreme armoede'. Daklozen namen toen deel aan een demonstratie met een doodskist, waarop een affiche hing met de boodschap: 'Enfin un domicile fixe', een verwijzing naar de term sdf (sans domicile fixe, het Frans voor dakloze). "Nadien hadden we het idee om verder te gaan en uit te zoeken wie de voorbije jaren allemaal op straat is gestorven", vertelt Jean Peeters, actief bij het Gemeenschappelijk Daklozenfront. "We zoeken namen, data van overlijden, een foto en eventueel anekdotes of belangrijke elementen uit het leven van die mensen."

'Morts de la rue à Bruxelles' staat nog in zijn kinderschoenen. Het is een initiatief van mensen uit verschillende welzijnsorganisaties, waaronder ook ATD Vierde Wereld. Straathoekwerker Michaël Michel coördineert de verzameling van gegevens. Voorlopig telt zijn lijst van gestorven daklozen al alle namen van 70 mensen die sinds 1999 gestorven zijn. Maar de lijst kan nog aangroeien. Alleen al in 2005 stierven al vijf mensen op straat, vertelt Peeters. "Een Marokkaan, een Spanjaard, een Pool, een Belg en de Roemeen die gisteren is bijgezet." Opvallend is dat de overleden daklozen bijna allemaal mannen zijn van onder dan de 40.

Het doel van de organisatie is meervoudig. "In de eerste plaats willen we vermijden dat daklozen als een hond in een graf worden geduwd", vertelt Peeters. "Vaak weten daklozen maar enkele weken na een overlijden dat een van hun makkers gestorven en begraven is. Ze vinden dat heel erg. Wij proberen zoveel mogelijk ruchtbaarheid te geven aan overlijdens in de opvangcentra of op plaatsen waar daklozen zich ophouden. Als we dat niet doen, beperkt de begrafenis zich meestal tot een bulldozer die een gat maakt, de kist die erin wordt gelaten en de bulldozer die het gat weer toemaakt zodat er niets meer te zien is van het graf. Nu zijn tenminste mensen aanwezig. En zelf willen we ook kruisjes plaatsen op de plaats waar de kist ligt."

De lijst van dode daklozen zal in de toekomst allicht ook dienen als politiek wapen. "We kunnen zwart op wit tonen dat de huidige politiek voor daklozen niet volstaat", zegt Peeters. "De doden liegen niet: van de vijf vorige overlijdens waren vier buitenlanders zonder papieren. De sans-papiers hebben enkel recht op dringende medische hulp. Maar in een warm bed slapen valt daar niet onder. We willen met onze lijst aantonen dat er een probleem is, dat moet worden opgelost. Door te regulariseren, door ze allemaal te laten verrekken, of op een andere manier, dat moeten de politici maar uitzoeken."

Volgens Peeters volstaat het aantal bedden voor daklozen in Brussel überhaupt niet. "Daklozen krijgen te vaak een njet als ze naar de opvangcentra bellen. Op de duur worden ze moedeloos en proberen ze niet meer. Er zijn natuurlijk mensen die gewoon niet naar een centrum willen, maar dat is een kleine minderheid."

De cijfers van 'Morts de la rue à Bruxelles' tonen ook nog iets opmerkelijks: in tegenstelling tot wat steevast wordt aangenomen, sterven daklozen even vaak in de zomer als in de winter. Ze sterven door de hitte, door een groter alcoholverbruik in de zomer of omdat tijdens de vakantie minder sociale voorzieningen open zijn, weet Peeters.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234