Maandag 15/08/2022

Na oud-dictator Duvalier wil ook Aristide terug naar Haïti

Duvalier en Aristide ontkennen dat ze nog een voortrekkersrol wil spelen. Maar de geruchtenmolen draait volop en politieke onrust is in Haïti nooit veraf.

Vier dagen nadat Jean-Claude ‘Baby Doc’ Duvalier zijn Franse ballingschap ongevraagd beëindigde en zich “ten dienste” van het vaderland kwam stellen, wil ook Jean-Bertrand Aristide, de priester-volksheld die in 1986 Doc’s val versnelde, naar huis terug. In een communiqué maakte Aristide, alias ‘Titid’, bekend dat “wat mij betreft, ik klaarsta. Nogmaals, ik ben bereid om vandaag, morgen of op om het even welk moment te vertrekken.”

Volgens de in 2004 in volle politiek-institutionele chaos opgehoepelde Aristide heeft het Haïtiaanse volk, zeker zijn partij Fanmi Lavalas, de voorbije zes jaar onophoudelijk om zijn terugkeer gevraagd. Momenteel verblijft de voormalige katholieke geestelijke nog in de Zuid-Afrikaanse hoofdstad Pretoria, waar hij lesgeeft aan een universiteit. Aristide heeft altijd hoog gehouden dat hij door de “imperialistische grootmachten” VS en Frankrijk naar de exit is gedwongen.

De complete warboel waarin Haïti destijds was ontaard, was voor de internationale gemeenschap reden om een nieuwe, achtste VN-missie naar Haïti te sturen, de door Brazilië aangevoerde Minustahtroepenmacht.

Geen politieke rol

In het met de grootste moeite van de aardbeving en cholera-epidemie bekomende Haïti heeft Minustah al ruim de handen vol met het garanderen van de veiligheid. De terugkeer van twee politieke symbolen, de mensenrechtenschendende dictator en de tot staatshoofd verkozen democratiseringsheld die de verwachtingen niet inloste, belooft de Verenigde Naties nu extra hoofdbrekens te bezorgen. Tot hun takenpakket behoort immers ook het bevorderen van de institutionele en electorale stabiliteit, en daar ontbrak het ook zonder Baby Doc en Titid al danig aan.

Natuurlijk: Baby Doc, die dinsdag ondervraagd werd over de grootscheepse verduistering van overheidsgeld en tegen wie mensenrechtengroepen een rechtszaak aanspanden voor gruweldaden begaan door zijn militie Tonton Macoutes, ontkent dat hij een politieke rol wil spelen. Of correcter: hij floot zijn woordvoerder Henri-Robert Sterlin terug nadat deze verteld had dat de vroegere sterke man (1971-1986) opnieuw aan de macht wou komen.

Ook Aristide heeft officieel geen ambities. “Mijn doelstelling is duidelijk: als gewone burger mijn Haïtiaanse broeders en zusters helpen in zaken als onderwijs.” De voormalige president voegt eraan toe dat de aankomende winter slecht is voor zijn ogen. “Ik werd aangeraden de komende maanden niet in Zuid-Afrika door te brengen, ik onderging de jongste zes jaar zes oogoperaties.”

Hijzelf noch Duvalier wil zich dus met de lopende verkiezingsimpasse moeien. Ter herinnering: de tweede ronde van de presidentsverkiezingen had vorige zondag moeten plaatsvinden, maar ging niet door omdat de resultaten van de eerste ronde op 28 november nog niet bekend zijn. Of beter, omdat de regering van uittredend president René Preval en diens kiescommissie (CPE) vinden dat Jude Célestin naar de tweede ronde moet - Prévals dauphin, die volgens de OAS (Organisatie van Amerikaanse Staten) pas derde eindigde, na voormalig première dame Mirlande Manigat (echtgenote van president Leslie Manigat) en de populaire zanger Michel Martelly.

Vervallen paspoort

Terwijl Baby Doc in een hotel in Port-au-Prince op kamers is - zijn verdere aanhouding werd door de jurididische instanties niet nodig bevonden - wacht Titid in Afrika. De vraag luidt of hij zijn reisplannen deze keer hard kan maken, nadat hij een jaar geleden al, kort na de aardbeving, zijn terugkeer in het vooruitzicht had gesteld. Alhoewel Duvalier vorig weekend met een vervallen paspoort binnen raakte, weigeren de autoriteiten ook ‘Titid’ aan een paspoort te helpen.

In het licht van wat in de decennia daarna gebeurd is, kijken sommige Haïtianen met nostalgie naar de door repressie en corruptie getekende dagen van Baby Doc terug. Zijn aanhang had hem zondag op de luchthaven opgewacht, maar bleek al bij al te zwak om van zijn aankomst een massa-evenement te maken.

In het geval van Aristide zou dat weleens anders kunnen zijn: hij geniet nog altijd veel sympathie bij Haïti’s allerarmsten, en die zijn, zo heeft de Haïtiaanse geschiedenis de hele twintigste eeuw lang bewezen, makkelijk mobiliseerbaar en dus onvoorspelbaar.

“Zodra het verkiezingsproces voorbij is, moet de regering behalve van de wederopbouw en duurzame ontwikkeling ook werk maken van een nationale consensus over electorale en politieke hervormingen”, had de International Crisis Group (ICG), een bekende conflictdenktank, aan de vooravond van de eerste ronde nog gewaarschuwd, eind vorig jaar.

Gebeurt dat niet, zei ICG, dan zal Haïti’s humanitaire crisis er alleen maar dieper op worden. Dat belooft weinig goeds voor de nabije toekomst. Ook in de aartsvijanden Baby Doc en Tidid zien waarnemers geen heil.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234