Maandag 16/05/2022

Na de klip Rogge

'Hij leert nog elke dag', evalueert Canadees Dick Pound mild de eerste maanden van Jacques Rogge aan het hoofd van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). In giftige reacties aan het adres van de Gentse arts toonde Pound zich aanvankelijk een slecht verliezer nadat hij op 16 juli in Moskou de duimen had moeten leggen in de strijd voor de opvolging van Juan Antonio Samaranch. Vandaag is het zuur uit de toon geweken en smaakt een gesprek naar nieuwe gretigheid. Pound gooide zich voluit op zijn in december hernieuwd voorzitterschap van het World Anti Doping Agency. 'Salt Lake City wordt de eerste proef voor ons nieuwe testprogramma', zegt hij. 'En op termijn is er het vraagstuk van de genetische manipulatie. Nooit eerder was zo duidelijk dat het kunstmatig opdrijven van de prestatie de essentie van de mens raakt.'

Geert Van Hecke

De 49ste verdieping van het kantorencomplex aan de Boulevard René Lévesque hartje Montréal biedt een heerlijk panorama op de oude haven, de breed meanderende Saint Laurent en een boeiend stuk van het moderne Canada. Het is de uitkijk op de wereld van Richard - Dick - Pound (59), een gereputeerde speler binnen het hier gevestigde advocatenkantoor Stikeman and Eliott maar vooral ook de zwaargewicht-sportambassadeur van Canada.

Pound, eens een gevierd zwemmer, was nog geen 35 toen hij in 1977 voorzitter werd van het Canadese olympische comité. Het jaar daarop - en sedertdien ononderbroken - is hij lid van het IOC, later ook lid van het uitvoerend comité en daarbinnen heel snel ook de vertrouwensman van voorzitter Juan Antonio Samaranch toen hij via zeer lucratieve marketingcontracten en overeenkomsten voor tv-rechten erin slaagde een fortuin te verdienen voor het IOC.

Onberispelijk als advocaat, bleek Dick Pound ook onkreukbaar als IOC-bestuurder. Hij lag mee aan de basis van de zuiveringsoperatie binnen het IOC na de omkoopschandalen rond de toewijzing van de Olympische Winterspelen aan Salt Lake City. Hij leek dus bepaald Samaranch' gedoodverfde opvolger, die 16de juli in Moskou.

Toen hij naast het voorzitterschap greep, was de ontgoocheling groot en de reactie klein. Prompt legde hij zijn functies neer als vice-president marketing en hoofd van het jonge antidopingbureau. Hij schreef een brief naar de sponsors waarin hij de verkiezing van Rogge betreurde en een daad van minachting noemde voor de televisiemaatschappijen en IOC-sponsors.

De kersverse voorzitter sloeg terug. In september reveleerde Jacques Rogge hoe Richard Pound drie miljoen dollar (3,4 miljoen euro of 138 miljoen frank) uit de kas van het IOC had ontvangen voor juridisch advies. Niet clandestien, want netjes gestort op de rekening van het advocatenkantoor Stikeman and Eliott, maar wel al die tijd aan het oog onttrokken van de andere IOC-leden. Pound-Rogge: 1-1. Montréal had intussen de zetel toegewezen gekregen van het in 1999 opgerichte World Anti Doping Agency (Wada). Pound kwam, na een eerste gesprek met Rogge, terug op zijn impulsieve ontslag als voorzitter van dat antidopingbureau. In december werd hij herverkozen voor een termijn van vier jaar. Diezelfde maand maakte het IOC bekend dat Pound niet langer de marketing van het IOC zou leiden. Pound wilde de onkostenvergoeding niet afstaan - aldus de officieuze circuits in Lausanne - en zag zich vervangen door de Noor Heiberg. Het antidopingagentschap is vandaag het enige IOC-terrein dat hem rest om zich te profileren.

Hij hangt wat achterover in zijn stoel, afwachtend. Dick Pound haalt even de brede schouders op. Hij weet dat in deze fase van de werking van het IOC bij een gesprek met een Belgische journalist eerst de klip Rogge genomen moet worden. De eerste vraag hoeft dus nauwelijks gesteld.

"Ik haalde dus brons in Moskou", anticipeert hij. "Na Jacques Rogge en Kim Un-Yong. Ik steek de ontgoocheling niet weg. De olympische beweging is een groot stuk van mijn leven. Na mijn actieve zwemcarrière (olympisch finalist in Rome 1960 in de 100 meter vrije slag, nvdr) belandde ik snel in de sportadministratie. Van 1968 werkte ik binnen het Canadese olympische comité. Sedert 1978 maak ik deel uit van het IOC. Vijf jaar later volgde het lidmaatschap van de raad van bestuur. Het was Samaranch die me de verantwoordelijkheden van de tv-rechten en marketing toevertrouwde. Ik hoef er geen tekeningetje bij te maken: een delicate maar uiterst cruciale opdracht voor de overlevingskansen van de organisatie. Ik werd ook herverkozen in mijn opdracht, om de vier jaar telkens weer. Ik zag dat als een belangrijke troef bij mijn kandidatuur voor de opvolging van Samaranch in juli.

"Daarom ben ik er nog altijd van overtuigd dat Jacques Rogge minder ervaring had in de uitvoerende commissie van het IOC dan ik. Maar hij leert het nu. En snel. Ik beschouw deze fase van zijn opdracht als zijn honeymoon. In de kortst mogelijke tijd moet hij als nieuwe voorzitter zoveel mogelijk federaties zien. Echt benijden doe ik hem niet: tachtig procent van zijn tijd slijt hij in een vliegtuig.

"De gebeurtenissen van 11 september zijn een tegenvaller voor zijn grote entree op de Spelen in Salt Lake City. De Winterspelen zullen ongetwijfeld lijden onder de dreigende angst en de extreme veiligheidsmaatregelen. Maar als dat goed afloopt, is het op naar Athene in 2004 en dat wordt ontegensprekelijk een hoogtepunt voor Rogges voorzitterschap en voor de olympische beweging. Het is belangrijk voor het hele gedachtegoed van de Spelen om nog eens 'thuis' te komen. Je hoeft geen mediterraan te zijn om de betekenis daarvan in te zien. En Peking, vier jaar later, wordt ofwel heel moeilijk ofwel een onuitgegeven succes. Alles zal afhangen van de politieke verhouding tussen China en de VS op dat ogenblik. Maar in een gunstig politiek klimaat zullen de Spelen in Peking ongeëvenaard zijn inzake belangstelling: de Chinese bevolking kijkt nu al reikhalzend uit. In dat geval zal de eerste periode van Rogges voorzitterschap alleszins niet onopgemerkt voorbij zijn gegaan."

Het antidopingagentschap lijkt intussen definitief op de rails te staan.

"Voor het eerst slaan het IOC en de nationale overheden de handen in elkaar. Dat is een uniek gegeven. Het verhoogt de slagkracht zowel op het vlak van preventie als op dat van de repressie. Er is voor het eerst ook een duidelijke strategie. Het agentschap opereert op drie fronten: controle, bewustmaking en research. En er is geld uitgetrokken: 3,5 miljoen dollar (4 miljoen euro of 161 miljoen frank) voor de controles, twee miljoen (2,3 miljoen euro of 92 miljoen frank) voor opvoedingsprogramma's en niet minder dan vijf miljoen dollar (5,7 miljoen euro of 230 miljoen frank) voor experimenteel onderzoek naar nieuwe dopingtechnieken. Het is ook de eerste keer dat het onderzoeksaspect volwaardig aandacht krijgt."

Wie viseert het agentschap?

"De atleet en de hele entourage errond. Dat kan heel ver gaan. De jaren tachtig, met de heel bijzondere invloed van bijvoorbeeld Oost-Europese overheden op de voorbereidingsprogramma's van hun atleten, ligt nog niet zo ver af."

Bestaat die inmenging van de politiek nog steeds?

"In Sydney kon je voor het eerst zien dat de opwinding van de competitie weer minstens zo belangrijk was als de scherpe chrono. Dat is de ware olympische geest. Je kunt de verschuiving ook aflezen uit de tabellen. De meeste spectaculaire wereldrecords werden neergezet in de jaren tachtig en vaak door Oost-Europese atleten."

Bewustmaking en research zijn nieuwe opdrachten van het bureau. Toch zijn het de controles die het meest zullen aanspreken.

"Vandaag worden er jaarlijks al meer dan 120.000 testen uitgevoerd, zowel tijdens competities als daarbuiten. De controles worden uitgevoerd door federaties, nationale olympische comités en het IOC zelf en telkens in laboratoria die door het IOC geaccrediteerd zijn. Daarbovenop wil het antidopingbureau nu systematisch testen - 4.500 in de loop van 2002 - bijkomend uitvoeren in sporttakken of federaties die onvoldoende controleren. Ofwel omdat ze er de middelen niet toe hebben ofwel omdat ze te laks zijn.

"Maar ik blijf dat maar als een deel van onze opdracht zien. Het antidopingbureau moet knowhow voor wetenschappelijk onderzoek samenbrengen en initiatieven nemen om de verschillende antidopingwetgevingen proberen te stroomlijnen. Van de zowat 200 landen hebben er slechts een dertigtal een dopingwetgeving, met enorme onderlinge verschillen. In de andere 170 naties moet eigenlijk nog van onderaan begonnen worden."

De start was moeizaam

"Dat was ook voorspelbaar. Het antidopingbureau is een instelling van het IOC én van de overheden. Tot nu toe betaalde het IOC alles: zowat 25 miljoen dollar (27,8 miljoen euro of 1,12 miljard frank). Vanaf 2002 geschiedt de financiering paritair. De Europese Commissie wilde aanvankelijk niet als entiteit benaderd worden, dus moesten wij met de vijftien lidstaten individueel onderhandelen. Dat veroorzaakte vertraging. Maar er zit schot in de zaak. Commissaris voor Sportaangelegenheden Viviane Reding zegde steun toe aan onze drie projecten: een miljoen euro (40,3 miljoen frank) voor het vormingsprogramma, 700.000 euro (28,2 miljoen frank) voor de opleiding van onafhankelijke waarnemers en 300.000 euro (12,1 miljoen frank) voor de ontwikkeling van ons nieuwe individuele medische paspoort voor sporters."

U verwacht veel van dat paspoort

"Klopt. Het is niet alleen een individuele fiche waarop alle gegevens over het medicijnengebruik en de bloedwaarden van de atleet vermeld staan en die de atleet een goed beeld moet geven van zijn of haar lichamelijke eigenschappen. Het is een soort contract waarmee de sporter zich engageert dat hij of zij op elk moment kan en mag gecontroleerd worden. Het voorstel is gekomen van de atleten zelf en ik verwacht dus een soort peer pressure: het voorbeeld van enkele gevestigde waarden zal afstralen op beginnende atleten."

Is dit voldoende om u te ontdoen van de 'one step behind'-frustratie, het gevoel dat een antidopingprogramma altijd achter de feiten aanholt?

"Die frustratie is er natuurlijk. Maar ze mag ons niet beletten om constant te vechten. Epo is amper in ons testprogramma opgenomen of we stellen vast dat er in het wielermilieu nieuwe producten opduiken die zich nog maar in een experimenteel ontwikkelingsstadium bevinden. Belangrijk is dat we het nu tenminste weten.

"Ach, de strijd zal wel nooit gestreden zijn. Nu al brengen we experts van laboratoria over de hele wereld bijeen om ons te buigen over genetische manipulatie en genetische transfers. Want dat zal waarschijnlijk de volgende stap zijn. Het feit dat we nu al nadenken over de potentiële tegenzet nog voor het vraagstuk zich concreet aandient, is een nieuw gegeven. En dat is dan weer hoopgevend."

Waar ligt voor u de grens?

"Doping is geen sportief vraagstuk. Het is een complex van ethische, sociale, commerciële, medische en sportieve factoren die mekaar beïnvloeden. Maar hoe delicaat en ingewikkeld ook, er is een heel eenvoudige bottom line: manipulatie van de sportprestatie raakt de essentie van de mens. En zodra er gezondheidsrisico's zijn moet de samenleving ingrijpen."

Dick Pound: 'Echt benijden doe ik Jacques Rogge niet: tachtig procent van zijn tijd slijt hij in een vliegtuig'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234