Vrijdag 03/12/2021

InterviewJulie Rodeyns

Museumbezoek op voorschrift, een goed idee? ‘Kunst kun je niet in een medische logica plaatsen’

Een expo over expressionisme en kolonialisme in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Beeld ANP
Een expo over expressionisme en kolonialisme in het Stedelijk Museum in Amsterdam.Beeld ANP

Delphine Houba, Brussels schepen voor Cultuur en Toerisme (PS), lanceert een proefproject waarbij psychiatrische patiënten op doktersvoorschrift naar een museum kunnen. Julie Rodeyns, die aan de VUB onderzoek doet naar de relatie tussen kunst en zorg, is kritisch: ‘Studies over dit thema zijn op drijfzand gebouwd.’

Veel mensen fronsen wellicht de wenkbrauwen bij een museumbezoek op voorschrift. U ook?

“Als u mij vraagt of kunst waardevol kan zijn voor ons welzijn, dan is mijn antwoord zeker positief. Het idee dat kunst goed is voor iedereen, is echter heel veralgemenend. Alleen al de achtergrond van een persoon kan doorslaggevend zijn voor het effect van een museumbezoek. Een arts die zoiets voorschrijft aan iemand met nul ervaring of interesse in de kunstwereld, gaat niets teweegbrengen.

“Bij zulke projecten probeert men kunst in een soort medische logica te plaatsen, en daar ben ik heel kritisch voor. Kunst is geen medicijn. Als je een pil tegen depressie op de markt wil brengen, moet je wetenschappelijke studies voorleggen die de werkzaamheid staven. Met kunst kun je dat nooit, omdat er zoveel persoonlijke smaak mee gemoeid is. Zet twee mensen voor een Van Gogh of een Rothko, en hun reacties kunnen helemaal anders zijn.”

Volgens Houba is het aangetoond dat kunst ‘goed kan zijn voor de mentale en fysieke gezondheid’. Dat klopt niet?

“De voorbije jaren probeert het wetenschappelijke veld heel erg om die bewijskracht te leveren, er is een tsunami aan studies die de positieve impact van kunst op welzijn en gezondheid meent aan te tonen. Alleen moet ik vaststellen dat er vaak wat schort aan de methodologie. Veel van die studies zijn op drijfzand gebouwd. Bovendien wordt de vraag of kunst ook een negatieve impact kan hebben vaak niet eens gesteld.”

Julie Rodeyns. Beeld MMM?
Julie Rodeyns.Beeld MMM?

Het Brusselse proefproject ging de mosterd halen in Canada. Daar klinkt het dat een museumbezoek zorgt voor een serotonineboost, het zogenaamde gelukshormoon.

“Dat effect is zeker mogelijk, maar opnieuw: dat is heel persoonlijk en kunst is heel verscheiden. Ik ben zelf een grote fan van de podiumkunsten en ben al bij voorstellingen naar buiten gekomen waarbij ik dacht: dit heeft bijgedragen aan mijn welzijn. Ik ben ook al een paar keer razend geweest.

“De vraag is vooral: in hoeverre heeft een positief effect iets met het artistieke aspect te maken? Recent deed ik onderzoek naar een museumprogramma voor mensen met een palliatieve aandoening. Door die bezoeken vonden mensen vooral weer aansluiting met anderen, ze werden niet als een zieke maar als een mens behandeld. De uitdaging voor de zorgsector is dus vooral om een menselijke benadering na te streven. Kunst kun je niet als een achterafje beschouwen dat moet rechttrekken wat scheef zit.”

Mogen we dit voorstel dan klasseren in het pseudowetenschappelijke lijstje, samen met de natuur- en boscoaches?

“Er zullen zeker mensen zijn die een rijkgevuld, cultureel leven hebben geleid en de aansluiting daarmee zijn verloren. Of omgekeerd: mensen die de bagage ontberen maar benieuwd zijn om kunst te ontdekken. Maar voor die mensen moeten musea vooral werk maken van inclusiviteit. Leid gidsen op, zodat ze weten hoe ze bijvoorbeeld mensen met dementie kunnen begeleiden. Dat is een veel betere investering dan deze marketingvlag.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234